Νέα αρχαιολογικά ευρήματα ανατρέπουν όσα γνωρίζαμε για τους Μάγια, δείχνοντας ότι ο πληθυσμός τους ήταν πολύ μεγαλύτερος και πιο ανθεκτικός, ενώ η κοινωνική τους οργάνωση πολύ πιο ισχυρή και σταθερή από ό,τι πίστευαν οι ιστορικοί. Αν και η έρευνα μέχρι σήμερα επικεντρωνόταν στην κατάρρευση του πολιτισμού τους, τώρα η βασική ερώτηση είναι: Πώς κατάφεραν να επιβιώσουν οι Μάγια;

Όπως αναφέρει ο Guardian, οι τεχνολογικές εξελίξεις – από την ανάλυση DNA και τη χημική ανάλυση εδάφους, μέχρι τη χαρτογράφηση Lidar – έχουν αναδείξει νέα δεδομένα για τις πεδινές περιοχές τους, όπου κατά την Κλασική Περίοδο (600-900 μ.Χ.) ζούσαν έως και 16 εκατομμύρια άνθρωποι. Για σύγκριση, η Ρώμη στην ακμή της είχε πολύ λιγότερους κατοίκους. Η περιοχή εκτείνεται σε τμήματα του σημερινού νότιου Μεξικού, του Μπελίζ και της βόρειας Γουατεμάλας.

Πολιτιστική και γεωργική υπεροχή

Οι πόλεις των Μάγια υπήρχαν πριν από την ίδρυση της Ρώμης, με εντυπωσιακή αρχιτεκτονική και ανάπτυξη αστρονομίας, μαθηματικών και γραφής. Οι πεδινές περιοχές ήταν πυκνοκατοικημένες, με δίκτυα δρόμων, αναχωμάτων και καλλιεργειών. Χωρίς ζώα ή τροχούς μεταφοράς, τα πάντα μεταφέρονταν από τους ανθρώπους. Οι Μάγια καλλιεργούσαν εκατοντάδες ποικιλίες φυτών χρησιμοποιώντας βιώσιμες γεωργικές τεχνικές και κατασκεύαζαν υποδομές όπως κανάλια και υγροτόπους για να στηρίζουν την παραγωγή τους.

Η παραδοσιακή «θεωρία του περιβαλλοντικού περιορισμού» ανατράπηκε με τη χαρτογράφηση Lidar και την αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών. Οι πεδινές πόλεις δεν ήταν απομονωμένες μικρές κοινότητες, αλλά κοσμοπολίτικες κοινωνίες με εκτεταμένα εμπορικά δίκτυα και πολιτική οργάνωση.

Το παρόν και οι πολιτικές διεκδικήσεις

Σήμερα, οι Μάγια και άλλες αυτόχθονες ομάδες αριθμούν πάνω από 11 εκατομμύρια άτομα, κυρίως στη Γουατεμάλα. Η ιστορία τους αποτελεί κεντρικό πολιτικό ζήτημα: Διεκδικούν αναγνώριση των γενοκτονιών κατά τον εμφύλιο πόλεμο (1960-1996) και των δικαιωμάτων τους στη γη. Η νίκη του Μπερνάρντο Αρεβάλο το 2023 ενισχύθηκε από οργανώσεις ιθαγενών που διασφάλισαν τη δημοκρατική ψήφο, ενώ ο Λίβι Γκρατσιόσο υπηρετεί ως υπουργός Πολιτισμού, επισημαίνοντας τη σκόπιμη καταστροφή της ιστορίας των Μάγια από τους Ισπανούς αποικιοκράτες.

Η ονομασία «Μάγια» επιβλήθηκε από τους Ισπανούς, ενώ οι ίδιοι οι κάτοικοι δεν είχαν ποτέ ενιαία ταυτότητα. Μιλούσαν πάνω από 30 γλώσσες και δεν κυβερνιούνταν από μία αυτοκρατορία. Η σύγχρονη αρχαιολογία μετατοπίζει την εστίαση από την κατάρρευση, στην επιβίωση και την ανθεκτικότητα του πολιτισμού τους.

Η μεγάλη σφαγή και οι συνέπειες του εμφυλίου

Στη Γουατεμάλα, το Ίδρυμα Εγκληματολογικής Ανθρωπολογίας της (FAFG) χρησιμοποιεί σύγχρονες μεθόδους – όπως ανάλυση DNA, χημικές αναλύσεις δειγμάτων και τεχνολογία Lidar – για να εντοπίζει και να ταυτοποιεί τα θύματα του εμφυλίου πολέμου.

Αυτή η σφαγή ήταν ένα μόνο από πολλά φρικτά επεισόδια του πολέμου, κατά τη διάρκεια του οποίου σκοτώθηκαν πάνω από 200.000 άνθρωποι – περίπου το 83% εκ των οποίων ήταν Μάγια. Τα στοιχεία που συγκέντρωσε το FAFG χρησίμευσαν ως μέρος των αποδείξεων στη δίκη του πρώην προέδρου της Γουατεμάλας, Εφρέν Ρίος Μοντ, για γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αν και η δικαστική διαδικασία αργότερα επηρεάστηκε από πολιτικές παρεμβάσεις.

Σήμερα, οργανώσεις όπως η Agims, μια κοινοτική οργάνωση στη San Juan Sacatepéquez που υποστηρίζει τα δικαιώματα των ιθαγενών και παρέχει βοήθεια σε γυναίκες και οικογένειες, προσφέρουν στήριξη στις κοινότητες, παρέχοντας νοσοκόμες, μαίες και εκπαίδευση, ενώ διεκδικούν την αναγνώριση και αυτοδιάθεση των αυτόχθονων πληθυσμών.

Η ηγέτιδα της οργάνωσης, Blanca Subuyui, δήλωσε: «Ο αγώνας θα συνεχιστεί και οι αλλαγές είναι τώρα τόσο βαθιές που είναι ασταμάτητες. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε ό,τι και να γίνει, γιατί πρέπει. Η αλλαγή μπορεί να χρειαστεί γενιές, αλλά έρχεται».

Διαβάστε επίσης:

Πρώτη άμεση ανίχνευση ρύπανσης από διαστημικά απορρίμματα: Νέφος λιθίου στην ανώτερη ατμόσφαιρα μετά από επανείσοδο Falcon 9 (photo)

Η Σελήνη «τρέμει» – Tι δείχνουν νέες τεκτονικές μελέτες

Η σύνδεση ατμοσφαιρικής ρύπανσης με την εμφάνιση Αλτσχάιμερ στο επίκεντρο νέας έρευνας