Καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναζητά έναν τρόπο να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ και να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη φαίνεται να συμμετέχουν σε μια τυπική διαπραγμάτευση, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN.

Στην πραγματικότητα, μπορεί να συμμετέχουν σε δύο εντελώς διαφορετικές διαπραγματεύσεις.

Η Ουάσινγκτον τείνει να βλέπει τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν υπό το πρίσμα της ισχύος. Η Τεχεράνη τις βλέπει υπό το πρίσμα της κατοχής.

Η Ουάσινγκτον στοχεύει να αναγκάσει το Ιράν να υποκύψει στις απαιτήσεις μέσω οικονομικών πιέσεων και κυρώσεων. Η Τεχεράνη στοχεύει να αναγκάσει τις ΗΠΑ να υποκύψουν αφού αποκτήσουν κάτι πολύτιμο και αρνηθούν να το επιστρέψουν.

Το δίλημμα του διαπραγματευτή ομήρων

Δύο φορές την τελευταία δεκαετία, συμμετείχα σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις με το Ιράν για την απελευθέρωση Αμερικανών ομήρων που κρατούνταν στις διαβόητες φυλακές Evin της Τεχεράνης, γράφει ο Μπρετ ΜακΓκερκ, αναλυτής παγκόσμιων υποθέσεων του CNN, ο οποίος υπηρέτησε σε ανώτερες θέσεις εθνικής ασφάλειας υπό τους Τζορτζ Μπους του νεότερου, Μπαράκ Ομπάμα, Ντόναλντ Τραμπ και Τζο Μπάιντεν.

Οι διαπραγματεύσεις ομηρίας καταρρίπτουν τα πλεονεκτήματα ισχύος. Το Ιράν το καταλαβαίνει αυτό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Τεχεράνη, από την επανάσταση του 1979, έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει τους ομήρους ως διαπραγματευτικά χαρτιά με τις ΗΠΑ.

Ως διπλωμάτης που εκπροσωπεί την πιο ισχυρή χώρα στον κόσμο, δεν είχα τίποτα στα χέρια μου για να ξεπεράσω την ανισορροπία στο τραπέζι. Οι ομόλογοί μου κατείχαν κάτι που θέλαμε (ανθρώπους) και θα το κρατούσαν μέχρι να είμαστε έτοιμοι να πληρώσουμε ένα επαρκές τίμημα.

Η ισχύς είχε λιγότερη σημασία από την κατοχή.

Εκτός από μια επιχείρηση διάσωσης ομήρων, δεν υπήρχε τίποτα που να μπορούσε να κάνει η Ουάσινγκτον εκτός από την πληρωμή ενός συμφωνημένου τιμήματος.

Ο χρόνος ευνοούσε τους Ιρανούς. Δεν ένιωθαν την ανάγκη να το κάνουν. Η στρατηγική τους ήταν να περιμένουν καθώς οι όμηροι υπέφεραν και η πίεση στην Ουάσιγκτον αυξανόταν για να εξασφαλίσει την ελευθερία τους.

Με αυτόν τον τρόπο, η επιρροή του Ιράν αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου — και το γνώριζαν.

Το χαρτί Τραμπ: παγωμένα περιουσιακά στοιχεία

Τον Σεπτέμβριο του 2023, οι ΗΠΑ κατέληξαν σε συμφωνία με το Ιράν για την απελευθέρωση πέντε Αμερικανών που κρατούνταν παράνομα στις φυλακές Evin. Οι συνομιλίες διήρκεσαν μήνες. Η σημαντική πρόοδος ήρθε μετά τη συμφωνία των ΗΠΑ να απελευθερώσουν αρκετούς Ιρανούς που κρατούνταν — μετά από δίκες και καταδίκες — σε αμερικανικές φυλακές, μαζί με τη μεταφορά 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη Νότια Κορέα στο Κατάρ.

Τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια φυλάσσονταν σε περιορισμένους λογαριασμούς, διαθέσιμους στο Ιράν μόνο για ανθρωπιστικές συναλλαγές που δεν ήταν υπό καθεστώς κυρώσεων. Το Ιράν επέμεινε να μεταφερθούν τα κεφάλαια από τη Σεούλ στη Ντόχα, όπου θα ήταν ευκολότερη η πρόσβαση σε αυτά. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θέσπισαν μηχανισμούς εποπτείας μέσω του Υπουργείου Οικονομικών για να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξει εκτροπή και ότι οι δαπάνες θα γίνονται μόνο σε αγαθά δίχως κυρώσεις.

Ως μέλος της ομάδας που συντόνισε αυτή τη σύνθετη ρύθμιση, εξήγησα τα πλεονεκτήματά της εκείνη την εποχή σε μια συνέντευξη με τον δημοσιογράφο της Washington Post, Τζέισον Ρεζαγιάν. Ο Τζέισον ήταν ένας άλλος πρώην όμηρος τον οποίο καταφέραμε να απελευθερώσουμε 10 χρόνια νωρίτερα μετά από ένα χρόνο παρατεταμένων συνομιλιών.

