Η Ευρώπη προετοιμάζεται για μια αύξηση των τιμών της ενέργειας από μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οποία θα ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στην προβληματική οικονομία του μπλοκ και θα αποκαλύψει την σχεδόν πλήρη εξάρτησή του από ξένα ορυκτά καύσιμα.

Αυτό δεν θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ – το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου – πηγαίνει στην Ασία.

Ωστόσο, η οριακή προσφορά θα συνεχίσει να ωθεί τις παγκόσμιες τιμές προς τα πάνω, σύμφωνα με τους αναλυτές, και αυτό θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη. Το αργό πετρέλαιο Brent σημείωσε άνοδο άνω του 9% στις πρώτες συναλλαγές το πρωί της Δευτέρας, φτάνοντας σχεδόν τα 80 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του περασμένου έτους.

«Τόσο το πετρέλαιο όσο και το LNG είναι… παγκόσμιες αγορές: οποιαδήποτε διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ θα πυροδοτούσε άμεσες αυξήσεις τιμών που θα έπλητταν την Ευρώπη ανεξάρτητα από τις περιορισμένες φυσικές εισαγωγές της», δήλωσε η Simone Tagliapietra, ανώτερη συνεργάτιδα στο think tank Bruegel με έδρα τις Βρυξέλλες.

Ο κίνδυνος να κλείσει το Ιράν το Στενό του Ορμούζ συζητήθηκε σε συναντήσεις διπλωματών της ΕΕ στις Βρυξέλλες την Κυριακή.

Η Tagliapietra δήλωσε ότι μια σύντομη σύγκρουση λίγων ημερών θα «εισέφερε ένα γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου», αλλά «μια παρατεταμένη διαταραχή κατά τη διάρκεια αρκετών εβδομάδων, αντίθετα, θα άρχιζε να διαβρώνει τα αποθέματα, να περιορίζει την εφοδιαστική αλυσίδα και να σφίγγει επικίνδυνα τα παγκόσμια ισοζύγια πετρελαίου και φυσικού αερίου – με πολύ μεγαλύτερες επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας».

Ένας μακροπρόθεσμος κίνδυνος από τη σύγκρουση είναι ότι εάν οι μεγάλοι όγκοι πετρελαίου και φυσικού αερίου που ρέουν μέσω του Πορθμού διαταραχθούν σοβαρά, αυτό θα αναγκάσει μια αναδιάταξη των εμπορικών σχέσεων, όπως συνέβη μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.

«Η κρίση θα επιδεινωθεί ανάλογα με τη διάρκεια αυτού του πολέμου. Εάν η κατάσταση λυθεί σε μία ή δύο εβδομάδες ή ακόμα και σε ένα μήνα, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μικρότερες», δήλωσε η Ana Maria Jaller-Makarewicz, επικεφαλής αναλύτρια ενέργειας στο Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης. Αλλά εάν, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, συνεχιστεί για χρόνια, οι επιπτώσεις για την Ευρώπη θα μπορούσαν να είναι σημαντικές.

«Το γεγονός εξακολουθεί να είναι ότι η Ευρώπη εισάγει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς της από άλλες χώρες. Και νομίζω ότι γεγονότα σαν κι αυτό υπογραμμίζουν πόσο προβληματικό, πόσο επικίνδυνο είναι αυτό ως στρατηγική και πόσο μη βιώσιμο», δήλωσε ο Jan Rosenow, καθηγητής ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

«Η διαρθρωτική λύση πρέπει να είναι η ανανεώσιμη ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη, η ηλεκτροδότηση και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της οικονομίας. Όσο λιγότερο χρησιμοποιούμε, τόσο λιγότερο εκτεθειμένοι είμαστε», δήλωσε ο Rosenow.

Ο ΟΠΕΚ+, το καρτέλ των χωρών παραγωγής και εξαγωγής πετρελαίου, δήλωσε την Κυριακή ότι θα αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα τον Απρίλιο, μειώνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο απότομης αύξησης των τιμών – αν και ο Jorge León, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στην Rystad Energy, δήλωσε ότι αυτό δεν θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα της εξαγωγής πετρελαίου από τον Κόλπο.

