Αν οι ΗΠΑ ανακοίνωναν ότι κλείνουν για αποναρκοθέτηση το Ορμούζ από τις νάρκες του Ιράν, τότε η διεθνής κατανόηση και συμπαράταξη στο έργο αποκατάστασης της κανονικότητας των μεταφορών θα ήταν μάλλον εμφανέστερη, αν όχι απολύτως εξασφαλισμένη.

Ο Πρόεδρος Τραμπ επέλεξε να ανακοινώσει ναυτικό αποκλεισμό σε κάθε εισερχόμενο ή εξερχόμενο σκάφος από και προς τον Κόλπο γνωρίζοντας ότι οι αποκλεισμοί αποτελούν διεθνή παρανομία.

Αν το Ιράν ανακοίνωνε ότι αναστέλλει τη συμμετοχή του στις συνομιλίες στο Πακιστάν για να επεξεργαστεί το κείμενο των αμερικανικών θέσεων, σίγουρα η διεθνής κοινότητα θα εκλάμβανε το μήνυμα με μεγαλύτερη ψυχραιμία προσβλέποντας σε νεότερο κύκλο συνομιλιών.

Η αξιοποίηση των κανόνων του διεθνούς δικαίου εξαρτάται πολύ από τις επιλογές των κρατών και τη διπλωματική τους γλώσσα.

Πληρεξούσιοι τυχοδιώκτες

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας των Χριστιανών περιορίστηκαν οι συγκρούσεις. Ακόμη και η Ρωσία για τρεις ημέρες επέλεξε ανακωχή. Οι πόλεμοι μάλλον μπορούν να ανασταλούν όταν τα μέρη το αποφασίσουν, με την ίδια αμεσότητα που ξεκίνησαν την ένοπλη σύγκρουση.

Προβάλλεται η διεύρυνση των επιχειρήσεων και η διατήρηση των συγκρούσεων, στρατολογώντας «πληρεξουσίους». Έτσι αποκαλούνται στη γλώσσα των διεθνών αναλυτών, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται περί μισθοφόρων, που πλουτίζουν χρησιμοποιώντας κάθε τρομοκράτη, παραβατικό, «θεοσεβούμενο, ιδεολόγο, ανθρωπιστή», μαυραγορίτη, λαθρέμπορο, τυχοδιώκτη…

Την αδυναμία σύγκλισης ΗΠΑ, Ιράν, Ισραήλ, μπορεί να διορθώσει η αποφασιστικότητα της διεθνούς κοινότητας, η οποία όμως «στοιχειωμένη» παρακολουθεί τις λαθεμένες δηλώσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο, ο ΟΗΕ, η Ε.Ε., οι Άραβες, η Κίνα, τα κράτη της Αφρικής, ακόμη και το Πακιστάν, που φιλοξένησε τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν, αποστασιοποιούνται από την κρίση, από την ελευθερία του Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ.

Βουβή διεθνής κοινότητα

 Όταν ο ιρανικός παράγων απείλησε στον Κόλπο το αμερικανικό πολεμικό σκάφος, παρότι ο κυβερνήτης σαφέστατα δήλωσε ότι πραγματοποιεί αβλαβή διέλευση, η διεθνής κοινότητα για μία φορά ακόμη παρέμεινε «βουβή». Όμως, εμφανίζεται λαλίστατη όταν περιγράφει τα οπλοστάσια των συγκρουόμενων πλευρών.

Περισσότερα γνωρίζουμε για τους πυραύλους, τους λαβυρίνθους, τα υπόγεια καταφύγια του Ιράν, της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και τον ανεφοδιασμό των Χούθι, παρά για τις συντονισμένες κινήσεις του ΟΗΕ, της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ, του Αραβικού Συνδέσμου, της Αφρικανικής Ενώσεως, προκειμένου να εξελιχθεί η εκεχειρία στην Παλαιστίνη, να προχωρήσει η λύση των δύο κρατών, να σταματήσει το Ιράν να απειλεί με καταστροφή το Ισραήλ, να βομβαρδίζει η Τεχεράνη τα κράτη του Κόλπου, να εκτελεί επιχειρήσεις τρομοκρατίας στην Ε.Ε.

Στα αζήτητα το δίκαιο

Η διεθνής απαίτηση για ασφάλεια καθορίζει το πλαίσιο παγκόσμιας συμπεριφοράς. Όμως:

● Το 2014 μονομερώς η Ρωσία παραβίασε κάθε αρχή του Ελσίνκι και προσάρτησε την Κριμαία.

● Το 2020 ο νεοεκλεγμένος τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ αποχώρησε από τη συμφωνία για ελέγχους στα πυρηνικά του Ιράν, ενώ με μονομερή απόφαση μετέφερε την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ αδιαφορώντας για τις αποφάσεις του ΟΗΕ που δεσμεύουν για τη λύση των δύο κρατών.

