Ο Elon Musk ιδρυτής της Τesla και του X, ο βραβευμένος με Όσκαρ ηθοποιός Anthony Hopkins, η ακτιβίστρια για το κλίμα Greta Thunberg και ο δικός μας αγαπημένος μπασκετμπολίστας Δημήτρης Παπανικολάου, είναι ορισμένοι από τους πασίγνωστους επιχειρηματίες, καλλιτέχνες και αθλητές που είναι στο φάσμα του αυτισμού.

Σύμφωνα με έρευνα της Μονάδας Αναπτυξιακής Παιδιατρικής της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) περισσότερα από 1 στα 100 Ελληνόπουλα, ηλικίας 10 και 11 ετών, εμφανίζουν Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ASD) με τα αγόρια να είναι τετραπλάσια απ’ ότι τα κορίτσια. Για το λόγο αυτό και η έγκαιρη διάγνωση έως τριών ετών αποτελεί το «κλειδί» για την πρώιμη παρέμβαση των ειδικών καθώς μέσα από διάφορες τεχνικές βελτιώνεται σημαντικά η νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου και η επικοινωνία που συμβάλει τα μέγιστα στη ποιότητα ζωής του παιδιού αλλά και της οικογένειας.

Για την ενημέρωση που θα πρέπει να έχουν οι γονείς αλλά και όλα τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν, από τη στιγμή που θα υποψιαστούν ότι το παιδί τους είναι στο φάσμα του αυτισμού, μιλάει στο topontiki.gr η Χρυσάνθη Κοκκοράκη, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια S.I., ΜΕdc.

Τι είναι ο αυτισμός;

Η λέξη «αυτισμός» προέρχεται από την ελληνική λέξη «αυτός», που σημαίνει εαυτός και υποδηλώνει την έννοια της απομόνωσης κάποιου από τον ίδιο του τον εαυτό. Σύμφωνα με τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, ο όρος Αυτισμός αναφέρεται ως Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (Autism Spectrum Disorder – ASD) και αποτελεί μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που εκτείνεται σε κάθε ηλικιακή περίοδο του ατόμου (νηπιακή, παιδική, εφηβική, ενήλικη), επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο το άτομο επικοινωνεί, αλληλεπιδρά κοινωνικά και αντιλαμβάνεται τον κόσμο.

Τι εννοούμε με τον όρο φάσμα;

Ο όρος φάσμα υποδηλώνει ότι ο αυτισμός εκδηλώνεται με μεγάλη ποικιλομορφία ως προς το επίπεδο λειτουργικότητας, τη γλωσσική ανάπτυξη, τις γνωστικές ικανότητες και το βαθμό υποστήριξης που χρειάζεται το άτομο.

Ποια είναι τα αίτια του αυτισμού;

Μέχρι τώρα οι έρευνες δεν έχουν εντοπίσει την αιτία του αυτισμού, ωστόσο οι μελέτες δείχνουν ότι ο αυτισμός προκύπτει από μία πολύπλοκη αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, χωρίς να συνδέεται με πρακτικές ανατροφής ή γονεϊκή συμπεριφορά.

Σε ποια ηλικία μπορεί να εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια και ποια μπορεί να είναι αυτά;

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, τα πρώτα σημάδια της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) μπορεί να εμφανιστούν από πολύ νωρίς, συνήθως μεταξύ 12–24 μηνών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται ενδείξεις ήδη από τους 6–9 μήνες. Άλλοτε τα χαρακτηριστικά γίνονται πιο εμφανή γύρω στα 2–3 έτη, όταν αυξάνονται οι κοινωνικές και γλωσσικές απαιτήσεις. Συχνά αφορούν δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία, την ομιλία, το παιχνίδι, ενώ σε ορισμένα παιδιά παρατηρείται αναπτυξιακή παλινδρόμηση (απώλεια δεξιοτήτων λόγου ή κοινωνικής επαφής) μετά από μια περίοδο φυσιολογικής ανάπτυξης.

Τι πρέπει να κινητοποιήσει τους γονείς;

Οι γονείς καλούνται να αναζητήσουν αξιολόγηση όταν παρατηρούν έκπτωση στην κοινωνική αλληλεπίδραση, στην ομιλία, στη συμπεριφορά ή αυξημένη αισθητηριακή ευαισθησία.

Ενδεικτικά προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν:

• περιορισμένη βλεμματική επαφή και κοινωνική ανταπόκριση,
• καθυστέρηση ή απώλεια ομιλίας,
• χρήση λόγου χωρίς επικοινωνιακό σκοπό (π.χ. ηχολαλία),
• επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές (π.χ. έντονη προσκόλληση σε ρουτίνα και δυσκολία στις αλλαγές, επαναλαμβανόμενες κινήσεις),
• ασυνήθιστο παιχνίδι ή δυσκολία και απουσία συμβολικού παιχνιδιού,
• υπερ ή υποαντιδράσεις σε αισθητηριακά ερεθίσματα (συνεχής κίνηση, πίεση, στριφογύρισμα, έντονη ενόχληση από ήχους, φώτα, υφές ή αναζήτηση έντονων ερεθισμάτων).

