Για δεκαετίες, τα μεγάλα ιδιωτικά σχολεία της Ελλάδας ήταν κάτι περισσότερο από επιχειρήσεις. Ήταν οικογενειακοί θεσμοί, εκπαιδευτικές κοινότητες που συνδέονταν με συγκεκριμένες παιδαγωγικές παραδόσεις και με ονόματα ιδρυτών που συχνά ταυτίζονταν με την ίδια την ταυτότητα του σχολείου.

Σήμερα, αυτή η πραγματικότητα αλλάζει ραγδαία.

Τα τελευταία χρόνια μια σειρά ιστορικών σχολείων πέρασε στα χέρια διεθνών επενδυτικών ομίλων. Η Σχολή Μωραΐτη και τα Εκπαιδευτήρια Κωστέα‑Γείτονα εξαγοράστηκαν από την InspiredEducationGroup, ενώ τα Εκπαιδευτήρια Δούκα πέρασαν στον έλεγχο της CognitaSchools. Την ίδια στιγμή, η International Schools Partnership απέκτησε την Ελληνογερμανική Αγωγή, τα Εκπαιδευτήρια Πλάτων και τη Σχολή Αυγουλέα‑Λιναρδάτου.

Πίσω από το κύμα εξαγορών ιδιωτικών σχολείων στην Ελλάδα δεν βρίσκονται απλώς εκπαιδευτικά κεφάλαια. Βρίσκονται διεθνείς επιχειρηματίες, private equity funds και πολυεθνικά εκπαιδευτικά δίκτυα που τα τελευταία χρόνια επενδύουν συστηματικά στην παγκόσμια αγορά εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα, 5 ξένοι όμιλοι έχουν ήδη αποκτήσει ισχυρή παρουσία.

1. Inspired Education Group: Ο επενδυτής που αγόρασε Μωραΐτη και CGS

Είναι ένας από τους πιο επιθετικά αναπτυσσόμενους παγκόσμιους ομίλους ιδιωτικής εκπαίδευσης. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2013 στο Λονδίνο από τον λιβανέζο-βρετανό επιχειρηματία NadimNsouli, με στόχο να δημιουργήσει ένα διεθνές δίκτυο premium σχολείων. Σήμερα ο όμιλος διαθέτει περισσότερα από 120 σχολεία σε περίπου 30 χώρες και δεκάδες χιλιάδες μαθητές παγκοσμίως. Ο Nsouli δεν προέρχεται από τον χώρο της εκπαίδευσης αλλά από την παγκόσμια χρηματοοικονομική βιομηχανία. Πριν ιδρύσει την εταιρεία είχε εργαστεί ως επενδυτικός τραπεζίτης στις MorganStanley και J.P. Morgan και στη συνέχεια ως partner στο private equity fund ProvidenceEquityPartners, διαχειριζόμενο κεφάλαια δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η στρατηγική του είναι χαρακτηριστική των σύγχρονων επενδυτικών μοντέλων:
αγορά ισχυρών τοπικών σχολείων με ιστορία και καλή φήμη, διατήρηση του brand τους και ένταξή τους σε ένα παγκόσμιο δίκτυο. Πίσω από τον όμιλο βρίσκονται επίσης μεγάλοι διεθνείς επενδυτές, όπως: το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σιγκαπούρης GIC, το private equity fund TA Associates και επενδυτικά οικογενειακά γραφεία όπως η οικογένεια Oppenheimer και ο αιγυπτιακός όμιλος Mansour. Η φιλοσοφία του είναι να δημιουργήσει ένα παγκόσμιο «premium» δίκτυο σχολείων που θα λειτουργούν με κοινά εκπαιδευτικά πρότυπα και διεθνή προγράμματα.

