Γιάννης Νικολούδης
Κόκκινο φαράγγι
Εκδόσεις: Πατάκη
Σελ.: 160

Ο Γιάννης Νικολούδης, από τις πιο ξεχωριστές φωνές της σύγχρονης λογοτεχνικής σκηνής της χώρας μας, το 2023 γοήτευσε κοινό και κριτικούς με τη νουβέλα του «Άδειος τόπος», για την οποία τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο (για βιβλίο που προάγει τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα), με το Βραβείο της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης καθώς και με το Βραβείο Νέου Λογοτέχνη του περιοδικού «Κλεψύδρα». Κι αν γυρίσουμε τον χρόνο ακόμα πιο πίσω, το 2021, από τις εκδόσεις Σκαρίφημα κυκλοφόρησε το εξαίρετο πολλαπλής αφήγησης μυθιστόρημά του «Από χώμα και κόκαλα», ενώ πέντε χρόνια νωρίτερα, το 2016, πραγματοποίησε το ντεμπούτο του από τις εκδόσεις Παράξενες Μέρες με τη νουβέλα του «Άμοιρο παιδί» και ήδη απ’ αυτές τις πρώτες του λογοτεχνικές καταθέσεις ήταν φανερό πως ο νεαρός συγγραφέας από την Κρήτη θα μας απασχολούσε μελλοντικά, πως ήρθε για να αφήσει δυνατό χνάρι στα ελληνικά γράμματα.

Πέρα από τις τιμητικές διακρίσεις, που δικαίως ήρθαν και του απονεμήθηκαν με το προηγούμενο βιβλίο του, ο Νικολούδης είχε ήδη αποδείξει τη δύναμη της γραφής του και την ικανότητά του να μετατρέπει τον λόγο σε ολοζώντανη εικόνα. Από τις περιπτώσεις συγγραφέων, λοιπόν, που γράφουν σκηνοθετώντας, οι ιστορίες του είναι αμιγώς κινηματογραφικής αισθητικής, με εναλλαγές συγκλονιστικών πλάνων, οι περιγραφές των χώρων και των χαρακτήρων είναι τόσο γλαφυρές και τόσο παραστατικές (χωρίς ίχνος φλυαρίας και λεπτομερειών) που βάζουν τον αναγνώστη στο κέντρο της δράσης, αυτόπτη μάρτυρα σε ό,τι διαδραματίζεται.

Ο «Άδειος τόπος» ήταν και είναι ένα σπουδαίο δείγμα πεζογραφίας, μια κοινωνιολογική καταγραφή της ελληνικής επαρχίας (της Κρήτης εν προκειμένω, τόπο καταγωγής και διαμονής του συγγραφέα), και μια ψυχογραφική μελέτη ενός νεαρού άντρα που διαπράττει κάτι αποτρόπαιο μέσα σε έναν τόπο άδειο από αγάπη, τρυφερότητα και νόημα, γεμάτο από συνενοχή και θαμμένα μυστικά.

Ο Νικολούδης μόλις επέστρεψε εκδοτικά, σταθερά από τις εκδόσεις Πατάκη, με το «Κόκκινο φαράγγι», μια σαγηνευτική σκοτεινή ιστορία άρτιας κατασκευής, πλοκής και γλωσσικής έκφρασης. Μια ατμοσφαιρική νουβέλα για το Κακό που φωλιάζει εντός της ανθρώπινης ψυχής, που κρύβεται και κυκλοφορεί στα πιο απίθανα σημεία, ξάγρυπνο ακολουθώντας βήματα, στοχασμούς και βουβές συνομιλίες. Σαν κινηματογραφική ταινία η εξέλιξη, με πλάνα στη φύση, σε βροχερά τοπία νυχτερινά και ημιφωτισμένα, σε πρόσωπα σκαμμένα από τον φόβο κι απ’ τις νυχιές του χρόνου, σε μια περιπλάνηση στα πυκνά μονοπάτια του βίου και της μνήμης.

Η παρούσα νουβέλα χωρίζεται σε δύο κύριους αφηγηματικούς άξονες: Τρεις έφηβοι κινούνται σε μια πυκνή δασώδη περιοχή στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν ένα παλιό ερειπωμένο σπίτι και, παράλληλα, ένας άντρας καταφθάνει έπειτα από χρόνια στον γενέθλιο τόπο του και έχει να αντιμετωπίσει το βαρύ, αινιγματικό παρελθόν του.