Γιατί είναι τόσο σημαντική η έγκαιρη διάγνωση και με ποιους τρόπους μπορεί να παρέμβει ο ειδικός;

Η έγκαιρη αναγνώριση και παραπομπή σε αναπτυξιολόγο, παιδοψυχίατρο ή σε διεπιστημονική ομάδα (λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή, παιδοψυχολόγο, ειδικό παιδαγωγό κ.α.) είναι καθοριστικής σημασίας.

Η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί στην πρώιμη παρέμβαση όπου βελτιώνει σημαντικά τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, την επικοινωνία και την κοινωνική κατανόηση, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής του παιδιού και της οικογένειας.Η πρώιμη παρέμβαση είναι βασισμένη πάνω σε αναπτυξιακές και συμπεριφοριστικές θεωρίες και αποτελεί μια από τις πιο αποτελεσματικές εξειδικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στον πρώιμο παιδικό αυτισμό, σε παιδιά ηλικίας από τη γέννηση έως τριών ετών. Ωστόσο υπάρχουν κι άλλες θεραπείες  και ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις όπως οι τεχνικές εκπαίδευσης στην επικοινωνία, οι κοινωνικές ιστορίες, οι συμπεριφορικές προσεγγίσεις, η δομημένη εκπαίδευση, η αισθητηριακή ολοκλήρωση, η συστηματική συμβουλευτική κ.α.

Τι είναι η αισθητηριακή ολοκλήρωση και πως μπορεί να βοηθήσει το παιδί;

Σύμφωνα με τη θεωρία της Jean Ayres (Ayres Sensory Integration), η αισθητηριακή ολοκλήρωση είναι η νευρολογική διαδικασία με την οποία ο εγκέφαλος λαμβάνει πληροφορίες από τις αισθήσεις, τις οργανώνει και τις ερμηνεύει και τις χρησιμοποιεί αποτελεσματικά για να παραχθεί κατάλληλη συμπεριφορά, κίνηση, μάθηση και συναισθηματική ρύθμιση. Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι η πλειονότητα των παιδιών με αυτισμό παρουσιάζει δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία.

Η μέθοδος της αισθητηριακής ολοκλήρωσης (Sensory Integration – S.I.) αποτελεί μια εξειδικευμένη θεραπευτική προσέγγιση που πραγματοποιείται κυρίως από εργοθεραπευτές/ριες εκπαιδευμένους/ες στη μέθοδο και βασίζεται στο παιχνίδι, την κίνηση και το κίνητρο του παιδιού, προσαρμοσμένη στις ατομικές αισθητηριακές ανάγκες του παιδιού. Συμβάλλει στη ρύθμιση της συμπεριφοράς και των συναισθημάτων, στη βελτίωση της προσοχής και της μάθησης, στην ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και παιχνιδιού, καθώς και στην ενίσχυση της καθημερινής λειτουργικότητας και αυτονομίας.

Ποια μπορεί να είναι η εξέλιξη ενός παιδιού που έχει όλη τη δυνατή βοήθεια από τους ειδικούς, από πολύ μικρή ηλικία;

Η εξέλιξη ενός παιδιού στο φάσμα του αυτισμού που λαμβάνει έγκαιρη, συστηματική και ποιοτική υποστήριξη μπορεί να είναι ιδιαίτερα θετική, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μία ενιαία αναπτυξιακή πορεία. Η διεθνής βιβλιογραφία επισημαίνει ότι η έκβαση εξαρτάται από τη συνδυαστική επίδραση πολλών παραγόντων, όπως η έγκαιρη διάγνωση, η ποιότητα της παρέμβασης, το γλωσσικό επίπεδο, η οικογενειακή υποστήριξη, η συμπεριληπτική εκπαίδευση και η κοινωνική αποδοχή με πρόσβαση σε υπηρεσίες στην ενήλικη ζωή.

Διαβάστε επίσης:

Ποια εποχή είναι η καταλληλότερη για να αποκτήσετε οικογένεια;

Πρεσβυωπία: Τι αλλάζει στην όραση μετά τα 40 και πώς αντιμετωπίζεται;

«Πόλεμος» Γεωργιάδη-ΟΕΝΓΕ μετά τα επεισόδια στο νοσοκομείο της Νίκαιας: «Θα ξαναπάω» λέει ο υπουργός – «Θα τον περιμένουμε» λέει η ΟΕΝΓΕ