Η εμμηνόπαυση συνδέεται με μειώσεις στον όγκο της φαιάς ουσίας σε βασικές περιοχές του εγκεφάλου, καθώς και με αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης και δυσκολίες στον ύπνο, σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Cambridge.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2026 στο  Psychological Medicine  , διαπίστωσε ότι η ορμονοθεραπεία (HRT) δεν φαίνεται να μετριάζει αυτές τις επιδράσεις, αν και μπορεί να επιβραδύνει τη μείωση των χρόνων αντίδρασης.

Η εμμηνόπαυση είναι μια βασική περίοδος στη ζωή μιας γυναίκας κατά την οποία σταματά η περίοδός της, λόγω των χαμηλότερων ορμονικών επιπέδων. Συνήθως επηρεάζει γυναίκες ηλικίας μεταξύ 45 και 55 ετών, κατά την οποία μπορεί να εμφανίσουν εξάψεις, κακή διάθεση και προβλήματα ύπνου. Η εμμηνόπαυση έχει προηγουμένως συνδεθεί με γνωστική εξασθένηση, όπως ελλείμματα στη μνήμη, την προσοχή και τη γλώσσα.

Για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της εμμηνόπαυσης – ιδιαίτερα των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και των προβλημάτων ύπνου – σε πολλές γυναίκες συνταγογραφείται θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT).

Στην Αγγλία, το 2023, στο 15% των γυναικών συνταγογραφήθηκε η θεραπεία. Ωστόσο, υπάρχει περιορισμένη κατανόηση των επιπτώσεων της εμμηνόπαυσης και της επακόλουθης χρήσης HRT στον εγκέφαλο, τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική υγεία.

Η μελέτη

Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Cambridge ανέλυσαν δεδομένα από την UK Biobank για σχεδόν 125.000 γυναίκες, οι οποίες ταξινομήθηκαν σε τρεις κατηγορίες:

• προεμμηνοπαυσιακές,
  -μετεμμηνοπαυσιακές που δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT),
• μετεμμηνοπαυσιακές που έχουν χρησιμοποιήσει HRT.
  Εκτός από την απάντηση σε ερωτηματολόγια που περιελάμβαναν ερωτήσεις σχετικά με την εμπειρία τους από την εμμηνόπαυση, την αυτοαναφερόμενη ψυχική υγεία, τα πρότυπα ύπνου και τη συνολική υγεία, ορισμένες συμμετέχουσες συμμετείχαν σε τεστ γνωστικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένων τεστ μνήμης και χρόνου αντίδρασης.
  Περίπου 11.000 συμμετέχουσες υποβλήθηκαν επίσης σε μαγνητική τομογραφία (MRI), επιτρέποντας στους ερευνητές να εξετάσουν τη δομή του εγκεφάλου τους.
  Η μέση ηλικία έναρξης της εμμηνόπαυσης μεταξύ των συμμετεχουσών ήταν περίπου 49,5 έτη, ενώ η μέση ηλικία κατά την οποία οι γυναίκες που συνταγογραφήθηκαν για ορμονική υποκατάσταση ξεκίνησαν τη θεραπεία τους ήταν περίπου 49 έτη.
  Οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ήταν πιο πιθανό, σε σύγκριση με εκείνες που βρίσκονταν πριν από την εμμηνόπαυση, να έχουν ζητήσει βοήθεια από τον γενικό ιατρό τους ή από ψυχίατρο για άγχος, νεύρα ή κατάθλιψη και να έχουν υψηλότερες βαθμολογίες στα ερωτηματολόγια για συμπτώματα κατάθλιψης. Ομοίως, ήταν πιο πιθανό να τους έχουν συνταγογραφηθεί αντικαταθλιπτικά.
• 
  Τα ευρήματα
  Παρόλο που οι γυναίκες στην ομάδα ορμονικής υποκατάστασης (HRT) είχαν μεγαλύτερο άγχος και κατάθλιψη σε σύγκριση με την ομάδα που δεν έλαβε HRT, περαιτέρω ανάλυση έδειξε ότι αυτές οι διαφορές στα συμπτώματα ήταν ήδη παρούσες πριν από την εμμηνόπαυση. Είναι πιθανό, λένε οι ερευνητές, ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γενικός ιατρός μιας γυναίκας μπορεί να έχει συνταγογραφήσει HRT εν αναμονή της επιδείνωσης των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.
  Οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν αϋπνία, να κοιμούνται λιγότερο και να αισθάνονται κουρασμένες. Όσες λάμβαναν ορμονοθεραπεία ανέφεραν ότι αισθάνονταν την πιο κουρασμένη και από τις τρεις ομάδες, παρόλο που δεν υπήρχε διαφορά στη διάρκεια του ύπνου μεταξύ αυτών των γυναικών και εκείνων των γυναικών μετά την εμμηνόπαυση που δεν λάμβαναν το φάρμακο.
  Η εμμηνόπαυση επηρεάζει και τη μνήμη
  Η εμμηνόπαυση φάνηκε επίσης να έχει αντίκτυπο στη γνωστική λειτουργία. Οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που δεν λάμβαναν ορμονοθεραπεία είχαν βραδύτερους χρόνους αντίδρασης από εκείνες που δεν είχαν ξεκινήσει ακόμη την εμμηνόπαυση ή όσες λάμβαναν ορμονοθεραπεία. Ωστόσο, δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των τριών ομάδων όσον αφορά τις δοκιμασίες μνήμης.
  Και στις δύο ομάδες γυναικών μετά την εμμηνόπαυση, οι ερευνητές διαπίστωσαν σημαντικές μειώσεις στον όγκο της φαιάς ουσίας – του εγκεφαλικού ιστού που περιέχει νευρικά κύτταρα και βοηθά στην επεξεργασία πληροφοριών, στον έλεγχο της κίνησης και στη διαχείριση της μνήμης και των συναισθημάτων.
  Η καθηγήτρια Barbara Sahakian, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Τμήμα Ψυχιατρικής, πρόσθεσε: «Οι περιοχές του εγκεφάλου όπου παρατηρήσαμε αυτές τις διαφορές είναι αυτές που τείνουν να επηρεάζονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Η εμμηνόπαυση θα μπορούσε να κάνει αυτές τις γυναίκες ευάλωτες αργότερα. Αν και δεν είναι όλη η ιστορία, μπορεί να εξηγήσει γιατί βλέπουμε σχεδόν διπλάσιες περιπτώσεις άνοιας στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες».

Διαβάστε επίσης

ΕΟΔΥ: 12 θάνατοι και 649 εισαγωγές λόγω γρίπης

Έλενα Τσάγκαρη – ΕΚΕΑ: Έκκληση για εθελοντική αιμοδοσία, αυξημένες οι ανάγκες λόγω γρίπης και ιώσεων

Αυξάνεται η αυτοκτονικότητα στους εφήβους – Κοινή δράση υπουργείου Υγείας και «Χαμόγελου του Παιδιού»