Οι ανακοινώσεις της Τουρκίας, προ λίγων ωρών για την διαμόρφωση ενός μεγάλου ναυτικού εξοπλιστικού προγράμματος , ικανού να την «μεταγράψει» από περιφερειακή σε μεσαίου τύπου στρατηγική δύναμη σε τρείς θάλασσες σίγουρα δεν περνά απαρατήρητη από την Αθήνα. Ορισμένοι αναλυτές την θεωρούν «αντίδραση» της Άγκυρας απέναντι στην πίεσή που δέχεται στο ευρύτερο γεωστρατηγικό περιβάλλον, και άλλοι ανησυχούν, μια και αυτές οι ανακοινώσεις περιλαμβάνουν πυρηνοκίνητα υποβρύχια, ένα πραγματικό αεροπλανοφόρο μεταφοράς drones και άλλων οπλικών συστημάτων, αλλά και αντιτορπιλικών αεράμυνας εγχώριας παραγωγής. Είναι μπλόφα ή πραγματική απειλή για την Ελλάδα και την Κύπρο;

Ας δούμε τα δεδομένα: Για την Ελλάδα, η σταδιακή αλλά συστηματική ναυτική και αεροναυτική αναβάθμιση της Τουρκίας δεν αποτελεί απλώς ακόμη ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα της Άγκυρας, αλλά έναν βαθύ στρατηγικό μετασχηματισμό που ενδέχεται να επηρεάσει καθοριστικά τις ισορροπίες ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επενδύει σε φρεγάτες νέας γενιάς, υπερσύγχρονα μαχητικά και ενίσχυση της αποτροπής, η Τουρκία επιδιώκει να περάσει σε ένα εντελώς νέο επίπεδο στρατιωτικής παρουσίας: από περιφερειακή δύναμη παράκτιας προβολής ισχύος σε ναυτική δύναμη πολλαπλών θεάτρων με δυνατότητα συνεχούς επιχειρησιακής παρουσίας, αεροναυτικής επιβολής και στρατηγικής αυτονομίας.

Ο προβαλλόμενος σχεδιασμός των Τούρκων

Η ελληνική ανησυχία δεν αφορά μόνο τον αριθμό νέων μονάδων, αλλά κυρίως τη φύση αυτών των προγραμμάτων. Η ανάπτυξη dronecarriers, προηγμένων υποβρυχίων, μελλοντικών αεροπλανοφόρων και μακροπρόθεσμων πυρηνικών φιλοδοξιών δημιουργεί για πρώτη φορά το ενδεχόμενο μιας Τουρκίας που θα μπορεί να επιχειρεί ταυτόχρονα σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο, Κύπρο και ευρύτερες περιφερειακές ζώνες, επιβάλλοντας πίεση όχι μόνο τακτικά αλλά και στρατηγικά. Για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, αυτό σημαίνει ότι η επόμενη δεκαετία δεν θα αφορά απλώς τη διατήρηση ισορροπίας, αλλά πιθανώς μια συνεχή αναμέτρηση τεχνολογικής, βιομηχανικής και επιχειρησιακής υπεροχής απέναντι σε ένα τουρκικό ναυτικό δόγμα που αλλάζει ριζικά.

Η Τουρκία επιχειρεί πλέον να μετασχηματίσει το ναυτικό της δόγμα από μια παραδοσιακή περιφερειακή δύναμη παράκτιας άμυνας σε έναν ολοένα πιο φιλόδοξο παίκτη προβολής ισχύος ανοιχτής θαλάσσης, επενδύοντας συστηματικά σε ένα σύνολο στρατηγικών προγραμμάτων που περιλαμβάνουν νέα εγχώρια υποβρύχια, μελλοντικές φιλοδοξίες για πυρηνοκίνητες πλατφόρμες και ένα πολυεπίπεδο μοντέλο αεροναυτικής ισχύος με drone carrier και μελλοντικό εθνικό αεροπλανοφόρο. Η κατεύθυνση αυτή δεν αφορά απλώς τον εκσυγχρονισμό του τουρκικού ναυτικού, αλλά τη μακροπρόθεσμη προσπάθεια της Άγκυρας να εξελιχθεί σε αυτόνομη ναυτική δύναμη με δυνατότητες επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο, στη Μαύρη Θάλασσα, στην Ερυθρά Θάλασσα και δυνητικά στον Ινδικό Ωκεανό.

