Δύο ταινίες αυτήν την εβδομάδα, από μία σύμπτωση, έχουν για κέντρο τους το ανθρώπινο σώμα, τους διαφορετικούς τρόπους έκφρασης, τα πάθη του και τα παθήματά του.

Στο προερχόμενο από την Γαλλία «Ένζο», με την υπογραφή του Ρομπέν Καμπιγιό, αλλά τις βάσεις να έχουν τεθεί από τον πρόωρα χαμένο Λοράν Καντέ, ένας νέος καταβάλλει προσπάθεια να γνωρίσει τη σωματική του ταυτότητα. Από την άλλη, στα «Ξυπνήματα» της Δανέζας σκηνοθέτιδος, Ζανέτε Νόρνταλ, η πρωταγωνίστρια εξοικειώνεται με την αναπηρία, αφήνοντας να ξυπνήσουν μέσα της νέες δυνάμεις. Και στις δύο περιπτώσεις, αυτή που τελικά προσπαθεί να συμβιώσει με τις απαιτήσεις του σώματος είναι η αντίληψη της ζωής και οι πολλαπλές εκδοχές της.

Ένα αγόρι μπροστά στη ζωή

Τίτλος ταινίας: «Ένζο» («Enzo»)

Σύνοψη:  Ο Ένζο είναι ένα νεαρό αγόρι, που αν και προέρχεται από ιδιαιτέρως εύπορη οικογένεια, ζητάει ν’ ανακαλύψει τον κόσμο με τον δικό του τρόπο. Κάνει την επανάστασή του σε κάθε πεδίο, δοκιμάζοντας τις δυνάμεις του

Σκηνοθεσία: Ρομπέν Καμπιγιό

Παίζουν: Πιερφραντσέσκο Φαβίνο, Ελοντί Μπουσέ

Ο εγκλωβισμός αποτέλεσε πάγιο πεδίο προβληματισμού για τον Λοράν Καντέ, είτε στο βραβευμένο με Χρυσό Φοίνικα «Ανάμεσα στους τοίχους» είτε στον εργασιακά αποκλεισμένο του «Ελεύθερος ωραρίου». Στην ταινία «Ένζο» το σίγουρο είναι ότι έβαλε αποφασιστικά το χέρι του στο σενάριο, αλλά πρόλαβε -πριν από τον θάνατό του- να συμμετάσχει και σε ένα ποσοστό στη σκηνοθεσία. Ωστόσο, το φιλμ φέρει σαφώς την υπογραφή του συνεργάτη του Ρομπέν Καμπιγιό, ο οποίος καταφέρνει να εικονογραφήσει αυτόν τον εγκλωβισμό, τούτη τη φορά κατασκευασμένου από τις οικογενειακές και κοινωνικές καταβολές ενός νεαρού ατόμου.

Στην πραγματικότητα, ο Ένζο είναι ένα αγόρι στην πόρτα της εισόδου στη ζωή, προσπαθώντας να γνωρίσει τις επιλογές του. Η εύπορη οικογένειά του θα καθορίσει τις οικογενειακές και  επαγγελματικές του επιλογές, ή τουλάχιστον, έτσι θα προσπαθήσει. Οι γονείς, ερμηνευμένοι από τους έμπειρους Τζιανφραντσέσκο Φαβίνο (τι ρόλος, στον «Προδότη» του Μπελόκιο!)  και Ελοντί Μπουσέ, παρέχοντας τις κατευθυντήριες γραμμές του κοινωνικού τους στάτους, όσο φιλελεύθεροι και να είναι, ουσιαστικά δεσμεύουν. Προσπαθούν να κατανοήσουν, αλλά απλώς εννοούν, αντιλαμβάνονται. Ο νεαρός Ένζο παρακάμπτει την εθνική οδό, η οποία  ανοίγεται μπροστά του και προτιμάει τους στενούς δρόμους της περιπλάνησης.