2. International Schools Partnership: Το δίκτυο που απέκτησε τρία ελληνικά σχολεία

Ο δεύτερος μεγάλος παίκτης στην ελληνική αγορά έχει αποκτήσει την Ελληνογερμανική Αγωγή, τα Εκπαιδευτήρια Πλάτων, τη Σχολή Αυγουλέα‑Λιναρδάτου. Η ISP αποτελεί ένα διεθνές δίκτυο σχολείων με δεκάδες campuses σε Ευρώπη, Ασία, Μέση Ανατολή και Λατινική Αμερική. Πίσω από την εταιρεία βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα private equity funds της Ευρώπης, το Partners Group, με υπό διαχείριση κεφάλαια που ξεπερνούν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η στρατηγική του είναι να δημιουργεί μεγάλα περιφερειακά clusters σχολείων, ώστε να επιτυγχάνει οικονομίες κλίμακας, κοινά εκπαιδευτικά προγράμματα και κοινές υπηρεσίες διοίκησης και τεχνολογίας. Στην πράξη, λειτουργεί ως ένα διεθνές «δίκτυο συνεργαζόμενων σχολείων», όπου κάθε εκπαιδευτήριο διατηρεί την ταυτότητά του αλλά εντάσσεται σε μια κοινή στρατηγική ανάπτυξης.

3. Cognita Schools

Θεωρείται ο μεγαλύτερος διεθνής operator ιδιωτικών σχολείων και απέκτησε τα Εκπαιδευτήρια Δούκα. Ιδρύθηκε το 2004 και σήμερα λειτουργεί δεκάδες σχολεία σε Ευρώπη, Ασία, Μέση Ανατολή και Αμερική. Ο όμιλος ελέγχεται από διεθνή επενδυτικά κεφάλαια και διαχειρίζεται ένα δίκτυο δεκάδων χιλιάδων μαθητών σε πολλές χώρες. Η στρατηγική της Cognita είναι πιο «διαχειριστική»: επικεντρώνεται στην αναβάθμιση των υποδομών, στην εισαγωγή διεθνών προγραμμάτων και στη δημιουργία ενός ενιαίου μοντέλου διοίκησης.

4. Dukes Education

Ο όμιλος αυτός ανέλαβε τον έλεγχο του International School of Athens στο Κεφαλάρι της Κηφισιάς, ο οποίος όμως δεν είναι ενδεικτικός για την περίσταση μια και το σχολείο ήταν ήδη διεθνές. Δεν παύει όμως να παραμένει «παίκτης» στην ελληνική αγορά αποκτώντας τα Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη στη Βόρειο Ελλάδα

5. Νεοαφιχθέν, το σχήμα της Forfar Education, το οποίο απέκτησε τη Ροδίων Παιδεία στο νησί της Ρόδου.

Ποια ελληνικά σχολεία της Αθήνας έχουν μείνει σε εγχώρια χέρια;

Σε επίπεδο σημαντικών σχολικών μονάδων της πρωτεύουσας οι τελευταίες περιπτώσεις αφορούν  την Εράσμειο Ελληνογερμανική Σχολή, τα Εκπαιδευτήρια Γείτονα στη Βάρη, τη Σχολή Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου και την Εκπαιδευτική Αναγέννηση.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Π», όλα αυτά τα εκπαιδευτήρια έχουν δεχθεί προτάσεις για πώληση της δραστηριότητάς τους (σε ορισμένες περιπτώσεις και των ακινήτων τους), χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν τελεσφορήσει. Βέβαια αυτό εξαρτάται και από τις ειδικές συνθήκες. Δηλαδή εάν βρίσκονται οικονομικά σε καλή ή δυσχερή θέση, ή και το ποιες θα είναι οι αποφάσεις των οικογενειών που τα κατέχουν για την επιχειρηματική και διοικητική συνέχεια. Μία ακόμη παράμετρος αφορά και το ποιες επενδύσεις έχουν κάνει τα τελευταία χρόνια ώστε να διαθέτουν ανταγωνιστικά εκπαιδευτικά προγράμματα και campus που να «κοντράρουν» τον ανταγωνισμό. Αυτό θα καθορίσει και το αν ορισμένοι θα σκεφτούν (ή και θα πιεστούν) να πουλήσουν τη δραστηριότητα, ή ενδεχομένως και το σύνολο.

