Εκτελεστικό διάταγμα για την επιβολή πρόσθετων δασμών 10% στις εισαγωγές από όλες τις χώρες υπέγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, στον απόηχο της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών που έκρινε παράνομους πολλούς από τους «ανταποδοτικούς» δασμούς που είχε επιβάλει σε εμπορικούς εταίρους της Ουάσινγκτον.

Επίκληση του Άρθρου 122 και άμεση ισχύς

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την απόφασή του με ανάρτηση στην πλατφόρμα Truth Social στις 01:40 (ώρα Ελλάδος), αναφέροντας: «Είναι μεγάλη μου τιμή που μόλις υπέγραψα στο Οβάλ Γραφείο έναν παγκόσμιο δασμό 10% σε όλες τις χώρες, που θα τεθεί σε ισχύ σχεδόν αμέσως».

Για πρώτη φορά επικαλέστηκε το Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στον πρόεδρο των ΗΠΑ να επιβάλει δασμούς έως και 15% για διάστημα έως 150 ημερών χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου.

«Δεν χρειάζεται να ρωτήσω το Κογκρέσο για τους δασμούς», τόνισε, διαβεβαιώνοντας ότι τα έσοδα «θα αυξηθούν». Όπως διευκρίνισε, οι νέοι «παγκόσμιοι δασμοί» του 10% θα ισχύσουν για πέντε μήνες και θα προστεθούν στους ήδη υφιστάμενους.

Ερωτηθείς εάν η Ουάσινγκτον θα πρέπει να επιστρέψει ποσά που εισπράχθηκαν εντός του 2025 από δασμούς που κρίθηκαν παράνομοι, απάντησε ότι δεν είναι σαφές εάν θα υπάρξουν αποζημιώσεις και πρόσθεσε: «Η κατάληξη θα είναι ότι θα βρισκόμαστε στα δικαστήρια για την επόμενη πενταετία».

Σφοδρή επίθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο

Νωρίτερα, ο πρόεδρος είχε εξαπολύσει επίθεση κατά του Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, δηλώνοντας: «Ντρέπομαι για ορισμένα μέλη του που δεν είχαν το θάρρος να κάνουν ό,τι είναι σωστό για τη χώρα μας».

Σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο υποστήριξε ότι οι δικαστές επέδειξαν «αντιπατριωτική στάση και ανυπακοή στο Σύνταγμά μας» και ότι «υποτάχθηκαν σε ξένες επιρροές».

«Ντρέπομαι για ορισμένα μέλη του Δικαστηρίου, πραγματικά ντρέπομαι, επειδή δεν είχαν το θάρρος να κάνουν το καλό για τη χώρα μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε «έκνομη» την απόφαση, λέγοντας ότι «θα έχει ως μοναδική συνέπεια να περιπλέξει το έργο του προέδρου, ο οποίος επιθυμεί να προστατεύσει τις αμερικανικές βιομηχανίες».

Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, σε συνέντευξή του στο Fox News, υποστήριξε ότι το Δικαστήριο κατήργησε «το μοχλό πίεσης» του Τραμπ.

Η απόφαση 6-3 και οι δικαστές

Έξι από τους εννέα δικαστές έκριναν παράνομους τους «ανταποδοτικούς» δασμούς που είχε επιβάλει ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος.

Στην πλειοψηφία συμμετείχαν οι προοδευτικοί Σόνια Σοτομαγιόρ, Έλενα Κάγκαν και Κετάντζι Μπράουν Τζάκσον, ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, καθώς και οι συντηρητικοί Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ και Νιλ Γκόρσατς, οι οποίοι είχαν διοριστεί από τον ίδιο τον Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία (2017-2021).

Στη μειοψηφία βρέθηκαν οι Κλάρενς Τόμας, Σάμιουελ Αλίτο και Μπρετ Κάβανο.