Πριν απ’ όλα, ο Ένζο απαρνείται τη δυνατότητα των σπουδών, προτιμώντας τη χειρωνακτική εργασία του οικοδόμου. Δοκιμάζει το σώμα του, το πληγώνει, το χαράσσει με τα σημάδια της δουλειάς του. Μαλθακός, αρχικά, αντιμετωπίζει την ειρωνία των συναδέλφων, αλλά και τη συμπάθεια. Αυτή η αρχικά ανθρώπινη επικοινωνία με τον Ουκρανό εργάτη Βλάντο, αποτελεί και το πρώτο σκίρτημα του σώματος, την επιθυμία, αλλά και την κατάληψη του μυαλού από τον έρωτα. Ουσιαστικά, έρχεται σε επαφή με την ανθρωπιά, μια πρώτη γεύση της αγάπης.

Ήδη έχει πραγματοποιήσει την πρώτη του επιλογή. Δεν έχει σημασία αν ο Βλάντο ανταποκρίνεται ή όχι, ουσιαστικά γίνεται το πέρασμα στη σωματική ταυτοποίηση, αλλά και στην κοινωνική συνειδητοποίηση: σε ποιόν κόσμο θέλει να ζήσει και πώς. Η ανταμοιβή του για το θάρρος ομολογίας είναι μια τηλεφωνική συνομιλία, η κατάκτηση της επικοινωνίας. Είναι το πρώτο στέρεο βήμα για το παρακάτω της ζωής, η πρώτη αχτίδα που εισέρχεται από τη χαραμάδα της πόρτας. Συγχρόνως, αντιλαμβάνεται την έννοια της απώλειας, ακούει τον πόλεμο στην άλλη πλευρά του ακουστικού, τον κίνδυνο κάθε απόφασης: από τον ενδεχόμενο θάνατο ως την απώλεια του αντικείμενου του πόθου. Η πιο δύσκολη μαθητεία, τελικά, δεν είναι αυτή των θρανίων, ούτε η εκπαίδευση του μάστορα. Το νόημα του βίου θα στέκει πάντα μια έκθεση με «άγνωστο θέμα».

Κινηματογραφικά, ο Καμπιγιό δεν ρισκάρει με ανάλογο τρόπο και μάλλον καλά κάνει. Προτιμάει να ακολουθήσει τα ίχνη του θέματος και του σεναρίου, αφήνοντας την ακροβασία στους ήρωες του. Είναι τόσο δύσκολη η προσέγγιση του ευαίσθητου ψυχισμού του Ένζο, τόσο πολύπλοκη από μόνη της η ανάπτυξη των καλωδιώσεων του, που προτιμάει τη συνέπεια (ιδίως στα εκφραστικά κοντινά πλάνα), από τον αμφίβολο πειραματισμό. Ο «δάσκαλός» του, ο Λοράν Καντέ, σίγουρα δεν θ’ απογοητεύοταν για την εμπιστοσύνη που για χρόνια του έδειχνε.

Αξιολόγηση: **1/2

Στο τέλος, όλα είναι…αρχή

Τίτλος ταινίας: «Ξεκινήματα» («Beginings»)

Σύνοψη: Η Έινε και ο Τόμας βρίσκονται στα πρόθυρα του διαζυγίου, όταν η Έινε παθαίνει ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Ώσπου ν’ αναρρώσει η μητέρα, το ζευγάρι αποφασίζει να ζήσει ξανά κάτω από την ίδια στέγη, αναβάλλοντας την ανακοίνωση του χωρισμού στα παιδιά τους. Αντιμέτωποι με αυτήν τη νέα πραγματικότητα, βρίσκουν ελπίδα εκεί που δεν το περιμένουν

