Δεκαέξι χρόνια αυταρχικής και αντιφιλελεύθερης εξουσίας τελείωσαν μέσα σε ένα βράδυ και πολλοί πολίτες στην Βουδαπέστη αντιμετώπισαν αυτό το τέλος σαν την πτώση του τείχους το 1989 και την απαλλαγή της χώρας από ένα αντιευρωπαϊκό καθεστώς διεφθαρμένο και παραδομένο από τη μία στα συμφέροντα της Ρωσίας και από την άλλη στις ορέξεις του κινήματος MAGA. Ο Βίκτορ Όρμπαν, ο μακροβιότερος ηγέτης στην ΕΕ, ο αρχιτέκτονας της «αντιφιλελεύθερης δημοκρατίας», ο σύμμαχος του Πούτιν και αγαπημένος του Τραμπ, παραδέχθηκε την ήττα του και ο Πέτερ Μαγιάρ που δεν ήρθε από την παραδοσιακή αντιπολίτευση, ούτε εμφανίστηκε ως εξωτερικός τιμωρός του συστήματος αλλά προήλθε από τον ίδιο τον κόσμο που γέννησε και στερέωσε τον ορμπανισμό κατάφερε αυτό που κανείς δεν πίστευε ότι ήταν εφικτό: να ανατρέψει ένα καθεστώς που ήλεγχε κάθε θεσμό, κάθε μέσο ενημέρωσης, κάθε μηχανισμό κρατικής εξουσίας γι’ αυτό το αποτέλεσμα διαβάζεται ήδη σε Βρυξέλλες, Ουάσιγκτον, Κίεβο και Μόσχα ως πολιτικός σεισμός

Γιατί ηττήθηκε ο Ορμπανισμός

Η ήττα του Όρμπαν δεν οφείλεται σε μία αιτία. Οφείλεται σε μια αθροιστική κόπωση που ωρίμαζε χρόνια.

Πρώτον, η οικονομία. Μετά από τρία χρόνια στασιμότητας, με εκτοξευμένο κόστος ζωής και υγειονομικό σύστημα σε κατάρρευση, οι Ούγγροι ψήφισαν με βάση τα βιώματά τους και όχι με βάση τους εξωτερικούς εχθρούς που τους σερβίριζε η προπαγάνδα. Ο Όρμπαν προσπάθησε να κάνει τις εκλογές δημοψήφισμα για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι ψηφοφόροι τις μετέτρεψαν σε κρίση για τη φτώχεια, τη διαφθορά και τα νοσοκομεία τους.

Δεύτερον, η διαφθορά. Η Ουγγαρία κατατάσσεται πλέον ως η πιο διεφθαρμένη χώρα της ΕΕ σύμφωνα με τη Transparency International. Αποκαλύψεις για ολιγάρχες κοντά στην κυβέρνηση που πλουτίζουν ασύστολα, για κονδύλια της ΕΕ που χάνονταν σε δίκτυα «φίλων του καθεστώτος», αποδείχθηκαν πιο ισχυρές από κάθε αφίσα προπαγάνδας με τον Ζελένσκι.

Τρίτον, η αποκάλυψη ότι υψηλόβαθμο στέλεχος της κυβέρνησης Όρμπαν διοχέτευε συστηματικά στη Μόσχα το περιεχόμενο εμπιστευτικών ευρωπαϊκών συζητήσεων. Αυτό μετέτρεψε τη ρητορική περί «ειρήνης» σε υποψία πραγματικής κατασκοπείας υπέρ της Ρωσίας κάτι που ακόμα και πιστοί ψηφοφόροι του Fidesz δυσκολεύτηκαν να χωνέψουν.

