Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ολοένα και πιο ισχυρή επιστροφή των πολιτικών, ιστορικών και γεωπολιτικών δοκιμίων στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης. Σε μιαν εποχή όπου η διεθνής αστάθεια, η κρίση των θεσμών, η μνήμη της Μεταπολίτευσης και η αναμέτρηση με τις σκοτεινές πλευρές του 20ού αιώνα επανέρχονται διαρκώς στην επικαιρότητα, νέα βιβλία επιχειρούν να «ξαναδιαβάσουν» τόσο το παρελθόν όσο και το παρόν με μεγαλύτερη ιστορική ψυχραιμία και αναλυτικό βάθος.

Οι πρόσφατες αυτές εκδόσεις κινούνται από τη γεωπολιτική και τη διεθνή απορρύθμιση έως τη μελέτη του στρατού και των ένστολων σωμάτων ως κοινωνικού φαινομένου, ενώ παράλληλα επιστρέφουν σε εμβληματικές μορφές και τραυματικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Πρόκειται για βιβλία που συνομιλούν άμεσα με τη σημερινή συγκυρία και σε αρκετές περιπτώσεις αξίζουν μια εκτενέστερη, ξεχωριστή παρουσίαση, στην οποία θα επανέλθουμε αναλυτικότερα.

Χρήστος Αληπράντης – Παναγής Παναγιωτόπουλος (επιμ.), «Ένστολες κοινωνίες. Σύγχρονες κοινωνιολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις 1944-2024», εκδ. Πατάκη, σελ.: 328

Συλλογικός τόμος που επιχειρεί να εξετάσει τη σχέση κοινωνίας, κράτους και ενστόλων σωμάτων μέσα από ιστορικές και κοινωνιολογικές προσεγγίσεις, που εκτείνονται από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως σήμερα. Το ενδιαφέρον του βιβλίου βρίσκεται κυρίως στο ότι αντιμετωπίζει τον στρατό, την αστυνομία και γενικότερα τους μηχανισμούς ασφαλείας όχι απλώς ως κρατικούς θεσμούς, αλλά ως ζωντανά κοινωνικά πεδία που επηρεάζουν και επηρεάζονται από τις πολιτικές και ιδεολογικές μεταβολές της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Αντώνης Κλάψης, «Ένας κόσμος χωρίς κανόνες; Το διεθνές σύστημα στη συγκυρία της απορρύθμισης», εκδ. Μεταίχμιο, σελ.: 216

Ο Αντώνης Κλάψης επιχειρεί μια παρέμβαση πάνω στη σημερινή κρίση της διεθνούς τάξης, σε μια περίοδο όπου οι παλιές βεβαιότητες της μεταψυχροπολεμικής εποχής μοιάζουν να καταρρέουν. Το βιβλίο εξετάζει τη φθορά των διεθνών κανόνων, την επιστροφή της ισχύος ως κεντρικού παράγοντα και τη σταδιακή αποδυνάμωση των μηχανισμών που άλλοτε εξασφάλιζαν σχετική σταθερότητα στο διεθνές σύστημα. Η προσέγγιση του συγγραφέα κινείται ανάμεσα στη γεωπολιτική ανάλυση και την ιστορική ερμηνεία της σημερινής απορρύθμισης.

Ρόδης Ρούφος [Ο Αθηναίος], «Στην Ελλάδα των συνταγματαρχών», μετάφραση, σημειώσεις, επίμετρο: Αλέξανδρος Δ. Μπαζούκης, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, σελ.: 332

Η επανέκδοση του κειμένου του Ρόδη Ρούφου επαναφέρει στο προσκήνιο μία από τις σημαντικές αντιδικτατορικές φωνές της ελληνικής διανόησης. Ο Ρούφος, διπλωμάτης και συγγραφέας με ενεργή αντιστασιακή δράση απέναντι στη χούντα, καταγράφει την ατμόσφαιρα της περιόδου των συνταγματαρχών με τρόπο που υπερβαίνει τη στενή πολιτική μαρτυρία και αγγίζει το πεδίο της ιστορικής και ηθικής μαρτυρίας. Η νέα έκδοση, με τη φροντίδα του Αλέξανδρου Δ. Μπαζούκη, επανασυστήνει ένα κείμενο που παραμένει επίκαιρο στη συζήτηση γύρω από τη δημοκρατία, τον αυταρχισμό και τη μνήμη της δικτατορίας.