Ο Τραμπ επαίνεσε τους τρεις δικαστές της μειοψηφίας, λέγοντας: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω και να συγχαρώ τους δικαστές Τόμας, Αλίτο και Κάβανο για τη δύναμη και τη σοφία τους». Μάλιστα, χαιρέτισε την «ιδιοφυΐα» του Κάβανο, διαβάζοντας αποσπάσματα από το σκεπτικό της μειοψηφίας που συνέταξε.

Για τις Μπάρετ και Γκόρσατς, που ψήφισαν κατά των δασμών, δήλωσε: «Πιστεύω ότι η απόφασή τους είναι φρικτή. Πιστεύω ότι είναι προσβολή για τις οικογένειές τους, αν θέλετε να ξέρετε», προσθέτοντας ότι θα προσκληθούν, όπως επιβάλλει η παράδοση, στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης στο Κογκρέσο. «Δεν με νοιάζει αν θα έρθουν ή όχι», ανέφερε.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αποτελεί θεσμό με ευρείες εξουσίες και σημαντικό κύρος στις ΗΠΑ, λαμβάνοντας αποφάσεις που επηρεάζουν ζητήματα από την περιβαλλοντική πολιτική έως το δικαίωμα στην άμβλωση και την προεδρική ασυλία. Με τη συγκεκριμένη απόφαση προκαλείται αναταραχή στο οικονομικό πρόγραμμα και τη διπλωματική στρατηγική του Τραμπ, ανοίγοντας νέο κύκλο πολιτικής και νομικής αντιπαράθεσης.

Πώς οι εταιρείες μπορούν να πάρουν πίσω τα χρήματά τους;

Το δικαστήριο δεν παρείχε οδηγίες σχετικά με την έκδοση επιστροφών χρημάτων, αλλά το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ (CIT) επιβλέπει τις νομικές διαφορές που σχετίζονται με εισαγωγικούς δασμούς και δασμούς.

Χιλιάδες εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων γνωστών εταιρειών όπως η Costco Wholesale Corp., υπέβαλαν προληπτικά αγωγές στο CIT για να διεκδικήσουν επιστροφές χρημάτων. «Τα δικαστήρια δεν έχουν δηλώσει ότι είναι απαραίτητο, αλλά οι εταιρείες ήθελαν να συμμορφωθούν παρόλα αυτά», δήλωσε ο Μπράιτμπιλ.

Στη διαφωνία του, ο δικαστής Μπρετ Κάβανο δήλωσε ότι η αποπληρωμή δισεκατομμυρίων δολαρίων θα είχε «σημαντικές συνέπειες» για το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.

«Το δικαστήριο δεν λέει τίποτα σήμερα σχετικά με το εάν και πώς η κυβέρνηση θα πρέπει να επιστρέψει τα δισεκατομμύρια δολάρια που έχει εισπράξει από τους εισαγωγείς», είπε. «Αλλά αυτή η διαδικασία είναι πιθανό να χαρακτηριστεί από «χάος», όπως αναγνωρίστηκε κατά την προφορική αγορεύση».

Η κλίμακα των επιστροφών χρημάτων θα μπορούσε να είναι τεράστια. Οι ΗΠΑ έχουν εισπράξει περίπου 179 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ από δασμούς που σχετίζονται με την IEEPA, σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ (CBP).

Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) παραθέτει έναν απολογισμό των συνεπειών.

Αποζημιώσεις

Η ετυμηγορία του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ουσιαστικά ακυρώνει τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς» δασμούς, οι οποίοι είχαν επιβληθεί σε σχεδόν όλα τα προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η απόφαση δεν επηρεάζει τους δασμούς που επιβάλλονται σε ορισμένους τομείς – όπως τα αυτοκίνητα, ο χάλυβας και το αλουμίνιο ή τα φαρμακευτικά προϊόντα.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της EY-Parthenon Γκρέγκορι Ντάκο, η άμεση συνέπεια θα είναι η μείωση του μέσου συντελεστή που εφαρμόζεται στα εισαγόμενα προϊόντα, ο οποίος αναμένεται να υποχωρήσει από 16,8% σε περίπου 9,5%.

