Από την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ το 2020, οι αμυντικές σχέσεις Ισραήλ–Εμιράτων αναπτύχθηκαν σταδιακά από επίπεδο διπλωματικής εξομάλυνσης σε πιο πρακτική στρατιωτική συνεργασία, με έμφαση στην ανταλλαγή πληροφοριών, την αντι-drone άμυνα και τον συντονισμό μέσω της Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM), όπως έχει επιβεβαιωθεί από το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στα επόμενα χρόνια, η συνεργασία αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω λόγω των αυξημένων περιφερειακών εντάσεων και των επιθέσεων με drones και πυραύλους στην περιοχή του Κόλπου, οδηγώντας σε στενότερη επιχειρησιακή συνεργασία των συστημάτων αεράμυνας, σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών μέσων όπως το Reuters και το Associated Press. Σε αυτό το πλαίσιο, έχουν υπάρξει δημοσιογραφικές αναφορές για επιχειρησιακή προσωρινή παρουσία ισραηλινών αμυντικών συστημάτων, όπως το Iron Dome, στα ΗΑΕ κατά περιόδους κρίσης, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα ένα μόνιμο ή θεσμοθετημένο καθεστώς ανάπτυξης.

Σύμφωνα με αναλυτές, η φερόμενη ανάπτυξη του ισραηλινού συστήματος αεράμυνας Iron Dome στα Εμιράτα αποτελεί κομβική εξέλιξη για την περιφερειακή ασφάλεια στη Μέση Ανατολή. Μάλιστα, εκτιμάται ότι η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για πρωτοφανή επίπεδα συνεργασίας μεταξύ του Ισραήλ και των αραβικών κρατών.

Από τη διπλωματία στη στρατιωτική συνεργασία

Μέχρι πρόσφατα, η συνεργασία Ισραήλ–αραβικών κρατών περιοριζόταν κυρίως σε ανταλλαγή πληροφοριών και έγκαιρης προειδοποίησης για κοινές απειλές, όπως επισημαίνουν αναλύσεις του International Institute for Strategic Studies (IISS). Η ανάπτυξη ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας εκτός ισραηλινού εδάφους σηματοδοτεί μια ποιοτική αλλαγή. Δηλαδή, τη μετάβαση από τη διπλωματική συνεργασία σε στρατιωτική συνεργασία.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Iron Dome εντάσσεται πλέον σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα άμυνας μαζί με αμερικανικά και εμιρατινά μέσα, όπως τα συστήματα THAAD και Patriot, όπως αναφέρεται και σε εκθέσεις του Center for Strategic and International Studies (CSIS), δημιουργώντας μια πιο ολοκληρωμένη «ομπρέλα» προστασίας.

Η απειλή των drones και των βαλλιστικών πυραύλων

Η ανάγκη για ενίσχυση της αεράμυνας προκύπτει από την αυξημένη χρήση drones και πυραύλων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το Ιράν έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια ένα εκτεταμένο οπλοστάσιο, το οποίο περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους και οπλισμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη χαμηλού κόστους αλλά υψηλής επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, σύμφωνα με στοιχεία του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI).

Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν μαζικές επιθέσεις, συχνά από πολλαπλές κατευθύνσεις, με στόχο κρίσιμες υποδομές όπως ενεργειακά δίκτυα, λιμάνια και αεροπορικές βάσεις. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι παραδοσιακές αντιαεροπορικές άμυνες υψηλού επιπέδου δεν επαρκούν πάντα για την αντιμετώπιση μεγάλου όγκου «φθηνών απειλών», γεγονός που δημιουργεί κενό στην αεράμυνα χαμηλής κλίμακας.

Iron Dome: «Σύστημα αεράμυνας στρατηγικής σημασίας»

Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία Rafael Advanced Defense Systems Ltd, το Iron Dome είναι ένα ισραηλινό σύστημα αεράμυνας μικρού έως μεσαίου βεληνεκούς, σχεδιασμένο για την αναχαίτιση ρουκετών, πυραύλων και drones πριν αυτά πλήξουν κατοικημένες περιοχές ή κρίσιμες υποδομές. Αναπτύχθηκε στο Ισραήλ ως απάντηση στις αυξανόμενες επιθέσεις με ρουκέτες μικρού κόστους και έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο γνωστά επιχειρησιακά συστήματα αεράμυνας παγκοσμίως.

Το εν λόγω σύστημα βασίζεται σε τρία κύρια υποσυστήματα:

• Στο ραντάρ ανίχνευσης, που εντοπίζει την εκτόξευση και την πορεία των απειλών σε πραγματικό χρόνο.
• Στο κέντρο ελέγχου, που υπολογίζει αν ο στόχος πρόκειται να πλήξει κρίσιμες περιοχές και αποφασίζει την αναχαίτισή του.
• Στα βλήματα εδάφους-αέρος (αναχαίτισης) τύπου Tamir, τα οποία καταστρέφουν τον στόχο στον αέρα, πριν καταλήξει στον προορισμό του.

