Τέλος στην ασάφεια σχετικά με τη φορολόγηση της επικαρπίας και της ψιλής κυριότητας στις μεταβιβάσεις ακινήτων επιχειρεί να βάλει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, με νέα εγκύκλιο που διευκρινίζει το σχετικό πλαίσιο. Η εγκύκλιος καθορίζει πότε προκύπτει φορολογική υποχρέωση, ποιος είναι υπόχρεος για την καταβολή του φόρου και με ποιον τρόπο υπολογίζεται η αξία των εμπράγματων δικαιωμάτων.

Οι οδηγίες αφορούν κυρίως μεταβιβάσεις που γίνονται μέσω κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής, περιπτώσεις ιδιαίτερα συνηθισμένες στη διαχείριση οικογενειακής περιουσίας. Σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία, φόρος επιβάλλεται σε κάθε μεταβίβαση περιουσίας λόγω κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής και υπόχρεος για την καταβολή του είναι ο δικαιούχος της περιουσίας, δηλαδή ο κληρονόμος ή ο δωρεοδόχος. Αντίθετα, στις αγοραπωλησίες ακινήτων ο φόρος μεταβίβασης επιβαρύνει τον αγοραστή και υπολογίζεται στην αξία του ακινήτου.

Ιδιαίτερη σημασία για τον προσδιορισμό της φορολογικής υποχρέωσης έχει ο χρόνος φορολογίας. Στις κληρονομιές, αυτός είναι κατά κανόνα ο χρόνος θανάτου του κληρονομούμενου. Στις δωρεές και στις γονικές παροχές, ως χρόνος φορολόγησης θεωρείται η ημερομηνία σύνταξης του σχετικού συμβολαίου ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ημερομηνία παράδοσης του περιουσιακού στοιχείου.

Στις μεταβιβάσεις ακινήτων είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη η πρακτική του διαχωρισμού της πλήρους κυριότητας σε δύο δικαιώματα: την επικαρπία και την ψιλή κυριότητα. Η επικαρπία δίνει στον δικαιούχο το δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης του ακινήτου, ενώ η ψιλή κυριότητα αφορά την ιδιοκτησία χωρίς το δικαίωμα χρήσης έως τη λήξη της επικαρπίας.

Η αξία της επικαρπίας για φορολογικούς σκοπούς καθορίζεται κυρίως από την ηλικία του επικαρπωτή. Όσο νεότερος είναι ο δικαιούχος, τόσο μεγαλύτερο ποσοστό της αξίας της πλήρους κυριότητας θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει η επικαρπία. Έτσι, όταν ο επικαρπωτής είναι έως 20 ετών, η αξία της επικαρπίας μπορεί να φθάνει περίπου στο 80% της αξίας του ακινήτου, ενώ σε ηλικίες άνω των 80 ετών περιορίζεται περίπου στο 10%.

Στην περίπτωση που η επικαρπία παραχωρείται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η αξία της υπολογίζεται διαφορετικά. Για κάθε έτος διάρκειας αντιστοιχεί το ένα εικοστό της αξίας της πλήρους κυριότητας. Ακόμη και αν πρόκειται για μέρος του έτους, αυτό υπολογίζεται ως ακέραιο έτος, ενώ η συνολική αξία της επικαρπίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα οκτώ δέκατα της αξίας της πλήρους κυριότητας.

Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης τι ισχύει στις περιπτώσεις διαδοχικής επικαρπίας, όταν δηλαδή το δικαίωμα περνά από έναν δικαιούχο σε άλλον. Σε αυτές τις περιπτώσεις κάθε δικαιούχος φορολογείται τη στιγμή που το δικαίωμα περιέρχεται σε αυτόν, με βάση την ηλικία του κατά τον χρόνο αυτόν.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη φορολόγηση της ψιλής κυριότητας. Στις κληρονομιές υπάρχει η δυνατότητα ο φόρος να αναβληθεί έως τη συνένωση της ψιλής κυριότητας με την επικαρπία, δηλαδή συνήθως έως τον θάνατο του επικαρπωτή. Ωστόσο, ο ψιλός κύριος μπορεί να ζητήσει και την άμεση φορολόγηση, καταβάλλοντας φόρο μόνο για το μέρος της αξίας που αντιστοιχεί στην ψιλή κυριότητα.

Σε πολλές περιπτώσεις, η συνένωση της επικαρπίας με την ψιλή κυριότητα επέρχεται αυτοδίκαια χωρίς νέα φορολογική επιβάρυνση, όπως όταν ο επικαρπωτής αποβιώσει και ο ψιλός κύριος έχει ήδη φορολογηθεί για το δικαίωμά του. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η επανένωση των δικαιωμάτων μπορεί να δημιουργήσει φορολογική υποχρέωση, κυρίως όταν ο αρχικός διαχωρισμός της κυριότητας έγινε μέσω αγοράς.

Με τις νέες οδηγίες, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να αποσαφηνίσει ένα πεδίο που συχνά δημιουργεί απορίες στους φορολογούμενους, καθώς η μεταβίβαση της ψιλής κυριότητας με διατήρηση της επικαρπίας αποτελεί μια από τις πιο συνηθισμένες πρακτικές στη μεταβίβαση και διαχείριση ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα.

Διαβάστε επίσης:

Καύσιμα με… το δελτίο: Πώς προσπαθούν τα κράτη να συγκρατήσουν τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή κρίση στην ιστορία 

Νέα πτώση στο Χρηματιστήριο αλλά γλίτωσε τα χειρότερα

«Προετοιμαστείτε για το αδιανόητο»:  Καμπανάκι από την διευθύντρια του ΔΝΤ για τον πληθωρισμό λόγω Μέσης Ανατολής

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.