● Το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του επιμένουν να καταστρέψουν το Ισραήλ και επιτίθενται σε κάθε Ισραηλινό πολίτη.

● Το Ισραήλ συνεχίζει να εποικίζει παράνομα τη Δυτική Όχθη.

● Οι Χούθι αποφασίζουν να ασκούν βία και πειρατεία.

● Το Ισραήλ ισοπεδώνει τη Γάζα μετά την τρομοκρατική επίθεση της 8ης Οκτωβρίου 2023.

● Η Τεχεράνη παρεμβαίνει και επιτυγχάνει ακύρωση των Συμφωνιών του Αβραάμ.

● Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου, διαπιστώνοντας την εμμονή του Ιράν για καταστροφή του κράτους του, ζητά τη συνδρομή κάθε δημοκρατικής ηγεσίας για να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά η ιρανική επιθετικότητα.

● Οι ΗΠΑ ανταποκρίνονται στην πρόσκληση αλληλεγγύης της κυβέρνησης του Ισραήλ, αλλά σύμμαχοι και φίλοι απέχουν από τις κοινές επιχειρήσεις που εκδηλώνονται στις 27 Φεβρουαρίου 2026. Η σύγκρουση διχάζει ακόμη και τα μέλη του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε., πολώνοντας τις σχέσεις ΗΠΑ με συμμάχους και φίλους.

● Η Τεχεράνη στοχοποιεί όλα τα κράτη του Κόλπου και κυρίως με βιαιότερο τρόπο επιχειρεί κατά του Κουβέιτ. Τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται από το Ιράν σε πρόβλημα για την ανθρωπότητα.

● Πρώτη και δεύτερη φάση των επιχειρήσεων στον Κόλπο και πέρα από αυτόν εξελίσσονται με τεράστια δύναμη πυρός.

● Παρανομώντας η Τεχεράνη ναρκοθετεί περιοχές των Στενών και βίαια ορίζει υποχρεωτικές διαδρομές με τεράστια οικονομική χρέωση σε κάθε ναύλο, παρότι δηλώνει ότι δεν έχει κλείσει τα Στενά του Ορμούζ.

Οι τουρκικές προκλήσεις

Προσδοκία όλων παραμένει η αποφασιστική αντίδραση σε κάθε βαρβαρότητα και παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Αντ’ αυτού όμως πάλι στους κόλπους της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και της Ε.Ε. η Τουρκία επιλέγει τις προκλήσεις εις βάρος της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς οποιοσδήποτε να συμπεριφέρεται εχθρικά προς την Άγκυρα.

Η συμπεριφορά των Αθηνών συμπίπτει με τις γεωστρατηγικές προτεραιότητες της Συμμαχίας και της Λευκωσίας, που ασκεί την προεδρία στην Ε.Ε., με τις προτεραιότητες της ευρωατλαντικής στρατηγικής.

Η Άγκυρα προβάλλει ανυπόστατες παραβιάσεις της Λωζάννης και μειονοτικών δικαιωμάτων των «Τούρκων» στη Θράκη, ενώ η Συνθήκη της Λωζάννης δεν αναφέρεται σε εθνικές ταυτότητες. Ο διορισμός του μουφτή νομοθετημένα σέβεται ό,τι προβλέπεται από το Ισλάμ και διαφοροποιείται απόλυτα από την εκλογή θρησκευτικού ηγέτη, όπως γίνεται στο Ιράν και απελπισμένα επιδιώκει η θεοκρατούμενη Τουρκία.

Πολιτικοποιώντας η Άγκυρα το θέμα στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. «επικαλείται» αποκλεισμό και περικύκλωσή της, ενώ τη στιγμή των μεγάλων προκλήσεων κανείς δεν στρέφεται κατά συμμάχων και μελλοντικών εταίρων.

Η μεθοδευμένη αποδυνάμωση ΝΑΤΟ και Ε.Ε., που εισάγεται με την πολιτική Ερντογάν, εμποδίζει την Ευρωατλαντική Συμμαχία να αντιμετωπίσει με συνοχή τις προκλήσεις στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή.

● Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο διαφοροποιούνται από τις ΗΠΑ.

● Παρίσι και Λονδίνο αποφεύγουν τις απευθείας συνομιλίες με την Ουάσιγκτον, ενοχλημένοι επειδή ο Πρόεδρος των ΗΠΑ συμπεριφέρεται με τους δικούς του κωδικούς.

● Ο Πρόεδρος Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός ανακοινώνουν σχεδιασμό «αμυντικής» στρατηγικής στο Ορμούζ. Δεν εξηγούν τον τρόπο και δεν αναφέρονται στα μέσα που θα διαθέσουν.

