Του Χρήστου Πιλάλη

Οι δαπάνες είναι οι λιγότερες όχι μόνο της Ευρώπης, αλλά σχεδόν και ολόκληρου του κόσμου 

Του Χρήστου Πιλάλη*

Η παρούσα κυβέρνηση συνεχίζει το καταστροφικό έργο των προκατόχων της με τον προϋπολογισμό του 2014. Σε περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης και τραγικής εξαθλίωσης για τα πλατιά λαϊκά στρώματα, η συγκυβέρνηση της υποταγής κατέθεσε έναν προϋπολογισμό βαρβαρότητας με πρόσθετους φόρους, κόβοντας με τσεκούρι τις κρατικές δαπάνες, ενώ συνεχίζει το ξεπούλημα με τις αποκρατικοποιήσεις.

Οι δαπάνες που προτείνονται από την κυβέρνηση για την Παιδεία είναι οι μικρότερες όλων των προηγούμενων ετών. Τα σχετικά αριθμητικά στοιχεία στον κρατικό προϋπολογισμό δεν έχουν υποστεί αναλογική μείωση σε σχέση με τον υπόλοιπο προϋπολογισμό και αποτυπώνουν την – ορατή σε όλους άλλωστε – απόλυτη διάλυση σε όλες τις βαθμίδες της Παιδείας. Ο προϋπολογισμός αποτελεί, όπως και ο προηγούμενος (του 2013), τον μακράν χειρότερο προϋπολογισμό για την Παιδεία σε όλη την Ευρώπη και από τους χειρότερους στον κόσμο. Οι σχετικές δαπάνες αποτελούν λιγότερο από το 2,7% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος των αντίστοιχων δαπανών στην Ευρώπη βρίσκεται σχεδόν στο 5% του μέσου ΑΕΠ.

Οι αμείλικτοι αριθμοί

Σε απόλυτους αριθμούς, τα συμπεράσματα που εξάγουμε βασίζονται στα αριθμητικά στοιχεία που εκτιμά το υπουργείο στις 21.11.2013. Ενδιαφέροντα συμπεράσματα μπορούμε να εξαγάγουμε συγκρίνοντας τις μειώσεις τη διετία 2012-2014, όταν οι δαπάνες για την Παιδεία θα υποστούν μείωση τουλάχιστον 12,18%, αν υλοποιηθούν οι προβλέψεις για το 2014 και δεν υπάρξει περαιτέρω μείωση. Γιατί οι προβλέψεις των κρατικών προϋπολογισμών διαψεύδονται πάντα προς το χειρότερο για τους πολίτες.

Την πενταετία 2009-2014 η μείωση των δαπανών για την Παιδεία θα είναι τουλάχιστον 32,22% (αν υλοποιηθεί ο νέος προϋπολογισμός), ποσοστό που δείχνει την πλήρη διάλυσή της από τις νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις. Τραγικές είναι οι μειώσεις σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, με μεγαλύτερη αυτήν της Ανώτατης Εκπαίδευσης, που το διάστημα 2012-2014 θα ξεπεράσει το 25%.

Οι δημόσιες δαπάνες για την Πρωτοβάθμια εκπαίδευση στην καλύτερη περίπτωση θα παραμείνουν στάσιμες για το 2014, στα ίδια επίπεδα με αυτές του 2013, αλλά κατά 81 εκατ. μικρότερες από του 2012. Προβλέπεται μεγάλη μείωση 216 εκατομμυρίων στις δαπάνες της Δευτεροβάθμιας, ως αποτέλεσμα της διάλυσης της Τεχνικής εκπαίδευσης, με τις διαθεσιμότητες των εκπαιδευτικών και την απομάκρυνση περίπου 20.000 μαθητών από αυτήν.

Οι καταστροφικές επιπτώσεις του σχεδίου «Αθηνά» για τα Πανεπιστήμια αποτυπώνονται με τη μείωση τουλάχιστον κατά 132 εκατ. των δαπανών για την Ανώτατη εκπαίδευση σε σχέση με το 2013 και 284 εκατ. σε σχέση με το 2012. Θα υπάρξει μείωση των δαπανών για τη Γ.Γ. Διά Βίου Μάθησης κατά 3 εκατ., μείωση για τη Γ.Γ. Έρευνας και Τεχνολογίας κατά 8 εκατ. σε σχέση με το 2013 και κατά 27 εκατ. σε σχέση με το 2012. Προβλέπεται μεγάλη μείωση κατά 142 εκατ. στην Αρχή Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση σε σχέση με το 2013, κατά το οποίο υπήρξαν πολλές εξωτερικές αξιολογήσεις των Πανεπιστημίων.

Σε ό,τι αφορά τις εισιτήριες εξετάσεις για την Ανώτατη εκπαίδευση, προβλέπεται εκτόξευση του σχετικού κονδυλίου σε σχέση με πέρσι, όταν από τα 2 εκατ. περίπου προϋπολογίζονται 6 για το 2014, ενώ από το 2012 η αντίστοιχη αύξηση είναι της τάξης του 180%. Πιθανός λόγος της αύξησης είναι ότι με τον νέο νόμο για την «Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης» θεσπίζονται εξετάσεις πανελλαδικού τύπου για τις τρεις τάξεις του λυκείου, ενώ θεσμοθετείται και η Ανεξάρτητη Αρχή Εξετάσεων. Επίσης μέχρι και φέτος την ευθύνη για τη μετάδοση των θεμάτων στις πανελλαδικές εξετάσεις είχε η κρατική ΕΡΤ, αλλά δεν ξέρουμε ποιος θα την έχει το 2014 και αν θα πληρωθεί γι’ αυτό.