Οι τρεις έφηβοι ήρωες είναι ο Dark, η Foxy και ο Snake (έχουν για ονόματα αυτά που χρησιμοποιούν στις ηλεκτρονικές τους συνομιλίες στα social media), είναι μέλη προερχόμενα από εδάφη της οικογενειακής παθογένειας και κινούνται στην περιοχή γύρω από το εγκαταλειμμένο σπίτι. Μέσα σε ένα απόκοσμο περιβάλλον περπατούν ανάμεσα σε εμπόδια. Ο κίνδυνος τους εξιτάρει, είναι ατρόμητοι, το αίμα τους βράζει, τραβούν φωτογραφίες με τα τελευταίας τεχνολογίας κινητά τους, τους ενώνει η κοινή ανάγκη για περιπέτεια (έξω απ’ τις οικογενειακές τους περιπέτειες) και να γίνουν ήρωες ο ένας μπροστά στα μάτια του άλλου.

Το βροχερό, λασπώδες και σχεδόν αποκρουστικό τοπίο γύρω τους, τους δίνει την αίσθηση ότι πρωταγωνιστούν σε ένα ανατρεπτικό ηλεκτρονικό παιχνίδι, με τους ίδιους, σκληροτράχηλους παίκτες, να μπαίνουν στο σπίτι με την παράξενη κλίση που μοιάζει να ανασαίνει, να ψιθυρίζει, να ξερνά παλιές σιωπές και μικρά ξύλινα αγάλματα. Η εμπειρία που πρόκειται να βιώσουν οι τρεις έφηβοι, μπαίνοντας στο σπίτι και εξερευνώντας το, θα τους αλλάξει, θα τους σημαδέψει.

Ο ανώνυμος άντρας – πρωταγωνιστής, σαν φάντασμα παλιό συναντά φαντάσματα, νιώθει τη λήθη του να βγαίνει απ’ τον ύπνο της, να φουσκώνει σαν κύμα και να σκάει με δύναμη στα βράχια. Κι ο αφρός του γεννά τη μνήμη και φέρνει στο προσκήνιο όσα είχαν απωθηθεί στο παρασκήνιο, μακριά, σε μια άλλη ζωή. Ο άντρας επέστρεψε στα πάτρια εδάφη του προκειμένου να παραστεί στην κηδεία του αδερφού του και έχοντας αποφασίσει να πουλήσει το πατρικό τους. Άλλωστε, τίποτα δεν τον κρατάει πια στο χωριό κι οι παλιοί λογαριασμοί πρέπει επειγόντως να κλείσουν. Βυθισμένος στη σιωπή, δεν θέλει να θυμάται. Κι ας θυμάται. Οδυνηρή η κάθε θύμηση που υπάρχει μονάχα υπαινικτικά, τίποτα δεν εκφράζεται ξεκάθαρα. Η βροχή ερμηνεύει τ’ άγριο τραγούδι της και το τοπίο που αλλάζει, φέρνει στην επιφάνεια μόνο οστά μυστικών. Κοινός συνδετικός κρίκος των δύο αφηγήσεων είναι το κόκκινο φαράγγι, οι σκιές του, τα νερά του, μια φιγούρα παγιδευμένη στα βράχια του, μια μορφή με στραπατσαρισμένο πρόσωπο που νιώθει τη γη να μετακινείται, να κραυγάζει, να βγάζει φωτιά.

Ο φακός του Νικολούδη κάνει zoom σε σώματα, εκφράσεις, σκέψεις ανομολόγητες, χέρια, δάχτυλα, συναισθήματα, στο βουητό των νερών, στο κλάμα των βράχων, στα πρόσωπα, στα βλέφαρα που γέρνουν και κρύβουν πίσω τους έναν κόσμο που φοβάται να βγει στο φως της μέρας. Όλα ρευστά κι όλα αβέβαια κι η πραγματικότητα βαδίζει ώς τα σύνορα της φαντασίας και πέφτει στα δίχτυα της. Με γρήγορα κοφτά πλάνα ονειρικής ατμόσφαιρας, ποτισμένης με αίμα τραυμάτων, με πυρετώδη αφηγηματικό ρυθμό μέσα από κάδρα, σημειώσεις, υπαινιγμούς, συμβολισμούς, δέντρα που θροΐζουν και ακατάληπτους ψιθύρους, ο Νικολούδης κατασκεύασε μια συναρπαστική νουβέλα, με βασικούς πρωταγωνιστές τη φύση και το ερειπωμένο σπίτι, για τη σιωπή και τη σκοτεινή αδιαφορία του κόσμου, γι’ αυτό το «κάτι» που όσα χρόνια κι αν περάσουν παραμένει «απαράλλαχτο», για τη βία που αναπαράγεται και μεταδίδεται σαν ιός, για το αίμα που διψάει για περισσότερο αίμα, για το τραύμα που περνά από γενιά σε γενιά σαν τρόπαιο, σαν σκουριασμένη κληρονομιά.

Διαβάστε επίσης:

Βιβλίο: Ο χρόνος που εγκαθίσταται μέσα στις σχέσεις

Βιβλίο: Η σκιά του Σεφεριάδη μέσα στον Σεφέρη

Βιβλίο: Νυχτερινές προσευχές στην εξορία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.