Τρεις εβδομάδες αργότερα, στις 7 Οκτωβρίου 2023, η Χαμάς σφαγίασε 1.200 Ισραηλινούς και απήγαγε 251 ομήρους. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν επαίνεσε δημόσια τις επιθέσεις καθώς αυτές εξελίσσονταν. Η Ουάσινγκτον απάντησε αρνούμενη για άλλη μια φορά την πρόσβαση στα κεφάλαια του Κατάρ, ένα status quo που παραμένει μέχρι σήμερα.

Το ίδιο εγχειρίδιο

Σήμερα, το Ιράν φαίνεται να εφαρμόζει μια παρόμοια λογική σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Ο όμηρός του δεν είναι πλέον Αμερικανός πολίτης. Είναι μία από τις σημαντικότερες οικονομικές αρτηρίες στον κόσμο.

Το Στενό του Ορμούζ χειρίζεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Το Ιράν ουσιαστικά το ελέγχει μέσω απειλών και χρήσης βίας – πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών – και μέσω της εγκαθίδρυσης αυτού που αποκαλεί μια νέα αρχή υπό την ηγεσία του Ιράν για τον έλεγχο της πρόσβασης και της εξόδου.

Για το Ιράν, αυτό είναι κατοχή. Τώρα έχει κάτι που θέλουν οι ΗΠΑ (και, στην πραγματικότητα, ο υπόλοιπος κόσμος). Και δεν θα το εγκαταλείψει εκτός αν και μέχρι η Αμερική να πληρώσει ένα υπερβολικό τίμημα. Στα μάτια της Τεχεράνης, το στενό έχει πλέον γίνει ο πιο πολύτιμος όμηρος που έχει ποτέ στην κατοχή της.

Όλα αυτά έγιναν αντιληπτά από την εξαιρετική συνέντευξη του CNN με τον Μοχσέν Ρεζάι, στρατιωτικό σύμβουλο του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν. Η συνέντευξη μου προκάλεσε ρίγη επειδή μου έφερε αναδρομές στο παρελθόν, όταν καθόμουν απέναντι από τους αξιωματούχους ασφαλείας του Ιράν σε μια διαπραγμάτευση ομήρων.

Ο Ρεζάι δήλωσε ότι το στενό παραμένει κλειστό μέχρι η Ουάσινγκτον να απελευθερώσει 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία. «Πρέπει να τα απελευθερώσετε», είπε. «Αν ο Τραμπ πάρει στα σοβαρά τη διαπραγμάτευση… αυτά τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια είναι μια δοκιμασία εμπιστοσύνης. Είναι μια δοκιμασία που η Αμερική πρέπει να περάσει».

Η φόρμουλά του είναι απλή: Δώστε μας τα χρήματα ή δεν θα πάρετε αυτό που θέλετε — και αυτό που κατέχουμε. Το ποσό που απαιτεί ο Ρεζάι περιλαμβάνει τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια που βρίσκονται στο επίκεντρο της συμφωνίας ομηρίας του 2023. Αυτό είναι αποκαλυπτικό. Για το Ιράν, οι τρέχουσες συνομιλίες φαίνονται να είναι μια ακόμη διαπραγμάτευση ομηρίας — μόνο που αυτή τη φορά, ο όμηρος είναι η παγκόσμια οικονομία και η αρχική ζήτηση είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη.

Όρια της αμερικανικής επιρροής

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προσπάθησε να αντιστρέψει την επιρροή του Ιράν μέσω της δικής της οικονομικής πίεσης. Σταματώντας τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου μέσω αποκλεισμού των λιμανιών του Ιράν, ο Τραμπ προσπάθησε να δημιουργήσει κόστος που υπερτερεί των όποιων οφελών πιστεύει η Τεχεράνη ότι μπορεί να αποκομίσει από μια παρατεταμένη αντιπαράθεση.

Η στρατηγική είναι λογική. Ο οικονομικός αντίκτυπος στο εσωτερικό του Ιράν θα επιδεινωθεί τις επόμενες εβδομάδες και μήνες. Με βάση τους περισσότερους δείκτες, η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα μιας οικονομικής κατάρρευσης με υπερπληθωρισμό και απώλεια δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έσοδα που απαιτούνται για την πληρωμή των μισθών της κυβέρνησης.

Αλλά ο οικονομικός πόνος και τα βάσανα του λαού του Ιράν πιθανότατα δεν θα μετακινήσουν τους νέους ηγέτες στην Τεχεράνη. Ο Ρεζάι αντιπροσωπεύει τον σκληροπυρηνικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η κοσμοθεωρία του φαίνεται τώρα να είναι ανοδική στην Τεχεράνη – μαζί με τον Άχμαντ Βαχίντι, τον νέο επικεφαλής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που ισχυρίζεται ότι ελέγχει την πρόσβαση στο στενό. Αυτοί είναι οι ηγέτες που τώρα παίρνουν τις αποφάσεις (κυριολεκτικά).