Μεταξύ άλλων μειώνεται κατά 9 εκατ. ευρώ περίπου το κονδύλι για τις δαπάνες εκπαίδευσης ελληνοπαίδων εξωτερικού. Μετά τις συνεχείς περικοπές σε δομές και αμοιβές εκπαιδευτικών, η νέα μείωση θα οδηγήσει, το 2014, την εκπαίδευση ελληνοπαίδων του εξωτερικού σε πρακτικό μαρασμό.

Σε αναστολή

Ο καταστροφικός και για την Παιδεία προϋπολογισμός, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεσή του, θα υλοποιήσει μεταξύ άλλων 35 «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» για την Παιδεία της περιόδου 2013-14. Μεταξύ αυτών η αύξηση (!) των ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων με Ενιαίο Αναμορφωμένο Πρόγραμμα Σπουδών.

Αυτό γράφεται στον προϋπολογισμό ενώ οι μνημονιακές πολιτικές της κυβέρνησης οδήγησαν στην αναστολή της λειτουργίας των ολοήμερων σχολείων ανά την επικράτεια λόγω έλλειψης προσωπικού. Πολλά λειτουργούν υποστελεχωμένα, δεχόμενα μόνο μαθητές Α’ και Β’ Δημοτικού ή ορισμένες ώρες και όχι σε πλήρες ωράριο, χωρίς δασκάλους, αλλά με συμπλήρωμα ωρών από εκπαιδευτικούς ειδικοτήτων, με αποτέλεσμα να ανατραπεί ο προγραμματισμός χιλιάδων γονιών, που είχαν αιτηθεί τη φοίτηση των παιδιών τους στα ολοήμερα από τον Ιούνιο.

Σήμερα τα δημοτικά σχολεία του αναμορφωμένου προγράμματος είναι 1.165. Με βάση όμως τις πρόσφατες εγκυκλίους, οι μαθητές τους δεν δικαιούνται κανέναν δάσκαλο. Αν λειτουργήσει ολοήμερο τμήμα, θα γίνει από τις όποιες διαθέσιμες ώρες είτε των δασκάλων είτε των εκπαιδευτικών ειδικοτήτων. Όμως διαθέσιμες ώρες δεν υπάρχουν πλέον και η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας, με βάση τα στοιχεία που έλαβε από τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, καταγγέλλει ότι λείπουν περίπου 1.300 καθηγητές Αγγλικών, Μουσικής και Φυσικής Αγωγής. Είναι σαφές ότι στην πλειονότητα των σχολείων του Αναμορφωμένου Προγράμματος δεν λειτουργεί ολοήμερο. Ως διαρθρωτική μεταρρύθμιση αναφέρεται η υλοποίηση 1.676 συγχωνεύσεων σχολικών μονάδων!

Είναι η συνέχεια της διάλυσης που ξεκίνησε η Ά. Διαμαντοπούλου με τις 2.000 καταργήσεις και συγχωνεύσεις. Όμως το σχολείο οφείλει να είναι οργανικά ενταγμένο στην τοπική κοινωνία. Επιτελεί όχι μόνο παιδαγωγικούς στόχους, αλλά και στόχους κοινωνικοποίησης. Πώς όμως θα γίνει αυτό με σχολεία – τέρατα που θα προκύψουν από συγχωνεύσεις, όπου οι μαθητές θα αναγκαστούν να κινηθούν έξω από τη γειτονιά τους;

Οι γονείς, που δικαίως αντιδρούν, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του σχολείου. Η τακτική ενημέρωσή τους και η ενεργός συμμετοχή τους στη σχολική ζωή, ιδίως στο Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό, είναι ζωτικής σημασίας προϋποθέσεις καλής λειτουργίας του σχολείου. Η συμμετοχή αυτή αδυνατίζει όταν το σχολείο βρίσκεται σε απόσταση από την τοπική κοινωνία. Το σχολείο αποξενώνεται από τους γονείς με αποτέλεσμα να ενισχύονται στο παιδί συναισθήματα ανασφάλειας και άγχους, που εκφράζονται με αρνητική στάση απέναντι στο σχολείο.

Με τις συνενώσεις προστίθενται κι άλλα πολυπληθή σχολεία στα ήδη υπάρχοντα. Σε τέτοια σχολεία οι έρευνες δείχνουν διεθνώς ότι ενισχύονται, εκτός των αρνητικών συναισθημάτων, τα περιστατικά μαθητικής παραβατικότητας και βίας. Η πολιτική των συνενώσεων δημιουργεί την υποχρέωση στα παιδιά να μετακινούνται καθημερινά σε μικρές ή μεγάλες αποστάσεις, συχνά σε δύσκολες συνθήκες. Τα προβλήματα αυξάνονται στην περίπτωση παιδιών με αναπηρίες ή ειδικές ανάγκες.

Γι’ αυτό κάθε προγραμματισμός συγχωνεύσεων ή καταργήσεων ειδικών σχολείων επιβάλλεται να αποτραπεί.

Όπως άλλωστε επιβάλλεται να αποτραπεί, το Σάββατο, η ψήφιση αυτού του προϋπολογισμού.

* Ο Χρήστος Πιλάλης είναι δάσκαλος, μέλος της Επιτροπής Ελέγχου του Κυβερνητικού Έργου για την Παιδεία του ΣΥΡΙΖΑ ([email protected])