Η υπόθεση Λαζαρίδη δεν είναι ένα ακόμα επικοινωνιακό επεισόδιο της καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι μια υπόθεση που φωτίζει ένα βαθύτερο θεσμικό πρόβλημα: στην Ελλάδα εξακολουθούμε να αφήνουμε κρίσιμα στοιχεία του δημόσιου βίου των αιρετών να αιωρούνται ανάμεσα στην αυτοδήλωση, στην πολιτική αντιπαράθεση και στην εκ των υστέρων αποκάλυψη.

Τις τελευταίες ημέρες η δημόσια συζήτηση πυροδοτήθηκε από καταγγελίες της αντιπολίτευσης και δημοσιεύματα σχετικά με τους τίτλους σπουδών που είχε επικαλεστεί ο σημερινός υφυπουργός Μακάριος Λαζαρίδης, ενώ ο ίδιος απάντησε δημόσια ότι ο διορισμός του ήταν νόμιμος και ότι διαθέτει τίτλο από ιδιωτικό κολέγιο. Στη συνέχεια όπως ο ίδιος αποκάλυψε σε εκείνη την αξιομνημόνευτη συνέντευξη του για την αλαζονεία και την ειρωνεία που είχε διορίστηκε γιατί ήταν όμορφος. Τελικά η «Λαζαρειάδα» είχε για λίγες μέρες αρκετά επεισόδια με πτυχίο που δόθηκε Κυριακή, για ένσημα που δεν ανταποκρίνονται σε λογική, για επιστροφή χρημάτων για την τελική μη μόνιμη πρόσληψη του μέχρι και απρεπείς ειρωνείες προς την Ντόρα Μπακογιάννη για μοίρασμα σοκολατακίων στα εγγόνια της. Μέχρι και το ίδιο του κόμμα άφησε να διασυρθεί επί μια εβδομάδα, λόγω της μη παραίτησης του. Ακριβώς για τον τρόπο  που  η υπόθεση μαθεύτηκε και κύλησε στην πορεία δείχνει πόσο προβληματικό είναι να μαθαίνει η κοινωνία για τέτοια ζητήματα μόνο μέσα από τηλεοπτικές δηλώσεις και κομματικές ανακοινώσεις. 

Το μείζον, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν ένας πολιτικός υπερέβαλε, παραπλάνησε ή παρουσιάστηκε με τρόπο που δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα. Το ουσιαστικότερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει ένα σταθερό, ενιαίο και υποχρεωτικό σύστημα δημόσιας τεκμηρίωσης των βασικών προσόντων των αιρετών. Για την περιουσιακή τους κατάσταση υπάρχει. Για τους τίτλους σπουδών τους όχι. Και αυτή η ασυμμετρία είναι παράλογη. Σήμερα, η χώρα διαθέτει οργανωμένη ψηφιακή πλατφόρμα δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης, το γνωστό σύστημα «πόθεν έσχες», με ηλεκτρονική υποβολή, επισυναπτόμενα δικαιολογητικά και δημόσια ανάρτηση δηλώσεων για πολλές κατηγορίες υπόχρεων, μεταξύ αυτών βουλευτές και αιρετοί της αυτοδιοίκησης. Ο ίδιος ο νόμος 5026/2023 προβλέπει ηλεκτρονική επισύναψη αναγκαίων εγγράφων στις δηλώσεις που ελέγχονται κατά προτεραιότητα. 

Αν το πολιτικό σύστημα θεωρεί αυτονόητο ότι ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει τα περιουσιακά στοιχεία ενός αιρετού, γιατί να μη θεωρεί εξίσου αυτονόητο ότι ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει και τα πραγματικά ακαδημαϊκά και επαγγελματικά του προσόντα; Γιατί να εξαρτάται αυτή η γνώση από τη διάθεση της αντιπολίτευσης να ψάξει, από τη δύναμη ενός δημοσιεύματος να επιβάλει ατζέντα ή από την ικανότητα ενός πολιτικού να διαχειριστεί επικοινωνιακά μια κρίση; Σε μια σοβαρή δημοκρατία, τα βασικά στοιχεία που συγκροτούν τη δημόσια εικόνα ενός αιρετού δεν μπορεί να είναι αντικείμενο υπόνοιας. Πρέπει να είναι αντικείμενο θεσμικής επιβεβαίωσης.