Τι φέρνουν και τι παίρνουν οι ξένοι

Σε κάθε περίπτωση, ηείσοδος των funds σηματοδοτεί μια βαθιά μετάβαση. Και μαζί με τις επενδύσεις και τις νέες ευκαιρίες, φέρνει και ένα κύμα ερωτημάτων.

Η επαγγελματικοποίηση της διοίκησης

Το πρώτο στοιχείο που αλλάζει στα σχολεία που εξαγοράζονται είναι ο τρόπος διοίκησης. Οι νέοι ιδιοκτήτες εισάγουν διεθνείς εταιρικές πρακτικές που μέχρι πρόσφατα ήταν ασυνήθιστες στον χώρο της παραδοσιακής ιδιωτικής εκπαίδευσης: επιχειρηματικού τύπου διοικητικά συμβούλια, διεθνείς εκπαιδευτικούς συμβούλους και συστήματα αξιολόγησης που παρακολουθούν την απόδοση των σχολικών μονάδων.

Οι διευθυντές και οι διοικητικές ομάδες λειτουργούν πλέον με δείκτες απόδοσης, οικονομικούς στόχους και στρατηγικά πλάνα ανάπτυξης. Κάτι που επιφέρει φόρτο και άγχος, πέραν της κλασσικής εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Επιπλέον, αρκετοί εκπαιδευτικοί και γονείς επισημαίνουν ότι κάτι από τον «παιδαγωγικό ρομαντισμό» των παραδοσιακών σχολείων αρχίζει να χάνεται. Εκεί όπου κάποτε κυριαρχούσε η προσωπική σχέση με τον ιδρυτή ή τη διεύθυνση, τώρα εμφανίζονται πιο απρόσωπες εταιρικές δομές.

Η διεθνοποίηση των προγραμμάτων

Ένα δεύτερο μεγάλο κύμα αλλαγών αφορά το ίδιο το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Τα διεθνή δίκτυα σχολείων προωθούν όλο και περισσότερο διεθνείς πιστοποιήσεις και αγγλόφωνα curricula. Προγράμματα όπως το International Baccalaureate επεκτείνονται, ενώ αυξάνονται οι ανταλλαγές μαθητών και οι συνεργασίες μεταξύ σχολείων που ανήκουν στο ίδιο διεθνές δίκτυο.

Ο στόχος είναι σαφής: να προσελκυστούν οικογένειες που κινούνται σε διεθνές περιβάλλον, στελέχη πολυεθνικών εταιρειών και μαθητές που σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο εξωτερικό.

Για πολλούς γονείς αυτό αποτελεί πλεονέκτημα. Ωστόσο δεν λείπουν οι φωνές που θέτουν ένα κρίσιμο ερώτημα: μήπως μέσα σε αυτή τη διεθνοποίηση αρχίζει να υποχωρεί η ιδιαίτερη ελληνική ταυτότητα των σχολείων;

Η πίεση στα δίδακτρα

Ένα από τα ζητήματα που απασχολούν περισσότερο τις οικογένειες είναι το κόστος. Σε πολλές χώρες όπου εισήλθαν μεγάλα εκπαιδευτικά groups παρατηρήθηκε σταδιακή αύξηση διδάκτρων, καθώς τα σχολεία επενδύουν σε νέες εγκαταστάσεις, τεχνολογικές υποδομές και διεθνή προγράμματα. Η ίδια τάση αρχίζει να διαφαίνεται και στην Ελλάδα. Παράλληλα με τα βασικά δίδακτρα, εμφανίζονται νέες «premium» υπηρεσίες, από εξειδικευμένα προγράμματα έως δραστηριότητες που ενισχύουν το διεθνές προφίλ των σχολείων.

Για πολλούς γονείς ο φόβος είναι ότι η ιδιωτική εκπαίδευση θα γίνει ακόμη πιο ελιτίστικη, περιορίζοντας την πρόσβαση σε οικογένειες που μέχρι σήμερα μπορούσαν να τη στηρίξουν οικονομικά.