Την Κυριακή, το Ιράν εξαπέλυσε την πρώτη πυραυλική επίθεση με στόχο το Ισραήλ από την εκεχειρία στις αρχές Απριλίου, σηματοδοτώντας μια νέα κλιμάκωση μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων.

Η Τεχεράνη πιστεύει ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να αντέξει την μακροοικονομική πίεση που επιβάλλεται στον κόσμο περισσότερο από όσο μπορεί να αντέξει το Ιράν την πίεση από τον αμερικανικό αποκλεισμό. Οι επανειλημμένες προβλέψεις του Τραμπ ότι μια συμφωνία είναι κοντά μπορεί μόνο να ενισχύσουν την πεποίθηση του Ιράν ότι ο Τραμπ χρειάζεται μια συμφωνία πολύ πιο επειγόντως από ό,τι η Τεχεράνη.

Στρατιωτικά, οι ΗΠΑ ενδέχεται να επιδιώξουν να επιβάλουν τον έλεγχό τους και να ασφαλίσουν τη διεθνή διαδρομή μέσω του στενού. Αυτό δοκιμάστηκε στο «Σχέδιο Ελευθερία», το οποίο διήρκεσε μόνο μία ημέρα. Μπορεί να δοκιμαστεί ξανά – ο Τραμπ έχει κάνει εικασίες για το «Σχέδιο Ελευθερία Plus» – αλλά το Ιράν απειλεί να αντιδράσει ακόμη και αν ο αμερικανικός αποκλεισμός απλώς παραμείνει σε ισχύ.

Όπως δήλωσε ο Ρεζάι στο CNN: «Εάν δεν αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός, θα σύρουμε τον πόλεμο στον Ινδικό Ωκεανό, στο Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μεσόγειο».

Με άλλα λόγια, αν προσπαθήσετε να μας πολεμήσετε, θα πάρουμε περισσότερους ομήρους. Το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ελέγχει σχεδόν το 10% του συνόλου του θαλάσσιου εμπορίου.

Ανοχή, παραδοχή ή πόλεμος

Γι’ αυτό οι συνομιλίες έχουν κολλήσει και δεν υπάρχει καμία ορατή πρόοδος. Το ερώτημα στην Ουάσινγκτον είναι πότε θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μια συμφωνία μετά από ανταλλαγές μηνυμάτων μέσω μεσολαβητών. Το ερώτημα στην Τεχεράνη είναι απλώς αν ο Τραμπ θα πληρώσει το τίμημα που απαιτούν.

Είναι η κλασική δυναμική μιας διαπραγμάτευσης υπό ομηρία.

Για την Ουάσινγκτον, οι τρεις επιλογές παραμένουν αυτό που ήταν εδώ και εβδομάδες:

Υπομονή: Επιδίωξη να ξεπεράσει την μακροοικονομική πίεση και τις αυξανόμενες τιμές της βενζίνης, καθώς ο οικονομικός πόνος επιδεινώνεται στο εσωτερικό της Τεχεράνης σε κάποιο μακρινό και αβέβαιο σημείο καμπής.

Παραδοχή: Πληρώνει το αρχικό κόστος με δισεκατομμύρια στο Ιράν σε αντάλλαγμα για την επιστροφή στο status quo πριν από τον πόλεμο – μια ταπεινωτική υποχώρηση για τον Τραμπ δεδομένων των δηλωμένων στόχων στην αρχή.

Πόλεμος: Επιδιώκει τον στρατιωτικό έλεγχο του στενού και ανανεώνει τις σημαντικές επιχειρήσεις εντός του Ιράν, με κίνδυνο η Τεχεράνη να επιδιώξει στη συνέχεια να επεκτείνει τον πόλεμο σε άλλα μέτωπα.

Για την Τεχεράνη, ο υπολογισμός είναι απλός: κρατώ το περιουσιακό στοιχείο και περιμένω.

Αυτό είναι το δίλημμα της διαπραγμάτευσης με ένα μέρος που κατέχει αυτό που ο κόσμος θέλει πίσω.

Εκτός και αν αλλάξει η μόχλευση, το Ιράν δεν θα το παραδώσει φτηνά — και οι συνομιλίες θα παραμείνουν όπως σήμερα: αδιέξοδες.

Διαβάστε επίσης:

Φιλιππίνες: Ανεβαίνει ο αριθμός των νεκρών από τον φονικό σεισμό των 7,8 Ρίχτερ – Τουλάχιστον 35 θύματα, 12 αγνοούμενοι και 134 τραυματίες (Videos)

Νετανιάχου: Οι επιθέσεις στο Ιράν σταμάτησαν «προς το παρόν» – «Ο στρατός θα συνεχίσει να επιχειρεί στο νότιο Λίβανο»

ΝΥΤ: Η επανέναρξη του πολέμου έχει ένα βραχυπρόθεσμο πολιτικό όφελος για τον Νετανιάχου, αλλά με ζοφερές επιλογές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.