Στον Γερμανό φιλόσοφο, κοινωνιολόγο και θεμελιωτή του κομμουνισμού Καρλ Μαρξ αποδίδεται η φράση «η ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα». Σε κάποιες όμως περιπτώσεις, η επανάληψη των ίδιων λαθών δεν μπορεί να εκληφθεί ποτέ ως αστείο, αφού αφήνει πίσω νεκρούς, πρόσφυγες, κατεστραμμένες οικογένειες και ανθρωπιστική καταστροφή.

Μία τέτοια περίπτωση αποτελεί η ψευδαίσθηση του «σύντομου πολέμου», η οποία υιοθετείται συχνά από ηγέτες. Το φαινόμενο παρατηρείται από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα. Βασιλιάδες, τύραννοι, αλλά και δημοκρατικά εκλεγμένοι πρόεδροι συγκεντρώνουν στρατούς και εξαπολύουν επιθέσεις με την πεποίθηση ότι θα συντρίψουν γρήγορα τον φαινομενικά εύκολο στόχο, αλλά τελικά παγιδεύονται σε μακροχρόνιους πολέμους φθοράς.

Το πιο συμβολικό παράδειγμα της σύγχρονης εποχής είναι ο πόλεμος του Βιετνάμ. Οι ΗΠΑ εκτιμούσαν πως με την τεράστια στρατιωτική τους υπεροχή θα συνέτριβαν γρήγορα την κομμουνιστική εξέγερση των Βιετκόνγκ, κάτι όμως που δεν επαληθεύθηκε. Οι επαναστάτες κατάφεραν με ασύμμετρο πόλεμο να εξουθενώσουν τις αμερικανικές δυνάμεις, ενώ το αντιπολεμικό κλίμα που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ ανάγκασε την Ουάσινγκτον να εγκαταλείψει το Βιετνάμ στα χέρια των Βιετκόνγκ. Όμως, όπως όλα δείχνουν, το ιστορικό «τραύμα» του Βιετνάμ και άλλα παρόμοια παραδείγματα δεν έχουν δώσει το απαιτούμενο μάθημα στους σύγχρονους ηγέτες. Ο 21ος αιώνας βρίθει από αντίστοιχες περιπτώσεις.

Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν (2001-2021)

Η επίθεση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στο Αφγανιστάν, μετά το χτύπημα των Δίδυμων Πύργων και την άρνηση των Ταλιμπάν να εκδώσουν τον ιθύνοντα νου της τρομοκρατικής ενέργειας Οσάμα μπιν Λάντεν, θεωρείται επίσης ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στρατηγικών αδιεξόδων. Η Δύση πέτυχε να ανατρέψει την κυβέρνηση των Ταλιμπάν και να εγκαταστήσει την Ισλαμική Δημοκρατία του Αφγανιστάν. Όμως, οι Ταλιμπάν ξεκίνησαν γρήγορα ανταρτοπόλεμο καταφέρνοντας να επανακτήσουν εδάφη στη χώρα. Ο Οσάμα μπιν Λάντεν σκοτώθηκε από αμερικανικές δυνάμεις το 2011, όμως τελικά, το 2021, σχεδόν 20 χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, οι δυτικές δυνάμεις αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν από το Αφγανιστάν και οι Ταλιμπάν ανακατέλαβαν την εξουσία.

Ο Πόλεμος του Ιράκ

Τον Μάρτιο του 2003 ξεκίνησε η επίθεση των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου κατά του Ιράκ με στόχο την ανατροπή του ηγέτη της χώρας Σαντάμ Χουσεΐν. Οι ΗΠΑ επικαλέστηκαν, ως αφορμή της επίθεσης, πληροφορίες πως ο ηγέτης του Ιράκ είχε στην κατοχή του όπλα μαζικής καταστροφής, κάτι που στη συνέχεια αποδείχθηκε ψευδές. Αν και αρχικά η επιχείρηση στέφθηκε με μία αστραπιαία επιτυχία, αφού οι δυτικές δυνάμεις κατάφεραν να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Ιράκ σε λιγότερο από ένα μήνα και σταδιακά να εγκαταστήσουν ένα δημοκρατικότερο καθεστώς, πολύ γρήγορα υπήρξαν τοπικές εξεγέρσεις. Η αναταραχή που ακολούθησε οδήγησε σε χρόνια ανταρτοπολέμου, δυσθεώρητο οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ και σε ευρύτερη αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής, η οποία συνέδραμε στην ανάδυση του ISIS.