Τέταρτον, ο ίδιος ο Μαγιάρ. Πρώην στέλεχος του συστήματος, γνώριζε από μέσα τους μηχανισμούς του. Εστίασε αποκλειστικά σε εσωτερικά ζητήματα υγεία, μεταφορές, διαβίωση αρνούμενος συστηματικά να μπει στην παγίδα του «πόλεμου ή ειρήνης» που του έστηνε ο Όρμπαν. Αυτή η στρατηγική τακτική αποδείχθηκε καταλυτική. Ο Μαγιάρ νίκησε επίσης επειδή έσπασε το μονοπώλιο του Όρμπαν πάνω στη δεξιά, πατριωτική γλώσσα. Δεν εμφανίστηκε ως κλασικός φιλελεύθερος αντι-Όρμπαν της Βουδαπέστης, αλλά ως πρώην άνθρωπος του συστήματος, με συντηρητική καταγωγή, εθνικό λεξιλόγιο και έμφαση στην καθημερινότητα. Με απλά λόγια, νίκησε τον Όρμπαν στο δικό του γήπεδο πήρε ψήφους από πολίτες που δεν ήθελαν απαραίτητα μια πολιτισμική επανάσταση, αλλά ήθελαν τέλος στη διαφθορά, αποκατάσταση θεσμών και εξομάλυνση των σχέσεων με την Ευρώπη. Η άνοδός του είχε προετοιμαστεί ήδη από το 2024, ενώ η εκστρατεία του ένωσε δυσαρεστημένους από διαφορετικές πολιτικές δεξαμενές.

Πέμπτον, η προσέλευση ρεκόρ σχεδόν 78%, η υψηλότερη στην ουγγρική μετακομμουνιστική ιστορία. Η μαζική κινητοποίηση ψηφοφόρων που παλαιότερα απείχαν ήταν, ουσιαστικά, ένα δημοψήφισμα κατά του καθεστώτος.

Τι σημαίνει για την Ευρώπη

Η ήττα Όρμπαν αίρει το μεγαλύτερο εσωτερικό εμπόδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επί 16 χρόνια, η Βουδαπέστη λειτουργούσε ως «Δούρειος Ίππος» μέσα στην ΕΕ χρησιμοποιώντας συστηματικά το βέτο για να μπλοκάρει κυρώσεις κατά της Ρωσίας, πακέτα βοήθειας προς την Ουκρανία και κοινές αποφάσεις που απαιτούσαν ομοφωνία. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: η μπλοκαρισμένη χρηματοδότηση 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σχολίασε αμέσως: «Η Ουγγαρία διάλεξε την Ευρώπη». Πρωθυπουργοί από τη Φινλανδία μέχρι τη Λιθουανία χαιρέτισαν το αποτέλεσμα ως «νίκη για ολόκληρη την Ευρώπη». Δεν είναι υπερβολή, η αποχώρηση Όρμπαν απελευθερώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο από τον πιο ενοχλητικό αρνησίκυρο. Η συμβολική διάσταση είναι εξίσου σημαντική καθώς η ΕΕ μπορεί πια να ισχυριστεί ότι το πρόβλημα της «ανελεύθερης δημοκρατίας» δεν είναι ανίκητο μέσα στο ίδιο το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ωστόσο, χρειάζεται ρεαλισμός. Ο Μάγιαρ δεν θα είναι αυτόματα εύκολος εταίρος των Βρυξελλών. Το κόμμα Tisza αντιτίθεται στην ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, απορρίπτει το Σύμφωνο Μετανάστευσης, και η θέση του για τη μείωση ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία ορίζει ως ορίζοντα το 2035 πολύ μετά τον ευρωπαϊκό στόχο του 2027. Ο αναλυτής Μαξ Μπέργκμαν του CSIS χαρακτηρίζει εύστοχα τη μετάβαση «συμβολικά κρίσιμη, αλλά χωρίς αυτόματη επίλυση των εντάσεων με τις Βρυξέλλες».

Ουκρανία: Ανάσα ανακούφισης

Για το Κίεβο, η αλλαγή είναι δραματική. Ο Μάγιαρ χαρακτηρίζεται ως μετριοπαθής εθνικιστής που βλέπει την Ουγγαρία αποκλειστικά ως μέλος μιας ισχυρής ΕΕ και υποστηρίζει τη διακοπή των τοξικών δεσμών με τη Μόσχα. Αυτό σημαίνει ότι στο πρωθυπουργικό γραφείο της Βουδαπέστης θα κάθεται πλέον ένας ρεαλιστής Ευρωπαίος πολιτικός και όχι ένας αυτοανακηρυγμένος μεσολαβητής του Πούτιν. Το δάνειο-μαμούθ των 90 δισ. ευρώ μπορεί τώρα να ξεμπλοκαριστεί.