Τα προγράμματα

Στο πλέον φιλόδοξο σχέδιο που προβάλλει η τουρκική προπαγάνδα, η Άγκυρα έχει ήδη διατυπώσει επίσημα τη στρατηγική της πρόθεση για ανάπτυξη πυρηνοκίνητου υποβρυχίου, γνωστού ανεπίσημα ως πρόγραμμα NÜKDEN. Παρότι σήμερα η Τουκία δεν διαθέτει ούτε επιχειρησιακό πυρηνικό υποβρύχιο ούτε ώριμο πρόγραμμα κατασκευής αντίστοιχης πλατφόρμας, η δημόσια συζήτηση γύρω από την πυρηνική πρόωση επιβεβαιώνει ότι η τουρκική ηγεσία αντιλαμβάνεται το συγκεκριμένο σύστημα ως μακροπρόθεσμο εργαλείο στρατηγικής αναβάθμισης.

Όπως καταγράφει η πρόσφατη ιστορία, οι Τούρκοι εξαγγέλλουν πολλά μεγαλόπνοα προγράμματα, που συχνά δεν προχωρούν, ή καθυστερούν. Όμως κάποια απ’ αυτά, ολοκληρώνονται.

Για τις νέες εξαγγελίες ναυτικών προγραμμάτων της Τουρκίας, η πορεία είναι σε κάθε περίπτωση εξαιρετικά απαιτητική, καθώς προϋποθέτει ανάπτυξη ναυτικού πυρηνικού αντιδραστήρα, εμπλουτισμένο καύσιμο, εξειδικευμένη μεταλλουργία, υποδομές ασφαλείας και βιομηχανική τεχνογνωσία που μόνο λίγες μεγάλες δυνάμεις έχουν επιτύχει. Συνεπώς, η απόκτηση πραγματικής πυρηνοκίνητης δυνατότητας εκτιμάται να έχει ορίζοντα αρχικής υλοποίησης μετά το 2035 και όχι ως άμεση απειλή.

Το άμεσο και ουσιαστικότερο υποβρύχιο πρόγραμμα της Τουρκίας είναι το MILDEN (MilliDenizaltı), το πρώτο πλήρως εθνικό πρόγραμμα προηγμένου συμβατικού υποβρυχίου, το οποίο αναμένεται να βασίζεται σε τεχνολογία diesel–electric με σύστημα AirIndependentPropulsion (AIP), εκτόπισμα περίπου 2.700 τόνων και εκτιμώμενη επιχειρησιακή ένταξη στα τέλη της δεκαετίας του 2020 ή στις αρχές του 2030. Το MILDEN λειτουργεί ως βιομηχανικό και τεχνολογικό θεμέλιο πάνω στο οποίο η Τουρκία θα επιχειρήσει να οικοδομήσει μελλοντικά πιο προηγμένες πλατφόρμες, ενδεχομένως και πυρηνικές.

Παράλληλα, η Άγκυρα έχει ήδη εισέλθει στην εποχή της αεροναυτικής προβολής ισχύος μέσω του ελικοπτεροφόρου (που οι Τούρκοι χαρακτηρίζουν ως αεροπλανοφόρο)TCGAnadolu, το οποίο, μετά τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των καθέτου αποπροσγειώσεως F-35B (για το οποίο και το κατασκεύασαν με τη βοήθεια τη Ισπανίας), επανασχεδιάστηκε ουσιαστικά ως το πρώτο επιχειρησιακό dronecarrier στον κόσμο. Το Anadolu λειτουργεί ως πλατφόρμα ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών όπως τα Bayraktar TB3 και μελλοντικά το Kızılelma, προσφέροντας στην Τουρκία δυνατότητες αμφίβιων επιχειρήσεων, εναέριας επιτήρησης, επιθετικής ισχύος και στρατηγικής παρουσίας με χαμηλότερο κόστος σε σχέση με ένα συμβατικό αεροπλανοφόρο δυτικού τύπου. Η σημασία του για την Ανατολική Μεσόγειο είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς επιτρέπει στην Τουρκία να επιχειρεί με οργανωμένο αεροναυτικό αποτύπωμα πέραν των παράκτιων ζωνών της.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι το εθνικό πρόγραμμα MUGEM (MilliUçakGemisi), δηλαδή το πρώτο πραγματικό τουρκικό αεροπλανοφόρο, εκτοπίσματος περίπου 60.000 τόνων, μήκους σχεδόν 285 μέτρων και δυνητικής δυνατότητας μεταφοράς περίπου 50 αεροσκαφών ή UAVs. Αν ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το MUGEM θα μετατρέψει την Τουρκία από δύναμη περιφερειακής ναυτικής άμυνας σε δύναμη εκστρατευτικής ναυτικής παρουσίας. Το μελλοντικό αεροπορικό του σκέλος αναμένεται να περιλαμβάνει ναυτικοποιημένες εκδόσεις του HÜRJET, BayraktarTB3, Kızılelma και άλλα μη επανδρωμένα συστήματα νέας γενιάς.

