Την ώρα που η στέγη μετατρέπεται σε πολυτέλεια για ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά, το ελληνικό κράτος φαίνεται να παίζει ένα παράδοξο –και επικίνδυνο– παιχνίδι: διαθέτει ευρωπαϊκούς πόρους δισεκατομμυρίων, αλλά αδυνατεί να τους διοχετεύσει εκεί όπου πραγματικά χρειάζονται. Το αποτέλεσμα είναι μια στεγαστική κρίση που βαθαίνει και, ταυτόχρονα, κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης που απειλούνται με… αχρηστία.

Τα προγράμματα «Σπίτι μου ΙΙ» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», συνολικού ύψους 2,4 δισ. ευρώ και με ορίζοντα ολοκλήρωσης το καλοκαίρι του 2026, υποτίθεται ότι θα λειτουργούσαν ως ανάχωμα στην εκρηκτική άνοδο του κόστους στέγασης. Στην πράξη, όμως, κινδυνεύουν να εξελιχθούν σε χαρακτηριστικό παράδειγμα κακού σχεδιασμού, με τραπεζικές εκτιμήσεις να μιλούν ήδη για έως και 800 εκατ. ευρώ που μπορεί να μείνουν αδιάθετα.

Στο «Σπίτι μου ΙΙ» το πρόβλημα δεν είναι η ζήτηση – είναι η πραγματικότητα της αγοράς. Χιλιάδες εγκρίσεις στεγαστικών δανείων δίνονται σε νέους έως 50 ετών, όμως σκοντάφτουν σε μια αγορά όπου τα κατάλληλα ακίνητα είναι λίγα και ακριβά. Το κράτος επιδοτεί το επιτόκιο, αλλά δεν μπορεί να επιδοτήσει τη… διαθεσιμότητα. Έτσι, η απορρόφηση μένει καθηλωμένη κάτω από το 65%, ενώ κάθε «βελτίωση» των όρων απλώς αυξάνει τον αριθμό των εγκρίσεων που δεν οδηγούν ποτέ σε αγορά.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι τράπεζες ζητούν πιο γενναίες αλλαγές, όπως χαλάρωση των κριτηρίων παλαιότητας των ακινήτων. Με απλά λόγια: αν δεν προσαρμοστεί το πρόγραμμα στην πραγματική εικόνα της αγοράς, τα χρήματα θα μείνουν στα χαρτιά και οι δικαιούχοι στα ενοίκια.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα στο «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου». Ένα πρόγραμμα με άτοκα δάνεια έως 25.000 ευρώ, χωρίς αυστηρά ενεργειακά φίλτρα και χωρίς τραπεζικά έξοδα, θα περίμενε κανείς να γνωρίσει απογείωση. Αντί γι’ αυτό, από τα 400 εκατ. ευρώ έχει κινηθεί μόνο ένα μικρό κλάσμα. Εδώ το πρόβλημα αντιστρέφεται: η προσφορά υπάρχει, αλλά η ζήτηση όχι.

Οι λόγοι είναι πολιτικά και κοινωνικά αποκαλυπτικοί. Οι ιδιοκτήτες εξακολουθούν να προτιμούν «ζεστό» χρήμα και επιδοτήσεις, αποφεύγοντας ακόμη και άτοκο δανεισμό. Την ίδια στιγμή, η προβολή του προγράμματος παραμένει υποτονική, σαν να πρόκειται για μια δευτερεύουσα δράση και όχι για κρίσιμο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.

Το τελικό ταμείο προδιαγράφεται απογοητευτικό: 1,5–1,6 δισ. ευρώ στο «Σπίτι μου ΙΙ» και μετά βίας 100 εκατ. ευρώ στο «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου». Με άλλα λόγια, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ κινδυνεύουν να χαθούν, όχι επειδή δεν υπάρχει ανάγκη, αλλά επειδή το κράτος δεν κατάφερε να σχεδιάσει πολιτικές που να «κουμπώνουν» στην κοινωνία.

Και επειδή το Ταμείο Ανάκαμψης δεν συγχωρεί καθυστερήσεις, το δίλημμα είναι ωμό: άμεσος ανασχεδιασμός και ουσιαστικές αλλαγές ή ανακατεύθυνση των πόρων αλλού. Διαφορετικά, η αδυναμία αξιοποίησης των κονδυλίων για τη στέγη θα μείνει ως μνημείο πολιτικής αναποτελεσματικότητας – την ώρα που η στεγαστική ανάγκη φωνάζει.

Διαβάστε επίσης:

ΕΦΚΑ: Αντίστροφη μέτρηση για την παραγραφή χρεών στη 5ετία – Τι αλλάζει από το 2026

Πιερρακάκης: «Το 2026 θα είναι χρονιά ευκαιριών για την Ελλάδα με ανάπτυξη, επενδύσεις και τους πολίτες στο επίκεντρο»

Φορολογικές ελαφρύνσεις το 2026 με διαφορετικές ταχύτητες ανά εισόδημα και οικογενειακή κατάσταση