Μια άλλη συνέπεια είναι ότι οι εταιρείες που κατέβαλαν αυτούς τους δασμούς μπορούν να αξιώσουν αποζημίωση. Ορισμένες από αυτές είχαν ήδη προβλέψει την εξέλιξη, ασκώντας έφεση.

Αν και παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί το ακριβές ποσό, οικονομολόγοι εκτιμούν πως τα έσοδα που θα προκύψουν από αυτούς τους ανταποδοτικούς δασμούς θα κυμανθούν μεταξύ 130 και 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025.

Στα μέσα Ιανουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει μια ζοφερή εικόνα, μιλώντας για αποζημιώσεις «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων» σε περίπτωση δυσμενούς απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Χθες Παρασκευή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκτίμησε πως αυτό θα κριθεί από τη δικαιοσύνη.

Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης του Ιλινόι έχει ήδη ζητήσει επιστροφή 1.700 δολαρίων ανά νοικοκυριό, βασισμένος σε εκτιμήσεις του πανεπιστημίου Γέιλ. Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης της Καλιφόρνιας τόνισε από την πλευρά του πως θεωρεί ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να αποζημιώσει τους καταναλωτές.

Διαπραγματεύσεις

Πέρα από τις άμεσες συνέπειες, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ενδέχεται να επηρεάσει την ικανότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να συνάψει εμπορικές συμφωνίες με τους εταίρους της – η βούληση των οποίων να μειώσουν το ύψος των δασμών έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ παραδέχτηκε πρόσφατα ότι μια δυσμενής απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου θα μπορούσε να στερήσει από την κυβέρνηση την «ευελιξία» που προσφέρει η χρήση των δασμών ως διαπραγματευτικού μοχλού.

Ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε στο AFP πως οι χώρες που έχουν υπογράψει συμφωνίες υπόκεινται πλέον και στον πρόσθετο δασμό 10% που επέβαλε ο πρόεδρος Τραμπ.

Εναλλακτικές για την κυβέρνηση των ΗΠΑ

Το διάταγμα που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ βασίζεται σε έναν εμπορικό νόμο του 1974, που επιτρέπει στον πρόεδρο να εξισορροπήσει τις συναλλαγές μεταξύ των ΗΠΑ και των εταίρων τους όταν διαπιστώνεται σημαντική ανισορροπία στο ισοζύγιο πληρωμών.

Ωστόσο, υπάρχει το μειονέκτημα ότι ο νόμος αυτός παρέχει αυτήν τη δυνατότητα στον πρόεδρο των ΗΠΑ για διάστημα έως 150 ημερών. Ακολούθως, η κυβέρνηση θα πρέπει να εξασφαλίσει έγκριση από το Κογκρέσο, εφόσον θελήσει να διατηρήσει το μέτρο.

Η πιο προφανής λύση για την κυβέρνηση θα ήταν να καταθέσει προς ψήφιση στο Κογκρέσο νομοσχέδιο που θα της έδινε τη δυνατότητα για επαναφορά των δασμών.

Κάτι τέτοιο, όμως, θα μπορούσε να αποδειχθεί χρονοβόρο και δύσκολο να επιτευχθεί, ιδίως με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν και ορισμένους Ρεπουμπλικάνους να εκφράζουν επιφυλάξεις σχετικά με την εκτεταμένη χρήση δασμών από τον πρόεδρο Τραμπ.

Διαβάστε επίσης:

Ξανά στα ηνία του CDU ο Φρίντριχ Μερτς

Αίγυπτος: Τουλάχιστον 18 νεκροί σε τροχαίο δυστύχημα – Λεωφορείο συγκρούστηκε με φορτηγό

Τη διαγραφή του Άντριου από τη σειρά διαδοχής του θρόνου εξετάζει η βρετανική κυβέρνηση – Συνεχίζονται οι έρευνες στις κατοικίες του