Η κίνηση της βουλγαρικής κυβέρνησης να ζητήσει από την Ελλάδα να συμβάλει στην αντιβαλλιστική προστασία της, έναντι κάποιας απειλής από το Ιράν, μάλλον αιφνιδίασε τους ψύχραιμους παρατηρητές.

Η ελληνική κυβέρνηση ωστόσο δεν θα μπορούσε να αρνηθεί, για πολλούς λόγους, την ικανοποίηση του αιτήματος, αλλά το ερώτημα γιατί η Σόφια ζήτησε κάτι τέτοιο παραμένει – και περιμένει μία πιο ολοκληρωμένη εξήγηση από την επίσημη που δόθηκε.

Και τούτο διότι η κίνηση αυτή δεν φαίνεται να αντανακλά απαραίτητα – τουλάχιστον όχι αυτή την ώρα – πραγματικό κίνδυνο από την Τεχεράνη.

Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν πως «πιθανότερο είναι να πρόκειται για συνδυασμό πολιτικού μηνύματος, ψυχολογίας ασφάλειας και κάλυψης δομικών αδυναμιών της βουλγαρικής αεράμυνας. Από στρατηγική άποψη, η απειλή που καλείται να αντιμετωπίσει φαίνεται πολύ μικρότερη από το επίπεδο αντίδρασης που επιλέγεται».  

Η αγωνία της Βουλγαρίας για αντιβαλλιστική προστασία δύσκολα μπορεί να εξηγηθεί με όρους πραγματικής στρατηγικής απειλής. Η Σόφια δεν βρίσκεται σε καμία πολεμική εμπλοκή, δεν συμμετέχει σε επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και δεν αποτελεί στόχο οποιασδήποτε σχετικής ρητορικής. Σε πρώρο επίπεδο, η εικόνα που δημιουργείται είναι εκείνη μιας κυβέρνησης που υιοθετεί τη λογική της… προληπτικής κινδυνολογίας σε βαθμό που ξεπερνά τα όρια της ψύχραιμης εκτίμησης κινδύνου.

Ο αμερικανικός παράγοντας

Το αίτημα προς την Ελλάδα για ανάπτυξη συστημάτων Patriot και για αεροπορική επιτήρηση δίνει την εντύπωση μιας υπερβολικής αντίδρασης σε μια απειλή που, αντικειμενικά, δεν υφίσταται στο επίπεδο που παρουσιάζεται.

Εκτός εάν εμπλέκεται ο αμερικανικός παράγοντας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να διατάσσει και αναδιατάσσει «συμμαχικές» δυνάμεις στην ευρύτερη περιοχή, υπό το φόβο μίας ευρύτερης ανάφλεξης λόγω κλιμακούμενης επίθεσης από το Ιράν.

Να εκτιμά δηλαδή ότι και με την περαιτέρω ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων, είναι πιθανό να υπάρξουν ανεξέλεγκτα ιρανικά χτυπήματα προς ΝΑΤΟϊκές χώρες της περιοχής, οι οποίες συνδράμουν έστω και έμμεσα τις πολεμικές επιχειρήσεις, ώστε να χρειάζονται πράγματι αυξημένη προστασία.

Γι’ αυτό ίσως μεταφέρονται Patriot στην Κάρπαθο, χωρίς να έχουμε οργίλη αντίδραση της Τουρκίας, παρά μόνο μία ήπια, σχεδόν «τυπική» διαμαρτυρία, αλλά και το βουλγαρικό αίτημα που προέκυψε περίπου ξαφνικά.

Πάντως, είτε πρόκειται για αμερικανικό σχεδιασμό, είτε βουλγαρική υπερβολή, τέτοιες κινήσεις τροφοδοτούν ένα κλίμα έντονης στρατιωτικοποίησης στην περιοχή.

Όταν μια χώρα που δεν έχει καμία εμπλοκή στην κρίση παρουσιάζει τον εαυτό της ως πιθανό στόχο πυραυλικής επίθεσης, το αποτέλεσμα είναι να καλλιεργείται μια αίσθηση συναγερμού.

Η στάση της Βουλγαρίας μοιάζει λιγότερο με μέτρο άμυνας και περισσότερο με επίδειξη υπερβάλλοντος ζήλου στο πλαίσιο της συμμαχικής πολιτική. Μόνο που όταν η στρατηγική ψυχραιμία αντικαθίσταται από τη θεατρική επίκληση κινδύνων, το αποτέλεσμα δεν είναι μεγαλύτερη ασφάλεια αλλά περισσότερη σύγχυση. Η οποία σύγχυση απομένει να… αποσαφηνιστεί στην πορεία.

