Οι απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία φέρνουν την Ευρώπη μπροστά σε μια δύσκολη αλήθεια: η σχέση με τις ΗΠΑ αλλάζει και η ρήξη δεν αποκλείεται

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει το Politico, η σχέση Ευρώπης – Ηνωμένων Πολιτειών τον τελευταίο χρόνο χαρακτηρίζεται από καβγάδες, σιωπηλές εντάσεις και μια προσπάθεια να διατηρηθούν τα προσχήματα δημόσια. Από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι προσπαθούσαν να «κρατήσουν το γάμο ζωντανό». Η απειλή όμως επιβολής τιμωρητικών δασμών σε όποιον επιχειρήσει να εμποδίσει την προσάρτηση της Γροιλανδίας θεωρείται πλέον η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Σε ιδιωτικές συζητήσεις, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν χωρίς περιστροφές. Χαρακτηρίζουν την αμερικανική στάση «παράλογη» και «επικίνδυνη», αναρωτώμενοι αν ο Τραμπ λειτουργεί σε μια μόνιμη «πολεμική κατάσταση» μετά τις πρόσφατες παρεμβάσεις του σε άλλες περιοχές του κόσμου. Για πολλούς, η κίνηση απέναντι στη Γροιλανδία δεν είναι απλώς μια προκλητική δήλωση, αλλά μια ευθεία επίθεση σε κυρίαρχο ευρωπαϊκό έδαφος και, κατ’ επέκταση, σε συμμάχους.

«Αυτό ήταν ένα βήμα παραπάνω από όσα μπορούσαν να γίνουν ανεκτά», παραδέχεται Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Η Ευρώπη κατηγορήθηκε ότι ήταν αδύναμη απέναντι στον Τραμπ. Υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτό, αλλά υπάρχουν και κόκκινες γραμμές».

Όλο και περισσότεροι σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: η Αμερική του Τραμπ δεν είναι πια αξιόπιστος εμπορικός εταίρος, πόσο μάλλον εγγυητής ασφάλειας. Η ιδέα του «να περιμένουμε μέχρι να περάσει» εγκαταλείπεται. Αντίθετα, κερδίζει έδαφος η ανάγκη για μια οργανωμένη, συντονισμένη μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα.

Από τη θεωρία στην πράξη

Αυτή η μετάβαση, στην πράξη, έχει ήδη ξεκινήσει. Η λεγόμενη «συμμαχία των προθύμων» για τη στήριξη της Ουκρανίας λειτουργεί εδώ και μήνες χωρίς ουσιαστική αμερικανική καθοδήγηση. Χώρες της Ε.Ε., αλλά και κράτη εκτός αυτής, όπως η Βρετανία και η Νορβηγία, έχουν αναπτύξει στενούς διαύλους επικοινωνίας. Σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από δεκάδες κυβερνήσεις μιλούν τακτικά, ανταλλάσσουν μηνύματα και έχουν μάθει να βρίσκουν λύσεις σε έναν κόσμο όπου η Ουάσινγκτον συχνά θεωρείται μέρος του προβλήματος.

Ακόμα πιο ενδεικτικό είναι το επίπεδο επικοινωνίας των ίδιων των ηγετών. Πρωθυπουργοί και πρόεδροι, από τον Κιρ Στάρμερ και τον Εμανουέλ Μακρόν μέχρι τον Φρίντριχ Μερτς και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διατηρούν άμεση επαφή, συχνά μέσω κοινών συνομιλιών στο κινητό. Όταν ο Τραμπ κάνει μια απρόβλεπτη κίνηση, ο συντονισμός είναι άμεσος.

Μέχρι πρόσφατα, η στρατηγική ήταν να απαντούν στις πράξεις και όχι στα λόγια του. Αυτή η ψύχραιμη στάση βοήθησε και στη διαχείριση του ουκρανικού ζητήματος. Η κρίση όμως με τη Γροιλανδία άλλαξε το κλίμα. Η υπομονή εξαντλήθηκε και ακόμα και οι πιο προσεκτικοί ηγέτες άρχισαν να μιλούν ανοιχτά.

«Η επόμενη μέρα»

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι έρχεται μετά. Η συζήτηση για μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας χωρίς δεδομένη την αμερικανική στήριξη έχει ανοίξει για τα καλά. Προτάσεις για κοινό ευρωπαϊκό στρατό, για νέο συμβούλιο ασφάλειας και για μεγαλύτερη στρατιωτική αυτονομία επανέρχονται δυναμικά. Επισήμως, η Ε.Ε. θέτει ως στόχο να μπορεί να υπερασπιστεί μόνη της τον εαυτό της μέχρι το 2030.

Το διαζύγιο με τις ΗΠΑ, αν έρθει, θα είναι επώδυνο. Θα σημάνει το τέλος οκτώ δεκαετιών στενής συνεργασίας και θα αλλάξει ριζικά την ισορροπία δυνάμεων στη Δύση. Όμως, για πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους, το ερώτημα δεν είναι πια αν θα συμβεί, αλλά πώς θα γίνει με τον λιγότερο καταστροφικό τρόπο.

Σε αυτή τη συγκυρία, η Ευρώπη καλείται να σκεφτεί δημιουργικά και να δράσει γρήγορα. Γιατί όταν μια σχέση φτάνει σε αυτό το σημείο, η αδράνεια δεν είναι πλέον επιλογή.

Διαβάστε επίσης:

Επιστολή «βόμβα» του Τραμπ στη Νορβηγία: «Δεν αισθάνομαι πλέον την υποχρέωση να σκέφτομαι την ειρήνη» – «Είναι παράφρων»

Τραγωδία στην Ισπανία: Πώς εκτροχιάστηκαν τα τρένα – 39 οι νεκροί και δεκάδες τραυματίες – «Εξαιρετικά περίεργο» το δυστύχημα λέει ο υπουργός Μεταφορών (video)

Μπέσεντ: «Η Ευρώπη είναι «αδύναμη» – Δεν θα κάνει πίσω για τη Γροιλανδία ο Τραμπ»