Αλέξανδρος Παναγούλης, «Απείθεια στο θάνατο», επιμέλεια: Νίκος Σηφουνάκης – Θανάσης Πετρίδης, Πολιτιστική «Εταιρεία Αρχιπέλαγος», εκδ. Καστανιώτη, σελ.: 306

Η μορφή του Αλέξανδρου Παναγούλη εξακολουθεί να λειτουργεί ως ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της αντιδικτατορικής αντίστασης. Το βιβλίο επιχειρεί να φωτίσει όχι μόνο τη γνωστή πράξη αντίστασης απέναντι στη χούντα, αλλά συνολικά τη διαδρομή ενός ανθρώπου που ταυτίστηκε με την έννοια της προσωπικής θυσίας και της πολιτικής ανυπακοής. Η έκδοση επαναφέρει στο δημόσιο πεδίο τη συζήτηση για μια γενιά που αντιμετώπισε τη δικτατορία ως υπαρξιακή και ιστορική σύγκρουση, και όχι ως απλή πολιτική διαφωνία.

Odd Arne Westad, «Η επερχόμενη καταιγίδα. Οι συγκρούσεις των Μεγάλων Δυνάμεων και οι προειδοποιήσεις της Ιστορίας», μτφρ. Νίκος Λίγγρης, εκδ. Αλεξάνδρεια, σελ.: 286

Ο Odd Arne Westad, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ιστορικούς των διεθνών σχέσεων και του Ψυχρού Πολέμου, επιχειρεί σε αυτό το βιβλίο να διαβάσει τη σημερινή διεθνή κρίση μέσα από τις μεγάλες ιστορικές αναλογίες του παρελθόντος. Η άνοδος της Κίνας, η στρατηγική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η επιστροφή των ανταγωνισμών ισχύος και η αδυναμία του διεθνούς συστήματος να παράγει σταθερότητα συνθέτουν το φόντο μιας νέας εποχής αβεβαιότητας. Το βιβλίο αντιμετωπίζει την Ιστορία ως πεδίο προειδοποιήσεων για έναν κόσμο που μοιάζει να εισέρχεται ξανά σε περίοδο μεγάλων γεωπολιτικών αναταράξεων.

Το ελληνικό νουάρ σε νέες εκδόσεις

Τα τελευταία χρόνια το ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα διανύει μία από τις πιο δημιουργικές περιόδους του. Νέοι συγγραφείς εμφανίζονται διαρκώς, παλαιότεροι δημιουργοί δοκιμάζουν διαφορετικές αφηγηματικές κατευθύνσεις, ενώ οι εκδότες επενδύουν ολοένα και περισσότερο σε ιστορίες που συνδυάζουν το σασπένς με την κοινωνική παρατήρηση, την πολιτική σκιά, την ψυχολογική ένταση ή ακόμη και τη λογοτεχνική υπέρβαση του κλασικού crime.

Οι πρόσφατες αυτές κυκλοφορίες κινούνται από το νουάρ και το αστυνομικό μυστήριο έως το θρίλερ, το νουάρ κοινωνικό αφήγημα και τη λογοτεχνία φαντασίας. Κάποιες αξιοποιούν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, άλλες στρέφονται σε διεθνείς ή σε συμβολικούς κόσμους, όλες όμως αποτυπώνουν τη δυναμική ενός είδους που πλέον έχει αποκτήσει σταθερή θέση στο ελληνικό αναγνωστικό τοπίο. Σε αρκετά από αυτά τα βιβλία θα επανέλθουμε αναλυτικότερα.

Πάνος Δημάκης, «Ο ήλιος στα μάτια των λιονταριών», εκδ. Διόπτρα, σελ.: 480

Ο Πάνος Δημάκης συνθέτει ένα ιστορικό μυθιστόρημα μεγάλης κλίμακας, βασισμένο στο επεισόδιο Τελλίνι και την ιταλική κατάληψη της Κέρκυρας το 1923, ένα από τα πιο σκοτεινά και αινιγματικά διπλωματικά θρίλερ της νεότερης ελληνικής Ιστορίας. Από την Ήπειρο και τη Μικρά Ασία έως την κοσμοπολίτικη Κέρκυρα και τη Ρώμη, το βιβλίο παρακολουθεί έναν κόσμο που προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί ύστερα από πολέμους, προσφυγιά και πολιτικές ανατροπές.

Με φόντο πραγματικά ιστορικά γεγονότα, ο συγγραφέας συνδυάζει έρωτα, ίντριγκα, κατασκοπεία και πολιτική σύγκρουση, δημιουργώντας μιαν ατμοσφαιρική αφήγηση για την αλαζονεία της εξουσίας, τη χειραγώγηση και την εύθραυστη μοίρα των ανθρώπων μέσα στη δίνη της Ιστορίας.

