Υπάρχουν χώρες που αγωνίζονται να βρουν ενεργειακούς πόρους. Και υπάρχουν χώρες που τους έχουν, αλλά δεν τους αξιοποιούν.

Σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν άμεσα τις αγορές ενέργειας, η ενεργειακή ασφάλεια επιστρέφει στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής. Ο διαρκής πόλεμος στην Ουκρανία, και ο επίκαιρος στη Μέση Ανατολή με τις διαταραχές στις παγκόσμιες εμπορικές οδούς υπενθυμίζουν με τον πιο σαφή τρόπο ότι η ενέργεια δεν είναι απλώς οικονομικό αγαθό. Είναι παράγοντας γεωπολιτικής ισχύος, οικονομικής σταθερότητας και εθνικής ασφάλειας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η χώρα μας βρίσκεται μπροστά σε ένα εντυπωσιακό παράδοξο: διαθέτουμε τεράστιο φυσικό ενεργειακό πλούτο, αλλά συνεχίζουμε να λειτουργούμε σαν ενεργειακά εξαρτημένη οικονομία. Και ταυτόχρονα ζούμε εδώ και δεκαετίες με την απατηλή ελπίδα ενός φανταστικού πλούτου ορυκτών καυσίμων που κάποτε θα μας «ζώσει», όπως ο θρύλος του μαρμαρωμένου βασιλιά.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πιο ηλιόλουστες χώρες της Ευρώπης, με περισσότερες με σχεδόν 3.000 ώρες ηλιοφάνειας τον χρόνο σε πολλές περιοχές της. Οι άνεμοι του Αιγαίου αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους και πιο αξιόπιστους αιολικούς πόρους της ηπείρου. Παράλληλα διαθέτουμε σημαντικά γεωθερμικά πεδία, ιδιαίτερα στο Αιγαίο και στη βόρεια Ελλάδα, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα.

Η βιομάζα από τον αγροτικό και δασικό χώρο μπορεί να στηρίξει αποκεντρωμένα ενεργειακά συστήματα σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ η κυματική ενέργεια στις ελληνικές θάλασσες αποτελεί ένα ακόμη πεδίο με σημαντικές μελλοντικές δυνατότητες.

Πάνω απ’ όλα όμως, το ανάγλυφο της χώρας —με τις μεγάλες υψομετρικές διαφορές και τους ορεινούς όγκους— μας προσφέρει ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα: τη δυνατότητα ανάπτυξης έργων αντλησιοταμίευσης, της πιο αξιόπιστης φυσικής μορφής αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας.

Τα έργα αυτά δεν εξυπηρετούν μόνο την ενεργειακή ισορροπία. Μπορούν ταυτόχρονα να καλύπτουν ανάγκες ύδρευσης, άρδευσης και αντιπλημμυρικής προστασίας, ενισχύοντας συνολικά την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στην κλιματική κρίση.

Με άλλα λόγια, διαθέτουμε μια φυσική ενεργειακή υποδομή που πολλές ευρωπαϊκές χώρες θα ζήλευαν.

Κι όμως, συνεχίζουμε να εξαρτόμαστε σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα. Περίπου το 70% της πρωτογενούς ενέργειας που καταναλώνουμε προέρχεται από εισαγωγές ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε διεθνής ενεργειακή κρίση μεταφέρεται άμεσα στην οικονομία μας. Κάθε άνοδος των τιμών ενέργειας επιβαρύνει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Κάθε γεωπολιτική ένταση δημιουργεί νέα αβεβαιότητα για το μέλλον της οικονομίας.

Το πραγματικό παράδοξο είναι προφανές: μια χώρα με τόσο πλούσιο ενεργειακό δυναμικό συνεχίζει να λειτουργεί σαν να μην το διαθέτει.

Δεν μας λείπουν οι πόροι.
Δεν μας λείπει η τεχνογνωσία.
Δεν μας λείπει το επιστημονικό δυναμικό.

Στα πανεπιστήμια, στα ερευνητικά κέντρα και στις τεχνικές εταιρείες της χώρας υπάρχει εμπειρία δεκαετιών σε ενεργειακά έργα, σε δίκτυα, σε τεχνολογίες αποθήκευσης και σε ενεργειακό σχεδιασμό.

Αυτό που μας λείπει είναι η συλλογική απόφαση να αξιοποιήσουμε αυτόν τον πλούτο.

Η ενεργειακή πολιτική δεν είναι απλώς περιβαλλοντική πολιτική.
Είναι οικονομική πολιτική.
Είναι βιομηχανική πολιτική.
Είναι πολιτική εθνικής ασφάλειας.

Σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια μετατρέπεται ξανά σε στρατηγικό παράγοντα ισχύος, οφείλουμε να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας.

Κάθε στέγη με ηλιακό, φωτοβολταϊκό και μπαταρία.
Να αναπτύξουμε ολοκληρωμένα τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας της χώρας.
Να επενδύσουμε αποφασιστικά στην αποθήκευση ενέργειας.                                                                Να ενισχύσουμε τα ενεργειακά δίκτυα και να αξιοποιήσουμε την εγχώρια τεχνογνωσία.

Και πάνω απ’ όλα να μετατρέψουμε την ενεργειακή μετάβαση σε εθνική αναπτυξιακή στρατηγική.

Γιατί η φύση έχει ήδη κάνει το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.

Τώρα είναι δική μας ευθύνη να μετατρέψουμε αυτόν τον πλούτο σε οικονομική ισχύ, τεχνολογική πρόοδο και κοινωνική ευημερία.

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η Ελλάδα έχει ενεργειακό πλούτο.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν εμείς θα αποφασίσουμε επιτέλους να τον αξιοποιήσουμε.

Γιατί η ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας δεν είναι απλώς μια φιλοκλιματική τεχνολογική επιλογή. Είναι μια συλλογική πολιτική απόφαση για το μέλλον της Ελλάδας.

*Ο Βασίλης Τσολακίδης είναι βιοαρχιτέκτονας, σύμβουλος στρατηγικού σχεδιασμού για την ενέργεια, το περιβάλλον και το κλίμα.

Διαβάστε επίσης:

Τσίπρας και Ανδρουλάκης να αναλάβουν πρωτοβουλία για ενιαίο δημοκρατικό ψηφοδέλτιο  

Η επόμενη ημέρα της κρίσης φέρνει ακριβότερη ενέργεια και νέες πιέσεις στην καθημερινότητα

Πόσο πιθανή είναι η δημιουργία ενός Ενδιάμεσου Ισλαμικού Γεωπολιτικού Χώρου;