Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν διεξάγεται μόνο με όπλα, αλλά και με ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Το λεγόμενο GPS jamming –η παρεμβολή στα σήματα δορυφορικής πλοήγησης– αποτελεί ένα αόρατο αλλά ισχυρό εργαλείο σύγχρονου πολέμου, που μπορεί να διαταράξει επικοινωνίες, να αποπροσανατολίσει συστήματα πλοήγησης και ακόμη και να προκαλέσει σοβαρά ατυχήματα.

Το φαινόμενο έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Πλέον όμως εμφανίζεται έντονα και στη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας τη ναυσιπλοΐα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Παράξενα «σμήνη» πλοίων στον χάρτη

Εκατοντάδες εμπορικά πλοία εμφανίζονται σε λάθος σημεία στους χάρτες ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με τη Michelle Wiese Bockmann, ανώτερη αναλύτρια ναυτιλιακών πληροφοριών στην εταιρεία ναυτιλιακής τεχνητής νοημοσύνης Windward, τα δεδομένα δείχνουν κάτι εντελώς αφύσικο, όπψς αναφέρει το BBC.

Καθώς εξέταζε τις ζωντανές θέσεις πλοίων στα νερά κοντά στο Ιράν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, εντόπισε δεκάδες περίεργες συγκεντρώσεις.

Στους χάρτες εμφανίζονται κύκλοι από εικονίδια πλοίων, το ένα πάνω στο άλλο. Ωστόσο, τα πλοία δεν συγκεντρώνονται ποτέ σε τόσο τέλεια κυκλικά σχήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα εμφανίζονται να βρίσκονται πάνω στη στεριά. Αυτό συμβαίνει επειδή οι συντεταγμένες GPS έχουν διαταραχθεί, αποκρύπτοντας την πραγματική τους θέση.

Κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα

Οι παρεμβολές στον Περσικό Κόλπο επηρεάζουν το Automatic Identification System (AIS), το σύστημα που χρησιμοποιούν τα πλοία για να γνωρίζουν τη θέση των γύρω σκαφών και να αποφεύγουν συγκρούσεις.

Η ασφάλεια είναι κρίσιμη, καθώς μεγάλα δεξαμενόπλοια μήκους έως και 300 μέτρων, που μεταφέρουν εκατοντάδες χιλιάδες τόνους πετρελαίου, χρειάζονται σημαντικό χρόνο και απόσταση για να αλλάξουν πορεία ή να σταματήσουν.

Αν οι πλοίαρχοι δεν γνωρίζουν με ακρίβεια πού βρίσκονται τα κοντινά πλοία, ο κίνδυνος σύγκρουσης αυξάνεται, ιδιαίτερα τη νύχτα ή σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας.

Ποιός βρίσκεται πίσω από τις παρεμβολές

Δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση για το ποιος βρίσκεται πίσω από τις παρεμβολές. Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο να προέρχονται από το Ιράν.

Η Τεχεράνη έχει ήδη απειλήσει ότι θα επιτεθεί σε οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι και οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή χρησιμοποιούν παρόμοια συστήματα για την προστασία βάσεων, πλοίων και προσωπικού από drones και όπλα που καθοδηγούνται μέσω δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης.

Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι, για λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας, δεν σχολιάζει τις δυνατότητες που χρησιμοποιούνται στην περιοχή.

Πώς εντοπίζονται οι παρεμβολές

Ο Sean Gorman, συνιδρυτής της τεχνολογικής εταιρείας Zephr.xyz, έχει αναπτύξει μεθόδους για την ανίχνευση τέτοιων παρεμβολών. Η εταιρεία του έχει ήδη αναλύσει το φαινόμενο σε περιοχές όπως η Ουκρανία.

Κανονικά, δεδομένα από αεροσκάφη μπορούν να αποκαλύψουν πότε συμβαίνει GPS jamming. Ωστόσο, καθώς ο εναέριος χώρος πάνω από το Ιράν έχει κλείσει, ο Gorman στράφηκε σε άλλες πηγές.