Η «Αποφασιστική καταιγίδα» και η ελπίδα που δεν αποκαταστάθηκε ποτέ

Τον Μάρτιο του 2015 η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις στη Σαναά της Υεμένης με στόχο να σταματήσει την προέλαση των Χούθι και να τους εκδιώξει από την πρωτεύουσα της χώρας, ώστε να επιστρέψει η προηγούμενη κυβέρνηση. Η κωδική ονομασία της επιχείρησης ήταν «Αποφασιστική Καταιγίδα» και έληξε σε λιγότερο από έναν μήνα, δίνοντας τη σειρά της στην επιχείρηση «Αποκατάσταση Ελπίδας», που θεωρητικά επικεντρώθηκε στην ασφάλεια των πολιτών και στις πολιτικές διαδικασίες. Ωστόσο, στην πράξη οι συγκρούσεις δεν έληξαν ποτέ και η Υεμένη όχι μόνο δεν σταθεροποιήθηκε αλλά παραμένει σε χάος, 11 χρόνια μετά, βιώνοντας μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές καταστροφές παγκοσμίως. Παράλληλα, οι Χούθι όχι μόνο δεν περιορίστηκαν, αλλά είναι ισχυρότεροι από ποτέ, αποκτώντας στοιχεία περιφερειακής δύναμης, αφού έχουν τη δυνατότητα να πλήττουν στόχους εκτός Υεμένης και να επηρεάζουν το διεθνές εμπόριο χτυπώντας πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η ειδική στρατιωτική επιχείρηση του Πούτιν

Στις 24 Φεβρουαρίου του 2022 τα ξημερώματα ο Ρώσος πρόεδρος ανακοίνωσε, σε σύντομο διάγγελμά του, τη διεξαγωγή μίας «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» με στόχο την αποστρατιωτικοποίηση και την «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας, όπως είπε. Ταυτόχρονα ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιθέσεις στην Ουκρανία και μέσα σε λίγες εβδομάδες, εισβάλλοντας από τα βόρεια, μέσω της Λευκορωσίας, έφτασαν στα περίχωρα του Κιέβου. Ωστόσο, η επίθεση αποκρούστηκε και η Ρωσία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το βόρειο μέτωπο προελαύνοντας αργά στα ανατολικά. Πλέον, το Κρεμλίνο έχει εγκαταλείψει τις απαιτήσεις του για αλλαγή κυβέρνησης στην Ουκρανία και για αποστρατιωτικοποίηση και διεκδικεί την απόκτηση του Ντονμπάς. Ο πόλεμος έχει ήδη συμπληρώσει 4 χρόνια και στην παρούσα φάση δεν προμηνύεται εκεχειρία.

«Επική Οργή»

Το τελευταίο τρανταχτό παράδειγμα είναι η επίθεση που εξαπέλυσαν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου του 2026. Η εκτίμηση ήταν ότι η στρατηγική του «αποκεφαλισμού» του καθεστώτος, με τον θάνατο του ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και η λαϊκή δυσαρέσκεια εντός της χώρας θα οδηγούσαν είτε σε πλήρη κατάρρευση της δικτατορίας, είτε σε μία συμφωνία που θα επέβαλε η Δύση. Τελικά όμως, δεν συνέβη τίποτα από τα δύο. Ο πόλεμος συνεχίζεται για πάνω από έναν μήνα, το οικονομικό κόστος είναι τεράστιο, το Ιράν διατηρεί κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνούσε το 25% του πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο πληθωρισμός «καλπάζει» και η δημοτικότητα Τραμπ υποχωρεί, ενόψει μάλιστα ενδιάμεσων εκλογών που θα διεξαχθούν σε λίγους μήνες στις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δίνει συνεχώς τελεσίγραφα και διορίες στην Τεχεράνη, τις οποίες ανανεώνει πριν εκπνεύσουν, αφού το Ιράν προς το παρόν τις αγνοεί.

Επιμέλεια: Παναγιώτης Παπαδιόχος

Διαβάστε επίσης

Μπορεί το Ιράν να εξαφανιστεί σε μια νύχτα; Τα νούμερα και η απειλή των ΗΠΑ για «εργαλεία που δεν έχουν χρησιμοποιήσει»

Κωνσταντινούπολη: Ταυτοποιήθηκαν οι δράστες της επίθεσης στο ισραηλινό προξενείο – Εξετάζεται διασύνδεση με τρομοκρατικές οργανώσεις

The Times: «Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ νοσηλεύεται σε σοβαρή κατάσταση στην Κομ – Ανίκανος να κυβερνήσει»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.