Ρωσία: Η απώλεια του τελευταίου συμμάχου στην ΕΕ

Η Μόσχα χάνει τον πολυτιμότερο πόρο που είχε μέσα στην ΕΕ, ένα κράτος-μέλος πρόθυμο να ασκεί βέτο για λογαριασμό της. Ο Ρώσος αναλυτής Σεργκέι Μαρκόφ σχολίασε ότι «υποτιμήσαμε ξανά την Ευρώπη», προβλέποντας ότι τώρα θα ξεκλειδωθεί η γιγαντιαία χρηματοδότηση για την Ουκρανία και θα υιοθετηθούν νέα πακέτα κυρώσεων.

ΗΠΑ: Ένα χαστούκι στο κίνημα MAGA

Η ήττα Όρμπαν έχει ιδιαίτερη σημειολογία για την Ουάσιγκτον. Ο αντιπρόεδρος Βανς ταξίδεψε στη Βουδαπέστη μόλις μία εβδομάδα πριν τις εκλογές για να στηρίξει δημόσια τον Όρμπαν κίνηση που ο Ζελένσκι χαρακτήρισε ως «μη χρήσιμη». Η ανοιχτή πολιτική και ιδεολογική στήριξη από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον JD Vance έδειξε πόσο κεντρικό σύμβολο είχε γίνει ο Όρμπαν για τη διεθνή σκληρή δεξιά. Γι’ αυτό και η ήττα του έχει ευρύτερο ιδεολογικό βάρος καθώς δείχνει ότι το μοντέλο του εθνολαϊκιστή ηγέτη που ελέγχει θεσμούς, media και αφήγημα δεν είναι άτρωτο. Είναι ένα πλήγμα για το δίκτυο του τραμπισμού στην Ευρώπη, έστω και αν όχι θανατηφόρο. Η ήττα σημαίνει ότι το «μοντέλο Όρμπαν», που το κίνημα MAGA παρουσίαζε ως πρότυπο συντηρητικής διακυβέρνησης, κατέρρευσε στη χώρα-εργαστήριό του. Ο λαϊκισμός, η αντιμεταναστευτική ρητορική , η ομοφοβία και η γεωπολιτική σύνδεση με αυταρχικά καθεστώτα δεν αρκούν όταν τα ψυγεία αδειάζουν και τα νοσοκομεία διαλύονται.

Το βαθύτερο μάθημα

Η ήττα του Ορμπανισμού δεν σηματοδοτεί αυτόματα τη νίκη του φιλελεύθερου ευρωπαϊσμού. Σηματοδοτεί κάτι πιο ουσιαστικό ότι ακόμα και σε ένα σύστημα-παγίδα με ελεγχόμενα μέσα ενημέρωσης, κρατική προπαγάνδα, χειραγωγημένους θεσμούς και εξωτερική στήριξη από Μόσχα και Ουάσιγκτον ο λαός μπορεί να αποφασίσει διαφορετικά. Αρκεί να βρεθεί ο κατάλληλος αντίπαλος, η σωστή στιγμή, και μια κρίσιμη μάζα πολιτών που αρνείται να μείνει σπίτι.

Στη Βουδαπέστη, χιλιάδες πανηγύρισαν χθες βράδυ στις όχθες του Δούναβη. Πολλοί μίλησαν για μια αίσθηση που θύμιζε το 1989. Η σύγκριση μπορεί να είναι υπερβολική αλλά η ελπίδα που κουβαλά όμως η επόμενη μέρα στη χώρα είναι πολύ πραγματική.

Διαβάστε επίσης:

Αλλαγή σελίδας στην Ουγγαρία – Σαρωτική νίκη Μαγιάρ – Ποιος είναι ο δικηγόρος που εκθρόνισε τον Όρμπαν

Πιέσεις Σάντσεθ στην Κίνα – «Μη βιώσιμη» εμπορική ανισορροπία με την ΕΕ

Περού: Ο ακροδεξιός Λόπες Αλιάγα και η δεξιά Κέικο Φουχιμόρι αναμένεται να αναμετρηθούν στον δεύτερο γύρο 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.