Απαιτείται επανάληψη της καθαρής ελληνικής θέσης

Καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης οικονομικοί, ενεργειακοί κύκλοι και οι διεθνείς αγορές καταβάλλουν πολύ σοβαρή προσπάθεια να διασωθούν οι εύθραυστες ισορροπίες. Η Ελλάδα, ως σημαντική ναυτιλιακή δύναμη, υποχρεώνεται να τοποθετείται με σαφήνεια έναντι των προκλήσεων.

Σε στιγμές της αυξημένης έντασης απαιτείται επανάληψη της καθαρής ελληνικής θέσης. Η ταχύτητα και η σφοδρότητα της κρίσης δεν ανέχεται πλέον επιλογές ίσων αποστάσεων. Η κυβέρνηση Νετανιάχου σίγουρα δεν θεωρεί «αντιπαραγωγικές» τις επιχειρήσεις έναντι της Χεζμπολάχ.

Το μέγεθος της κρίσης δυστυχώς ξεπερνά κάθε απαισιόδοξη εκτίμηση. Φαινομενικά ενεργούμε πλέον σε κατάσταση χάους. Υποχρέωση όλων των ηγετών παραμένει η ενασχόληση με ό,τι ακόμη ισχύει και όχι με όσα εξαϋλώθηκαν από τη βία και την τρομοκρατία.

Το διεθνές δίκαιο και το σύστημα των διεθνών σχέσεων υφίστανται, παρά τη διαπιστωμένη τρωτότητά τους. Η διεθνής κοινότητα συνεχίζει τις συνομιλίες με τις πλευρές των συγκρουόμενων για να επιστρέψουν στη διαπραγμάτευση αμοιβαίου οφέλους, ακριβώς όπως ξεκίνησαν την προσπάθειά τους ΗΠΑ και Ιράν στο Πακιστάν.

Η αναστολή των διαπραγματεύσεων δεν δικαιολογεί διακοπή της αναγκαίας επικοινωνίας. Η πλειονότητα των κρατών εκτιμά ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν δίαυλο ελεύθερης κίνησης και επικοινωνίας, όπως όλα τα διεθνή στενά. Οι λαοί δικαιούνται να ζούνε σε ασφάλεια. Η παγκόσμια οικονομία και η διεθνής σταθερότητα δεν μπορούν να απειλούνται από τις επιλογές αυταρχικών ηγετών, που συγκρούονται με το Διεθνές Δίκαιο, τις αρχές της ελευθερίας και της ασφαλούς συνύπαρξης των λαών.

Τη γλώσσα της διπλωματίας την κατέχουν όλοι. Διαμορφώθηκε μετά τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους, μετά το Ολοκαύτωμα, μετά την κατάρρευση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, μετά τη Συμφωνία JCPOA, μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ, ακόμη και μετά την αναστολή των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν στο Πακιστάν.

Η καθοδήγηση των γεγονότων με την αναστολή των συνομιλιών στο Πακιστάν επιστρέφει οριστικά στον ΟΗΕ, την Ε.Ε., το ΝΑΤΟ, τον Αραβικό Σύνδεσμο. Οι ηγέτες των κρατών μέσα στα διεθνή όργανα ευκολότερα ξεπερνούν στερεότυπα και προκαταλήψεις, όπως πολλές φορές πέτυχαν στο παρελθόν, προκειμένου να επιστρέψουμε σε μία ανεκτική σχέση ευρύτερης αποδοχής, που συμπεριλαμβάνει επιθυμίες των μερών και αγωνίες των λαών.

Τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων, παρά τις δυσκολίες που προκαλούνται από την παγκόσμια κρίση, τον γνωρίζουμε όλοι. Την ευθύνη των πολιτικών αποφάσεων, κυρίως προς όφελος των αμάχων, φέρουν οι ηγεσίες των κρατών. Βέβαια, στις δημοκρατίες οι ηγέτες και οι κυβερνήσεις έρχονται και παρέρχονται – περίπτωση Όρμπαν.

Όμως, ό,τι ορίζεται από τον ΟΗΕ για την εξασφάλιση των διεθνών ισορροπιών υποχρεώνει σε προσαρμογή κάθε εκλεγμένο ηγέτη, όσο ιδιαίτερος και αν εμφανίζεται στις επιλογές του, κυρίως όταν συγκρούεται με κάθε αυταρχικό αντίπαλο, αλλά και φίλο του.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

Το Ιράν απειλεί με νέο κλείσιμο του Ορμούζ αν συνεχιστεί ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ

Τραμπική Ουάσιγκτον και Τεχεράνη σε μία απρόσμενη «συγγένεια»: Πόσο… μοιάζουν σε θεοκρατική αντίληψη;

Η ΕΕ είναι έτοιμη να στείλει επιπλέον πολεμικά πλοία για την προστασία της ναυτιλίας στη Μέση Ανατολή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.