Πρόσφατα χρησιμοποίησε δορυφορικά δεδομένα ραντάρ για να εντοπίσει παρεμβολές στην περιοχή. Όπως εξηγεί, οι συσκευές παρεμβολής αφήνουν χαρακτηριστικά ίχνη στα σήματα ραντάρ.

Σε προηγούμενη έρευνα στην Ουκρανία, ο ίδιος και οι συνεργάτες του είχαν δέσει smartphones πάνω σε drones. Τα τηλέφωνα κατέγραφαν δεδομένα GPS κατά τη διάρκεια των πτήσεων, επιτρέποντας στους ερευνητές να χαρτογραφήσουν τις παρεμβολές και να εντοπίσουν τη θέση των συσκευών που τις προκαλούσαν.

Αναζητώντας το… «anti-jam»

Η αυξανόμενη απειλή έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη τεχνολογιών προστασίας. Ορισμένα συστήματα μπορούν να ανιχνεύουν αυτόματα παρεμβολές και να μεταβαίνουν σε άλλες συχνότητες που δεν επηρεάζονται.

Η εταιρεία Raytheon κατασκευάζει μια συσκευή που ονομάζεται Landshield, περίπου στο μέγεθος ενός δίσκου χόκεϊ. Πρόκειται για ένα σύστημα κεραίας «anti-jam» που μπορεί να εγκατασταθεί σε διάφορα οχήματα, από αυτοκίνητα έως αεροσκάφη.

Παράλληλα, άλλες εταιρείες αναπτύσσουν εναλλακτικές μορφές πλοήγησης που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από το GPS. Η αυστραλιανή εταιρεία Advanced Navigation έχει δημιουργήσει συστήματα που υπολογίζουν τη θέση ενός οχήματος χρησιμοποιώντας γυροσκόπια και επιταχυνσιόμετρα, παρόμοια με αυτά που υπάρχουν στα smartphones.

Επιπλέον, δοκιμάζονται τεχνικές όπως η αντιστοίχιση οπτικών εικόνων μιας περιοχής με δορυφορικές εικόνες ή ακόμη και η ανάλυση της θέσης των άστρων στον ουρανό.

Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι έχουν περιορισμούς και συχνά απαιτείται συνδυασμός πολλών τεχνολογιών για αξιόπιστη πλοήγηση.

Ένα ευάλωτο σύστημα

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα σήματα GPS είναι πολύ αδύναμα και επομένως εύκολα μπλοκάρονται.

Οι στρατιωτικές δυνάμεις διαθέτουν μια πιο ασφαλή μορφή GPS, γνωστή ως M-Code, η οποία είναι κρυπτογραφημένη και πολύ πιο ανθεκτική σε παρεμβολές.

Ο Ramsey Faragher από το Royal Institute for Navigation εκτιμά ότι η αύξηση των περιστατικών GPS jamming, όπως αυτά στα νερά γύρω από το Ιράν, αυξάνει τον κίνδυνο ναυτικών ατυχημάτων.

Όπως σημειώνει, η συχνότητα αυτών των επιθέσεων ενδέχεται να οδηγήσει τελικά στην ανάπτυξη πιο ασφαλών εναλλακτικών συστημάτων πλοήγησης.

«Σύντομα θα κοιτάμε πίσω σε αυτή την εποχή όπου χρησιμοποιούσαμε ανοιχτά σήματα GNSS και θα λέμε: “Θεέ μου, ήμασταν τρελοί – δεν ήταν καθόλου έξυπνη ιδέα”», λέει.

Διαβάστε επίσης:

Τα σκυλιά ρομπότ που αλλάζουν την έννοια του ταξιδιού και της διάσωσης

Τα VPN… «σώζουν» τους νεαρούς Αυστραλούς από το να χάσουν το… πορνό τους

Οι Έλληνες απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Ανάμεσα στην αισιοδοξία και την καχυποψία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.