Το αιφνιδιαστικό πρόβλημα που εκδηλώθηκε στα κεντρικά συστήματα ραδιοσυχνοτήτων των Κέντρων Ελέγχου των FIR  Αθηνών και Μακεδονίας δεν μπορεί να αποδοθεί με απόλυτη βεβαιότητα σε μία και μόνο αιτία.

Ανεξάρτητα από το χρόνο της αποκατάστασης της ομαλότητας στις αερομεταφορές, το πρόβλημα που εκθέτει την Ελλάδα διεθνώς, είναι πιθανό να εντάσσεται σε ένα γνωστό και επανειλημμένα επισημασμένο πλαίσιο συστημικής ευαλωτότητας των ελληνικών υποδομών αεροναυτιλίας.

Εκτός κι αν πρόκειται για κυβερνοεπίθεση, που είναι μεν θεωρητικά ένα υπαρκτό σενάριο, αλλά όχι το πιθανότερο αυτές τις πρώτες ώρες, από την εκδήλωση της κρίσης.

Το μπλακ άουτ στις ραδιοσυχνότητες που εξυπηρετούν την επικοινωνία πύργων ελέγχου με τα αεροσκάφη, καθώς και τον συντονισμό μεταξύ των Κέντρων Ελέγχου Περιοχής, οδηγεί αυτομάτως και υποχρεωτικά βάσει διεθνών κανόνων ασφάλειας, σε καθολική αναστολή απογειώσεων και προσγειώσεων. Είναι μια αυστηρή και αδιαπραγμάτευτη διαδικασία που ενεργοποιείται όταν διακυβεύεται η ασφαλής διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Γι’ αυτό και συνέβη ό,τι συνέβη στα αεροδρόμια με τις πτήσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι γιατί «πάγωσαν» οι πτήσεις, αλλά γιατί κατέρρευσε  ένα τόσο κρίσιμο σύστημα.

Η πιο πιθανή και δομική αιτία αφορά στο ίδιο το δίκτυο. Υπάρχει μακρά και καταγεγραμμένη προειδοποίηση από θεσμικούς και τεχνικούς φορείς ότι τα συστήματα επικοινωνιών και επιτήρησης της εναέριας κυκλοφορίας στην Ελλάδα βασίζονται σε υποδομές παλαιάς τεχνολογίας, με περιορισμένες εφεδρείες και μειωμένη αντοχή σε αστοχίες.

Ο ΕΔΟΣΑΑΜ έχει επανειλημμένα επισημάνει τις καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό, τα προβλήματα συντήρησης και την εξάρτηση από παρωχημένο εξοπλισμό και λογισμικό – έχει ειπωθεί μάλιστα ως κίνδυνος για “Τέμπη στον αέρα”. Σε τέτοιες συνθήκες, ακόμη και ένα φαινομενικά τοπικό τεχνικό σφάλμα σε έναν server ή μια ραδιοζεύξη μπορεί να προκαλέσει γενικευμένη κατάρρευση, εφόσον δεν υπάρχουν πλήρως ανεξάρτητα και λειτουργικά εφεδρικά δίκτυα.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ενδεχόμενο αποτυχίας των εφεδρειών. Ακόμη και τα παλαιότερα συστήματα, όταν είναι σωστά σχεδιασμένα και συντηρημένα, δεν θα έπρεπε να «ρίχνουν» ολόκληρη τη χώρα.

Το γεγονός ότι επηρεάστηκαν ταυτόχρονα και τα δύο μεγάλα Κέντρα Ελέγχου και διακόπηκε σχεδόν καθολικά η εναέρια κυκλοφορία παραπέμπει σε αστοχία εφεδρικού συστήματος ή, ακόμη χειρότερα, στην ύπαρξη κοινού σημείου αποτυχίας. Ένα single point of failure σε κρίσιμες υποδομές εθνικής σημασίας δεν είναι απλώς τεχνικό λάθος αποτελεί σοβαρό πρόβλημα σχεδιασμού και συντήρησης.

Στο δημόσιο διάλογο αναπόφευκτα εμφανίζεται και το σενάριο κυβερνοεπίθεσης ή εξωτερικής παρεμβολής. Θεωρητικά δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως, όπως ανέφερε στο topontiki συνταξιούχος πιλότος με πάρα πολλά χρόνια εμπειρίας. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις που να το επιβεβαιώνουν.

Τα συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας δεν είναι πλήρως συνδεδεμένα με το διαδίκτυο, ενώ οι περισσότερες κυβερνοεπιθέσεις δεν εκδηλώνονται με τη μορφή ενός «σιωπηλού» μπλακ άουτ ραδιοσυχνοτήτων.

Το πιο ρεαλιστικό και ανησυχητικό συμπέρασμα είναι ένας συνδυασμός τεχνικής αστοχίας και χρόνιας υποεπένδυσης. Ακόμα κι αν το σημερινό συμβάν δεν οφείλεται τελικά σε αυτή την αιτία, το πρόβλημα στις υποδομές είναι δεδομένο, υπαρκτό και χωρίς λύση ακόμα. Όπερ σημαίνει πως όποιο κι αν είναι το πόρισμα για τα σημερινά, αυτό το θέμα χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.

Σε κάθε περίπτωση, μια βλάβη σε υλικό, λογισμικό ή τροφοδοσία, σε ένα σύστημα που λειτουργεί διαρκώς στα όριά του, χωρίς επαρκή, ανεξάρτητα και άμεσα διαθέσιμα εφεδρικά δίκτυα, αρκεί για να οδηγήσει σε ολικό μπλακ άουτ για λόγους ασφάλειας. Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν εκ των έσω την κατάσταση, συζητείται ως το πιθανότερο.

Υπό αυτό το πρίσμα, το περιστατικό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «ατυχές συμβάν» ούτε ένα μεμονωμένο τεχνικό πρόβλημα. Αντιθέτως, επιβεβαιώνει με τον πιο ηχηρό τρόπο τις προειδοποιήσεις για την κατάσταση των κρίσιμων υποδομών αεροναυτιλίας στη χώρα. Παράλληλα, θέτει ανοιχτά και πιεστικά ερωτήματα για την ετοιμότητα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, τον ρυθμό και το βάθος του εκσυγχρονισμού, αλλά και την πραγματική ανθεκτικότητα συστημάτων που δεν επιτρέπεται να αποτυγχάνουν.

Διαβάστε επίσης:

Πρόβλημα στο FIR Αθηνών: Κατάσταση χάους στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» – Ακυρωμένες πτήσεις και ταλαιπωρημένοι επιβάτες (Video)

Θεσσαλονίκη: Στο νοσοκομείο ανήλικος έπειτα από κατανάλωση αλκοόλ – Συνελήφθη ιδιοκτήτης μπαρ

Σε εξέλιξη η πανελλαδική σύσκεψη αγροτών – Κατάμεστο το Πολιτιστικό Κέντρο Μαλγάρων (Video)