Η συνολική αυτή στρατηγική δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες πλατφόρμες. Συνοδεύεται από την ανάπτυξη αντιτορπιλικών αεράμυνας TF-2000, συστημάτων υποστήριξης στόλου, πυραυλικών δυνατοτήτων και ολοκληρωμένου δόγματος ναυτικών μη επανδρωμένων επιχειρήσεων, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η Άγκυρα οικοδομεί σταδιακά ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα carrier battle group και όχι απλώς συμβολικά προγράμματα ισχύος.

Έχουν τα λεφτά;

Ο οικονομικός παράγοντας παραμένει κρίσιμος, καθώς τα συγκεκριμένα projects απαιτούν επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική οικονομία αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό, νομισματική αστάθεια και σημαντικές δημοσιονομικές πιέσεις. Η βιωσιμότητα αυτών των σχεδίων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, τις εξαγωγές, τη γεωπολιτική σταθερότητα και τη διατήρηση πολιτικής προτεραιότητας υπέρ της στρατιωτικής επέκτασης.

Για την Ελλάδα, τα προγράμματα αυτά δεν συνιστούν άμεση υπαρξιακή ανατροπή ισορροπίας στο παρόν, αλλά αποτελούν σαφή ένδειξη ότι η Τουρκία επιδιώκει να μεταβάλει δραστικά τη στρατηγική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο από τις αρχές της δεκαετίας του 2030 και μετά. Το TCG Anadolu και τα ναυτικά UAVs δημιουργούν ήδη από σήμερα νέες επιχειρησιακές παραμέτρους, κυρίως σε επίπεδο επιτήρησης, ταχείας προβολής ισχύος και επιχειρήσεων σε ευρύτερες θαλάσσιες ζώνες. Το MILDEN αναμένεται να αποτελέσει σοβαρότερη επιχειρησιακή πρόκληση προς τα τέλη της δεκαετίας, ενώ ένα πλήρως λειτουργικό MUGEM ή μελλοντικό πυρηνοκίνητο πρόγραμμα θα μπορούσαν να αλλάξουν ουσιαστικά το επίπεδο ανταγωνισμού μετά το 2035.

Η στρατηγική πραγματικότητα για την Αθήνα είναι σαφής: η σημαντικότερη απειλή δεν προέρχεται μόνο από μεμονωμένα εξοπλιστικά συστήματα, αλλά από τη συνολική μετάβαση της Τουρκίας σε μια ναυτική δύναμη πολλαπλών επιπέδων, με δυνατότητα διαρκούς στρατηγικής πίεσης. Η Ελλάδα, συνεπώς, θα χρειαστεί να διατηρήσει υψηλή τεχνολογική και επιχειρησιακή υπεροχή σε φρεγάτες, υποβρύχια, αεράμυνα περιοχής, ανθυποβρυχιακό πόλεμο και anti-drone δυνατότητες προκειμένου να εξισορροπήσει την τουρκική μετάβαση.

Διαβάστε επίσης:

Οι ΗΠΑ αναζητούν βοήθεια για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, ενώ ο Τραμπ επιτίθεται σε συμμάχους

Βολές Χαμενεΐ κατά ΗΠΑ: Είναι χάρτινη τίγρη, ούτε τις βάσεις τους δεν μπορούν να προστατέψουν

Για αναξιοπιστία των ΗΠΑ μιλά η ΕΕ μετά τους νέους δασμούς Τραμπ – «Απαράδεκτη συμπεριφορά»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.