Γι’ αυτό η υπόθεση Λαζαρίδη, ανεξάρτητα από την τελική κατάληξη που είχε, θα έπρεπε να λειτουργήσει ως αφορμή για μια συγκεκριμένη μεταρρύθμιση: τη δημιουργία μίας ολοκληρωμένης ψηφιακής δομής δήλωσης και ελέγχου τίτλων σπουδών και βασικών επαγγελματικών προσόντων των αιρετών, στα πρότυπα του «πόθεν έσχες». Με την ανάληψη καθηκόντων τους, βουλευτές, ευρωβουλευτές, υπουργοί, υφυπουργοί, περιφερειάρχες, δήμαρχοι και όσοι άλλοι ασκούν αιρετή ή υψηλή δημόσια εξουσία θα πρέπει να καταθέτουν σε ειδική πλατφόρμα τα πτυχία, τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά, τις βεβαιώσεις σπουδών, τις πράξεις αναγνώρισης ισοτιμίας όπου απαιτούνται, ακόμη και τα επαγγελματικά πιστοποιητικά που επικαλούνται δημόσια. Όχι ως πράξη καχυποψίας, αλλά ως στοιχειώδη πράξη λογοδοσίας.

Μια τέτοια μεταρρύθμιση θα είχε πολλαπλό όφελος. Πρώτον, θα προστάτευε την ίδια τη δημοκρατία από τη φθορά της αμφιβολίας και της πολιτικής τοξικότητας. Δεύτερον, θα προστάτευε τους πολίτες από τη συστηματική σύγχυση ανάμεσα στην εικόνα και στην αλήθεια. Τρίτον, θα προστάτευε και τους ίδιους τους αιρετούς που όντως διαθέτουν τα προσόντα που δηλώνουν, επειδή θα αφαιρούσε το βάρος της διαρκούς υπόνοιας. Και τέταρτον, θα εισήγαγε ένα νέο πρότυπο θεσμικής σοβαρότητας: ότι στη δημόσια ζωή δεν αρκεί να λες ποιος είσαι, αλλά οφείλεις να το αποδεικνύεις με τρόπο τυπικό, διαφανή και δημόσια προσβάσιμο.

Όσοι θα σπεύσουν να αντιδράσουν, λέγοντας ότι αυτά είναι υπερβολές ή ότι η πολιτική δεν κρίνεται από τα πτυχία, χάνουν το βασικό σημείο. Η πολιτική πράγματι δεν εξαντλείται στους τίτλους σπουδών. Ούτε η αξία ενός ανθρώπου ταυτίζεται με ένα πτυχίο. Όμως άλλο αυτό και άλλο η ακρίβεια των δημόσιων δηλώσεων. Το ζήτημα δεν είναι ο ελιτισμός· είναι η αλήθεια. Δεν είναι αν ένας αιρετός έχει πανεπιστημιακό τίτλο ή όχι. Είναι αν ο πολίτης μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι ισχύει, χωρίς μεσολάβηση κομματικών μηχανισμών, διαρροών και ηθικών πανικών.

Η υπόθεση Λαζαρίδη δείχνει ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται περισσότερη πολιτική φασαρία. Χρειάζεται περισσότερη θεσμική διαφάνεια. Και στην ψηφιακή εποχή, η διαφάνεια αυτή δεν μπορεί να παραμένει χειρόγραφη, αποσπασματική και ευκαιριακή. Όπως το κράτος απαίτησε ψηφιακή καθαρότητα για τα οικονομικά των αιρετών, έτσι πρέπει να απαιτήσει και ψηφιακή καθαρότητα για τα βιογραφικά τους. Γιατί η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με διαβεβαιώσεις. Χτίζεται με αποδείξεις.

*Ο Δήμος Μπινετζής είναι Πολιτικός Αναλυτής- Πολιτικός Επιστήμονας

Διαβάστε επίσης:

Η απουσία της κοινωνίας από το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ και οι εκλογές στη ΓΣΕΕ

Ποιος θέλει τις… πολύ πρόωρες εκλογές και ποιος όχι

Ρόλο ρυθμιστή αξιώνει η Τουρκία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.