Σκηνοθεσία: Ζανέτε Νόρνταλ

Παίζουν: Τρίνε Ντίρχολμ, Ντέιβιντ Ντέντσικ, Μπιόρκ Στορμ

Παρά το γεγονός ότι τα «Ξεκινήματα» υπακούν σε μια γνώριμη, βόρειας καταγωγής, κινηματογραφική σχολή, η Ζανέτε Νόρνταλ καταφέρνει να εμπλουτίσει τους πολλούς διαλόγους με αντίστοιχη «σωματικότατα». Στην όχι πολύ πρωτότυπη ιστορία ενός ζεύγους Δανών, της Έινε και του Τόμας, να βρίσκεται στα πρόθυρα διαζυγίου, η συμμετοχή των σωμάτων στο σκηνικό, προσδίδει ένα ευπρόσδεκτο ενδιαφέρον. Από τις πρώτες σκηνές της ταινίας, το εγκεφαλικό επεισόδιο της Έινε τής καταλείπει μια αναπηρία, η οποία απαιτεί ειδική διαχείριση, τόσο από την ίδια όσο και από τους γύρω της. Οι σχέσεις με τα παιδιά, με τον σύζυγο, αλλά κυρίως με το σώμα της επαναπροσδιορίζονται. Αγαπάει το νερό, μοιάζει να έρχεται από αυτό, να ξαναβαπτίζεται σε αυτό και να βρίσκει μέσα του το σωσίβιο για τη ζωή. Η πρωταγωνίστρια Τρίνε Ντίρχολμ ξεπερνάει σε ερμηνευτική ικανότητα ακόμη και τον… ίδιο της τον εαυτό. Αφήνει πίσω την αριστουργηματική ερμηνεία στο «Κορίτσι με τη βελόνα», πραγματοποιεί ένα είδος ατομικής αναβάπτισης.  Ένας ρόλος όπου το συμπιεσμένο σώμα βρίσκει τον τρόπο να δράσει, να αντιδράσει, αλλά και να συνομιλήσει. Η ερωτική πράξη του απομακρυσμένου ζεύγους αποκτά δύναμη εφαλτηρίου,  ακριβώς λόγω της απελευθερωτικής δύναμης της αναπηρίας. 

Η σκηνοθέτης δεν μένει σε αυτό. Επεκτείνει τον κινηματογραφικό «σχολιασμό» του σώματος, με κάθε τρόπο, σε κάθε εκδήλωση. Από το άθλημα της γυμναστικής, στο οποίο επιδίδεται η μεγάλη κόρη, ως την προσβλητική πράξη της εκδικητικής ούρησης από την ίδια, στα σεντόνια της φίλης του πατέρα. Ανάμεσα τρυπώνουν πλάνα, με διακριτική παρουσία σωματικών αναφορών, σε συζητήσεις και σε πράξεις. Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που η κάμερα επιλέγει να κινηματογραφεί το σώμα, προσφέροντάς του μια δική του γλώσσα.

Ένα σινεμά, που δίπλα στη δραματική «υφή» του, εξελίσσεται στο φως, αποτάσσοντας τη «μαυρίλα» του θέματός του. Και παρά το γεγονός ότι από φυσικού της η κινηματογραφία των βόρειων χωρών φλερτάρει με την κατάθλιψη, εδώ η Νόρνταλ βρίσκει τον τρόπο να απαντήσει με όπλο των εικόνων της τη δύναμη του σώματος. Καλύτερα, θα λέγαμε, του νερού, αφού σε αυτό η Νόρνταλ βρίσκει καταφύγιο, όπως μοιάζει να προτείνει και για τους ίδιους της τους ήρωες, για την ανανέωση του ανθρώπου. Μια καταγωγική κοιτίδα, που μπορεί να γίνει και ασπίδα. Εκεί που η Έινε βλέπει μπροστά της ένα τέλος (τη διάλυση του γάμου της), οι συνθήκες της αποκαλύπτουν μια αρχή. Συνειδητοποιεί την εσωτερική δύναμη αυτοδιαχείρισης του σώματος και της ζωής της, την ικανότητα να ορίζει και τα δύο.

Αξιολόγηση: **1/2

Διαβάστε επίσης:

«Στο Θέατρο»: Η νέα παράσταση της Όλιας Λαζαρίδου στο Fougaro Artcenter στο Ναύπλιο

«The Odyssey»: Ο Christopher Nolan χάρισε μια συναρπαστική ματιά από την ταινία στο CinemaCon (photos/video)

Σε καλοκαιρινή περιοδεία ο «Κατά φαντασίαν ασθενής» με τον Βλαδίμηρο Κυριακίδη

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.