Πιέσεις στο εκπαιδευτικό προσωπικό

Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο τους μαθητές και τις οικογένειες. Αγγίζουν και το ίδιο το εκπαιδευτικό προσωπικό. Σε αρκετά σχολεία έχουν εισαχθεί πιο αυστηρά συστήματα αξιολόγησης και πιο «εταιρικές» συμβάσεις εργασίας. Η κινητικότητα των εκπαιδευτικών αυξάνεται, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται αποχωρήσεις παλαιών καθηγητών που είχαν συνδέσει το όνομά τους με το σχολείο για δεκαετίες.

Ταυτόχρονα, τα διεθνή δίκτυα φέρνουν και νέους εκπαιδευτικούς από το εξωτερικό ή στελέχη με εμπειρία σε διεθνή προγράμματα. Για ορισμένους αυτό αποτελεί ευκαιρία ανανέωσης. Για άλλους όμως δημιουργεί ανησυχία ότι η σταθερότητα και η προσωπική σχέση που χαρακτήριζε την ελληνική ιδιωτική εκπαίδευση μπορεί να χαθεί.

Οι φόβοι των γονέων

Σε συζητήσεις με συλλόγους γονέων και ανθρώπους της εκπαιδευτικής κοινότητας αναδεικνύονται πέντε βασικές ανησυχίες.

Η πρώτη αφορά την ταυτότητα των σχολείων. Πολλές οικογένειες επέλεγαν ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτήριο για την κουλτούρα, τις αξίες και τη φιλοσοφία του. Ο φόβος είναι ότι τα σχολεία θα μετατραπούν σε ομοιόμορφα brands που λειτουργούν με κοινές συνταγές.

Η δεύτερη ανησυχία σχετίζεται με το πού λαμβάνονται πλέον οι αποφάσεις. Πολλές στρατηγικές επιλογές καθορίζονται από διεθνή κεντρικά γραφεία

Τρίτον, υπάρχει ο φόβος ότι τα σχολεία αντιμετωπίζονται πλέον ως επενδύσεις. Τα funds λειτουργούν συνήθως με ορίζοντα 7 έως 15 ετών, κάτι που σημαίνει ότι μια νέα μεταπώληση στο μέλλον δεν αποκλείεται.

Η τέταρτη ανησυχία αφορά τη σχέση με τους εκπαιδευτικούς. Στα παραδοσιακά σχολεία υπήρχαν καθηγητές που δίδασκαν επί δεκαετίες, δημιουργώντας βαθιές σχέσεις με γενιές μαθητών. Η μεγαλύτερη κινητικότητα προσωπικού μπορεί να αλλάξει αυτή την ισορροπία.

Τέλος, πολλοί γονείς φοβούνται ότι η έμφαση στην ελληνική ιστορία, γλώσσα και παιδεία θα μειωθεί μπροστά στην προτεραιότητα ενός διεθνούς curriculum.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και η πλευρά των γονέων που βλέπουν ότι μέσω της διεθνοποίησης θα δοθεί μια καλύτερη προοπτική για τα παιδιά τους. Και γι’ αυτό θα συνεχίσουν να πληρώνουν. Ακριβότερα. Άλλωστε για μια σχολική ιδιοκτησία πλήρους φοίτησης, ένας μαθητής με μέσο κόστος διδάκτρου 10.000 ευρώ ετησίως εμφανίζει προοπτική είσπραξης 150.000 στο βάθος των σπουδών του χωρίς να συνυπολογίζεται κανένα από τα έξτρα (μεταφορικά, σίτιση, συμμετοχή σε επιπλέον δραστηριότητες και ταξίδια) το κόστος των οποίων θα ανέβει…

Διαβάστε επίσης:

Συνελήφθη 36χρονος για σεξουαλικές επιθέσεις στον Πειραιά – Βίντεο ντοκουμέντο από τη δράση του

Βίντεο ντοκουμέντο από άγρια συμπλοκή μαθητών στην Κυψέλη

Χανιά: Αυτοκίνητο έπεσε σε γκρεμό – Απεγκλωβίστηκε σώο ζευγάρι ηλικιωμένων (photos/video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.