Οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές σε παγκόσμια κλίμακα. Όλα δείχνουν ότι ότι ο αντίκτυπος των αντιποίνων της Τεχεράνης δεν θα είναι παροδικός. Την ίδια, ώρα επηρεάζουν με άνισο τρόπο τρόπο τα κράτη, με ορισμένα να επωφελούνται και άλλα να χάνουν. 

Οι κερδισμένοι

Παρά τις προσπάθειες για στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο κόσμος παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένος από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Όταν οι τιμές αυξάνονται, συνήθως επωφελούνται οι παραγωγοί και επιβαρύνονται αντίστοιχα οι καταναλωτές.

Στο στόχαστρο της Τεχεράνης έχουν μπει οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχουν πλήξει σοβαρά το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.

Νορβηγία

Καθώς οι καταναλωτές αναζητούν εναλλακτικές πηγές, χώρες όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς ενδέχεται να ωφεληθούν. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, πολλές χώρες επιδίωξαν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό αέριο. Η Νορβηγία εκμεταλλευόμενη την κατάσταση αύξησε την παραγωγή της. 

Καναδάς

Ο υπουργός Ενέργειας του Καναδά, Τιμ Χότζσον, έσπευσε να παρουσιάσει τη χώρα του ως «σταθερό, αξιόπιστο και προβλέψιμο παραγωγό ενέργειας», αν και μένει να φανεί πόσο μπορεί να αυξήσει την παραγωγή της.

Ρωσία

Η Ρωσία ίσως αποδειχθεί ο μεγαλύτερος κερδισμένος. Η Ουάσιγκτον χαλάρωσε τις κυρώσεις να αντιμετωπίσει την παγκόσμια έλλειψη προσφοράς. Οι εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου προς την Ινδία αυξήθηκαν κατά 50%. Σύμφωνα με αναλυτές τα έσοδα της Μόσχας από καύσιμα θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 5 δισ. δολάρια έως τα τέλη Μαρτίου, προσεγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 2022.

Οι ΗΠΑ κινδυνεύουν έτσι να προσφέρουν στη Ρωσία ένα σημαντικό οικονομικό όφελος εις βάρος των χωρών του Κόλπου. Υπάρχουν και άλλοι που πιθανώς ωφελούνται από την κατάσταση. Ορισμένες χώρες έχουν αυξήσει την κατανάλωση λιγνίτη. Οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά, δημιουργώντας ευκαιρίες για μεγάλους εξαγωγείς όπως η Ινδονησία. 

Οι χαμένοι

Τι συμβαίνει με τις τις ΗΠΑ; Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι όταν αυξάνεται η τιμή του πετρελαίου, οι ΗΠΑ «βγάζουν πολλά χρήματα». Πράγματι, οι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου ενδέχεται να αποκομίσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον έσοδα φέτος, εάν οι τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα.

ΗΠΑ

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ βγαίνουν κερδισμένες. Ορισμένες αμερικανικές εταιρείες είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στις αναταραχές στη Μέση Ανατολή. Η ExxonMobil, για παράδειγμα, διαθέτει εγκαταστάσεις στο βιομηχανικό κέντρο Ρας Λαφάν στο Κατάρ, όπου η παραγωγή έχει διακοπεί από τις αρχές Μαρτίου και έχει δεχθεί επιθέσεις με ιρανικούς πυραύλους.

Δεύτερον, μετά από χρόνια περιορισμού της παραγωγής λόγω χαμηλών τιμών, πολλοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου αδυνατούν να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι, ανά κάτοικο, οι Αμερικανοί είναι οι μεγαλύτεροι καταναλωτές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Από τη θέρμανση κατά τους σκληρούς χειμώνες της Μεσοδυτικής Αμερικής μέχρι την οδήγηση, οι Αμερικανοί είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις διακυμάνσεις των τιμών. Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι αν οι τιμές του πετρελαίου φτάσουν τα 140 δολάρια και παραμείνουν εκεί, η οικονομία των ΗΠΑ κινδυνεύει να συρρικνωθεί.

Ευρωπαϊκή Ένωση

Η εξάρτηση των ευρωπαίων καταναλωτών από το εισαγόμενο φυσικό αέριο συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη.  Ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 0,5%, καθώς οι αυξήσεις τιμών επεκτείνονται σε είδη όπως τα λιπάσματα αλλά και στα έξοδα μεταφοράς. Το θετικό είναι ότι, λόγω των βελτιώσεων στην ενεργειακή αποδοτικότητα, η Δύση είναι πιο ανθεκτική σε τέτοιες κρίσεις σε σχέση με το παρελθόν.

Το μέγεθος των επιπτώσεων εξαρτάται όχι μόνο από την πορεία των τιμών, αλλά και από τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων- ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλές κυβερνήσεις διστάζουν να προχωρήσουν σε εκτεταμένα πακέτα διάσωσης, δεδομένου ότι και οι ίδιες αντιμετωπίζουν οικονομικές πιέσεις. Η αντίδραση των αγορών ομολόγων στον κίνδυνο αύξησης του πληθωρισμού απειλεί να επιβαρύνει με δισεκατομμύρια τις ήδη χρεωμένες χώρες. 

Τον μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι χώρες που εισάγουν φυσικό αέριο και υγροποιημένο πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή. Η Ασία προμηθεύεται το 59% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, η Νότια Κορέα έως και το 70%.  Τα χρηματηστήρια έχουν ήδη υποχωρήσει, ενώ πολιτικοί προειδοποιούν για κινδύνους στη βιομηχανία τσιπ. Η Νότια Κορέα παράγει πάνω από το μισό των τσιπ μνήμης παγκοσμίως.  Σε άλλες χώρες, όπως η Σρι Λάνκα, το Μπανγκλαντές και οι Φιλιππίνες, έχουν ήδη εφαρμοστεί μέτρα όπως δελτία καυσίμων, τετραήμερη εργασία και κλείσιμο σχολείων.

 Η Κίνα διαθέτει αποθέματα που επαρκούν για αρκετούς μήνες και φέρεται να έχει αυξήσει τις αγορές από το Ιράν. Το ίδιο ισχύει και για την Ινδία, η οποία επίσης εκμεταλλεύεται αυτό το προσωρινό «πράσινο φως» για να στραφεί στη Ρωσία.

Το τι θα συμβεί τελικά εξαρτάται, φυσικά, από την εξέλιξη της σύγκρουσης. Ωστόσο, είναι απίθανο οι ΗΠΑ να είχαν προβλέψει πλήρως όλες αυτές τις οικονομικές συνέπειες όταν σχεδίαζαν τις επιθέσεις στο Ιράν. Και όσο παρατείνεται ο πόλεμος, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος όχι μόνο για επιμέρους χώρες, αλλά και για ευρύτερη μετάδοση των επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε επίσης

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ο Τραμπ (ξανα)σκέφτεται να καταλάβει το νησί Χαργκ

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ο Τραμπ στέλνει κι άλλες δυνάμεις – Καθ’ οδόν η ομάδα του USS Boxer με 4.000 πεζοναύτες

Ιράν: Ο Χοσεΐν Ντεγκάν αντικαταστάτης του Αλί Λαριτζανί

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.