Τέσσερα δεδομένα συνοπτικά:  

1. Η πραγματική στρατηγική θέση της Βουλγαρίας

Η Βουλγαρία δεν συμμετέχει σε επιχειρήσεις των ΗΠΑ ή του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή, δεν φιλοξενεί επιχειρησιακές βάσεις που χρησιμοποιούνται για επιθέσεις στην περιοχή, δεν αποτελεί άμεσο στόχο ρητορικής από το Ιράν.

Σε αντίθεση με χώρες που θεωρούνται επιχειρησιακά εμπλεκόμενες (π.χ. κράτη που φιλοξενούν βάσεις εκτόξευσης ή αεροπορικούς κόμβους), η Βουλγαρία βρίσκεται εκτός του άμεσου γεωπολιτικού πεδίου της κρίσης.

Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα να αποτελέσει στόχο πυραυλικής επίθεσης είναι μάλλον εξαιρετικά χαμηλή.

2. Γιατί παρ’ όλα αυτά ζητήθηκε αντιβαλλιστική προστασία

Υπάρχουν τρεις πιο ρεαλιστικές εξηγήσεις, στην περίπτωση βέβαια, που δεν έχει υπάρξει ευθεία αμερικανική παρότρυνση για τους λόγους που προαναφέραμε:

α) Ψυχολογία ασφάλειας σε περίοδο κρίσης.

Σε περιόδους διεθνούς έντασης, μικρότερα κράτη συχνά επιδιώκουν προληπτική στρατιωτική κάλυψη ακόμη κι αν η απειλή είναι θεωρητική. Η Βουλγαρία δεν διαθέτει προηγμένο αντιβαλλιστικό σύστημα και έτσι στρέφεται στον πλησιέστερο σύμμαχο που διαθέτει τέτοια μέσα — δηλαδή την Ελλάδα.

β) Εσωτερική πολιτική και μήνυμα προς το ΝΑΤΟ.

Το αίτημα μπορεί να λειτουργεί ως σήμα πίστης προς το ΝΑΤΟ, προσπάθεια να παρουσιαστεί η κυβέρνηση ως προνοητική σε θέματα ασφάλειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η στρατιωτική κίνηση έχει συχνά περισσότερο πολιτικό παρά επιχειρησιακό χαρακτήρα.

γ) Κάλυψη κενών στην αεράμυνα.

Η βουλγαρική αεράμυνα παραμένει περιορισμένη και βασίζεται ακόμη σε συστήματα σοβιετικής προέλευσης. Η ανάπτυξη συστημάτων Patriot κοντά στα σύνορα προσφέρει μια προσωρινή “ομπρέλα” χωρίς να χρειαστεί η Βουλγαρία να επενδύσει άμεσα σε ακριβό εξοπλισμό.

3. Γιατί η κίνηση μπορεί να θεωρηθεί υπερβολική

Από καθαρά στρατηγική σκοπιά, υπάρχουν τρεις λόγοι που κάνουν το αίτημα να φαίνεται δυσανάλογο:

• Δεν υπάρχει άμεση εμπλοκή της Βουλγαρίας σε επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.
• Η γεωγραφική απόσταση από το κύριο θέατρο κρίσης είναι μεγάλη.
• Οι πιθανές απειλές προς την Ευρώπη θα στόχευαν πρώτα μεγαλύτερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ.

Επομένως η κίνηση μπορεί να ερμηνευθεί περισσότερο ως προληπτική επίδειξη ασφάλειας παρά ως απάντηση σε πραγματική απειλή.

4. Γιατί η Ελλάδα ανταποκρίνεται

Η Ελλάδα αποδέχεται το αίτημα γιατί ενισχύει τον ρόλο της ως πάροχος ασφάλειας στα Βαλκάνια, δείχνει συμμαχική αλληλεγγύη στο ΝΑΤΟ, δεν απαιτεί απαραίτητα μεταφορά των συστημάτων μέσα στη Βουλγαρία (η κάλυψη μπορεί να γίνει από ελληνικό έδαφος).

Διαβάστε επίσης:

Στον «αέρα» το νερό του Έβρου: Ο Σάκης Αρναούτογλου φέρνει στην Κομισιόν τη συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας για τον Άρδα

Δένδιας: Patriot και F-16 στη Βόρεια Ελλάδα στέλνει η Αθήνα για την προστασία της Βουλγαρίας

Νέα τουρκική πρόκληση: «Νίκο, μην παίζεις με τη φωτιά», γράφει η Sabah για τους Patriot στην Κάρπαθο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.