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι ότι δεν αναχαιτίζει κάθε εισερχόμενη απειλή, αλλά μόνο όσες εκτιμάται ότι αποτελούν πραγματικό κίνδυνο, ώστε να βελτιστοποιείται η χρήση των βλημάτων αναχαίτισης.

Πέρα από την καθαρά στρατιωτική του χρήση, το σύστημα έχει και σημαντική στρατηγική και γεωπολιτική διάσταση. Αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της πολυεπίπεδης αεράμυνας του Ισραήλ και έχει ενταχθεί σε ευρύτερα σχήματα συνεργασίας με άλλα συστήματα, όπως τα Patriot και THAAD, συμβάλλοντας στη δημιουργία πολυεπίπεδων αμυντικών δικτύων. Παράλληλα, η τεχνολογία του έχει εξελιχθεί σε εξαγώγιμο προϊόν (οι ΗΠΑ έχουν αγοράσει και αναπτύξει δύο πυροβολαρχίες) ενισχύοντας τη διεθνή αμυντική συνεργασία και τον ρόλο του Ισραήλ ως κατασκευάστρια χώρα προηγμένων συστημάτων άμυνας.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ ως πλαίσιο ασφάλειας

Αυτή η ισραηλινο-εμιρατινή στρατιωτική συνεργασία εδράζεται στις Συμφωνίες του Αβραάμ, οι οποίες από το 2020 έχουν αλλάξει το γεωπολιτικό τοπίο της περιοχής. Πέρα από τη διπλωματική και οικονομική διάσταση, οι συμφωνίες φαίνεται πλέον να αποκτούν και σαφή στρατιωτική διάσταση.

Η συμμετοχή του Ισραήλ σε περιφερειακά αμυντικά σχήματα, σε συνδυασμό με τον ρόλο της CENTCOM, δημιουργεί μια πιο οργανωμένη δομή συνεργασίας απέναντι σε κοινές απειλές.

Παρά την επιχειρησιακή λογική της συνεργασίας, η δημόσια ανάπτυξη ισραηλινών συστημάτων σε αραβικό έδαφος παραμένει πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα. Ορισμένα κράτη της περιοχής ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εσωτερικές αντιδράσεις, λόγω της συνεχιζόμενης έντασης στην ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση.

Ταυτόχρονα, η ίδια η παρουσία ισραηλινών δυνάμεων στο εξωτερικό αποτελεί στρατηγικό ρίσκο, καθώς απαιτεί τη διάθεση περιορισμένων αμυντικών πόρων εκτός συνόρων.

Μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας

Σύμφωνα με αναλυτές, η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας ενός ενιαίου δικτύου αεράμυνας στη Μέση Ανατολή, όπου πληροφορίες, ραντάρ και συστήματα αναχαίτισης θα λειτουργούν συντονισμένα.

Η λογική αυτή βασίζεται στην ανάγκη αντιμετώπισης ταχέως εξελισσόμενων απειλών, όπως τα drones και οι βαλλιστικοί πύραυλοι, που μπορούν να διασχίσουν μεγάλες αποστάσεις σε ελάχιστο χρόνο.

Η ανάπτυξη του Iron Dome στα ΗΑΕ δεν αποτελεί απλώς μια διμερή στρατιωτική συνεργασία, αλλά ένδειξη βαθύτερης γεωπολιτικής μετατόπισης. Οι μέχρι σήμερα περιορισμένες σχέσεις συνεργασίας Ισραήλ–αραβικών κρατών φαίνεται να εξελίσσονται σε ένα πιο πρακτικό σύστημα συλλογικής ασφάλειας.

Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, η Μέση Ανατολή ενδέχεται να εισέλθει σε μια νέα εποχή περιφερειακής αμυντικής ολοκλήρωσης, όπου η συνεργασία θα καθορίζεται όχι μόνο από τη διπλωματία, αλλά και από την ανάγκη αντιμετώπισης κοινών υπαρκτών στρατιωτικών απειλών.

*O Βασίλης Γιαννακόπουλος είναι ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής

Διαβάστε επίσης

Η Κοιλάδα του Αχελώου αξίζει ισότιμη πρόσβαση στην Υγεία

Το κυβερνητικό μεταίχμιο και ο τρόμος για τον πόλεμο

Τα υπερπλεονάσματα της κυβέρνησης, είναι η υπερφολόγηση των πολιτών

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.