Χρήστος Αζαριάδης, «Ο παράδεισος είναι σωστή κόλαση», εκδ. Bell, σελ.: 368

Ο Χρήστος Αζαριάδης συνδυάζει χιούμορ, φαντασία και μεταφυσική σάτιρα σε ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα για τη ζωή μετά τον θάνατο. Ένας επαναστάτης άγγελος και ένας εντελώς ακατάλληλος νεκρός γήινος μπλέκονται σε μιαν αλλόκοτη περιπέτεια ανάμεσα στον Παράδεισο και την Κόλαση, ενώ γύρω τους εξελίσσεται μια σύγκρουση που απειλεί να ανατρέψει το ίδιο το Θεϊκό Σχέδιο. Με γρήγορο ρυθμό και ειρωνική διάθεση, το βιβλίο παίζει διαρκώς με τις βεβαιότητες γύρω από το Καλό, το Κακό και τη σωτηρία.

Χίλντα Παπαδημητρίου, «Κομπολόι στο χώμα», εκδ. Μεταίχμιο, σελ.: 392

Η Χίλντα Παπαδημητρίου επιστρέφει στο σκοτεινό και κοινωνικά φορτισμένο σύμπαν του ελληνικού νουάρ με ένα μυθιστόρημα που συνδέει το έγκλημα με την Αθήνα της κρίσης. Μέσα σε μια πόλη πληγωμένη από την οικονομική κατάρρευση, τις εγκαταλελειμμένες γειτονιές και τη βία της καθημερινότητας, η αστυνόμος Αΐντα Μητροπούλου ερευνά μια παλιά και ανεξιχνίαστη υπόθεση, που ξεκινά από δύο σκελετούς και ένα κεχριμπαρένιο κομπολόι στο ερειπωμένο εργοστάσιο της Columbia.

Με μιαν ατμόσφαιρα αστικής παρακμής, έντονο κοινωνικό υπόβαθρο και περιπλάνηση στις πιο σκοτεινές πλευρές της πόλης, το βιβλίο κινείται ανάμεσα στο αστυνομικό μυστήριο και το σύγχρονο αθηναϊκό νουάρ

Γεωργία Κακαλοπούλου, «Για την καρδιά του δράκου», εκδ. Silk, σελ.: 312

Η Γεωργία Κακαλοπούλου συνδυάζει ρομαντισμό, περιπέτεια και στοιχεία ανατολίτικης μυθοπλασίας σε ένα μυθιστόρημα γεμάτο πάθος, ίντριγκες και επικίνδυνες ισορροπίες εξουσίας. Όταν η Ρωξάνη επιχειρεί να σώσει την αγαπημένη της φίλη από έναν ανεπιθύμητο γάμο, βρίσκεται μπλεγμένη σε έναν κόσμο εμιράτων, συνωμοσιών και εμφύλιων συγκρούσεων, απέναντι σε έναν άντρα που μοιάζει περισσότερο με «δράκο της ερήμου» παρά με παραμυθένιο πρίγκιπα.

Με γρήγορο ρυθμό, έντονη συναισθηματική ένταση και ατμόσφαιρα που ισορροπεί ανάμεσα στο παραμύθι και τον κίνδυνο, το βιβλίο κρατά την ένταση έως το τέλος.

Βαγγέλης Γιαννίσης, «Block Delete», εκδ. Μεταίχμιο, σελ.: 310

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης μεταφέρει το σύγχρονο ψυχολογικό θρίλερ στον κόσμο των social media, εκεί όπου η εικόνα αποκτά μεγαλύτερη αξία από την πραγματικότητα και η ανάγκη για αναγνώριση μετατρέπεται εύκολα σε εμμονή. Μια νεαρή γυναίκα που ονειρεύεται να γίνει influencer βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ψεύτικο προφίλ που χρησιμοποιεί τη ζωή και τις φωτογραφίες της, ενώ μια δολοφονία περιπλέκει ακόμη περισσότερο το παιχνίδι ταυτότητας και χειραγώγησης.

Με γρήγορο ρυθμό, ατμόσφαιρα διαρκούς απειλής και έντονη κοινωνική διάσταση, το «Block Delete» εξερευνά τη σκοτεινή πλευρά της ψηφιακής έκθεσης και των ανθρώπων που χτίζουν την ύπαρξή τους μέσα από τις οθόνες.

Διαβάστε επίσης:

Βιβλίο: Η σκοτεινή καρδιά της ελληνικής επαρχίας

Βιβλίο: Βασίλης Παναγιωτόπουλος – Η ευεργετική σοφία ενός σπάνιου ιστορικού

Βιβλίο: Οι μικροϊστορίες του Μάκη Τσίτα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.