«Υπάρχουν πάρα πολλοί άγνωστοι παράγοντες αυτή τη στιγμή», δήλωσε στο POLITICO ο Λετονός υπουργός Ενέργειας Kaspars Melnis. Υποβάθμισε την προοπτική της αύξησης των τιμών, επικαλούμενος τις ευρωπαϊκές προσπάθειες διαφοροποίησης από την εισβολή στην Ουκρανία. «Η κατάσταση είναι διαφορετική από το 2022, όταν υπήρξε κορύφωση των τιμών», δήλωσε ο Μέλνις. «Το πρώτο και σημαντικότερο διαφοροποιητικό στοιχείο [είναι ότι] οι χώρες της ΕΕ έχουν αποθέματα, τα οποία τους επιτρέπουν να οικοδομήσουν μια μακροπρόθεσμη στρατηγική».

Οι χώρες μέλη της ΕΕ έχουν αποθέματα έκτακτης ανάγκης πετρελαίου που θα διαρκέσουν 90 ημέρες. Ωστόσο, ορισμένες γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, δυσκολεύονται να επιτύχουν αυτόν τον στόχο, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

«Στιγμή πανικού»

Η ΕΕ εισάγει επί του παρόντος το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της από τις ΗΠΑ, τη Νορβηγία, το Καζακστάν και τη Λιβύη, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ΕΕ, κανένα από τα οποία δεν μεταφέρεται μέσω του Πορθμού του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, που εξάγουν μέσω αυτής της διαδρομής, αντιπροσώπευαν μόνο περίπου το 7% και 5% των εισαγωγών πετρελαίου της Ευρώπης αντίστοιχα κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025.

Το μπλοκ προμηθεύεται ομοίως το 60% του υγροποιημένου φυσικού αερίου του από τις ΗΠΑ, ακολουθούμενο από την Αλγερία και τη Ρωσία. Ο παραγωγός με έδρα τον Κόλπο, Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, προμήθευσε μόνο περίπου το 6% του LNG της Ευρώπης κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025.

Αλλά αυτό είναι πιθανό να αλλάξει. Η ΕΕ βρίσκεται ήδη στη διαδικασία απογαλακτισμού από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο και ανησυχεί ολοένα και περισσότερο ότι η αυξανόμενη εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες για LNG είναι επικίνδυνη, καθώς οι σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ έφτασαν στο χαμηλότερο σημείο τους νωρίτερα φέτος.

«Για την Ευρώπη, νομίζω ότι δημιουργεί μια στιγμή πανικού», δήλωσε η Jaller-Makarewicz. «Πριν από τέσσερα χρόνια [μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία] είχαμε αυτά τα προβλήματα». Αλλά αυτή τη φορά, είπε, «δεν ανησυχούμε μόνο για τη Ρωσία, αλλά και για το Κατάρ, τις ΗΠΑ… οπότε νομίζω ότι τώρα που έχουμε αυξήσει τις εξαρτήσεις από άλλες πηγές, έχουμε επίσης αυξήσει την ευαλωτότητά μας».

Το Κατάρ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός LNG στον κόσμο. Αλλά εάν περιοριστούν τα φορτία του Κατάρ, η Ρωσία θα μπορούσε να είναι ο μεγάλος ωφελημένος, πρόσθεσε η Jaller-Makarewicz. «Θα μπορούσαμε επίσης να δούμε τη ρωσική ενέργεια να ρέει σε άλλες χώρες. Θα μπορούσε να υπάρξει μια ευκαιρία για τη Ρωσία εάν σταματήσει αυτό το LNG από το Κατάρ», είπε.

Η Πολωνία εξαρτάται ήδη από το Κατάρ για το 20% του εφοδιασμού της με LNG, αλλά υποβάθμισε τους κινδύνους.

«Σε περίπτωση διακοπής του εφοδιασμού από το Κατάρ, ο όγκος που λείπει θα προμηθεύεται από την αγορά spot. Επομένως, η ασφάλεια του εφοδιασμού με LNG στην Πολωνία δεν διατρέχει κίνδυνο», δήλωσε ο Grzegorz Łaguna, αναπληρωτής διευθυντής στο τμήμα επικοινωνίας του πολωνικού Υπουργείου Ενέργειας.

Διαβάστε επίσης:

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Τέταρτος αμερικανός στρατιώτης νεκρός στο πλαίσιο των επιχειρήσεων κατά του Ιράν

Μέση Ανατολή: Νεκρή και η σύζυγος του Χαμενεΐ

Αμερικανικά αεροσκάφη εγκαταλείπουν την Ισπανία μετά το «μπλόκο» στη χρήση των βάσεών της