Το ενοίκιο απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος. Οι λογαριασμοί ενέργειας εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Η αγορά κατοικίας μοιάζει απρόσιτη για χιλιάδες νέους, ενώ η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και φροντίδας εξαρτάται συχνά από την οικονομική δυνατότητα του κάθε νοικοκυριού. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά εκατομμύρια πολίτες και η οποία έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα που εκπέμπουν οι βασικοί οικονομικοί δείκτες.

Η αντίφαση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της νέας μελέτης του ΙΟΒΕ για τις ανισότητες στην Ελλάδα. Η έρευνα καταγράφει ότι, παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών και την ανάκαμψη που ακολούθησε τη δεκαετία της κρίσης, μεγάλα τμήματα της κοινωνίας εξακολουθούν να αισθάνονται οικονομικά στριμωγμένα. Και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι σχεδόν επτά στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν πως δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα, ποσοστό που παραμένει αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί δεν περιορίζεται στα εισοδήματα. Εξετάζει τις ανισότητες στην εργασία, τη στέγαση, την εκπαίδευση, την υγεία και τη μακροχρόνια φροντίδα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα προβλήματα αυτά δεν λειτουργούν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Αντίθετα, αλληλοτροφοδοτούνται και συσσωρεύονται στα ίδια νοικοκυριά, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που δυσκολεύει τη βελτίωση της κοινωνικής και οικονομικής θέσης των πιο ευάλωτων ομάδων.

Ίσως το πιο πολιτικά ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η ανάπτυξη των τελευταίων ετών δεν λειτούργησε με τον ίδιο τρόπο για όλους. Τα εργαζόμενα νοικοκυριά είδαν τα εισοδήματά τους να αυξάνονται μετά το 2020, ακολουθώντας την πορεία της οικονομίας και της αγοράς εργασίας. Αντίθετα, τα νοικοκυριά που βασίζονται κυρίως σε κοινωνικές παροχές και επιδόματα παρέμειναν σχεδόν στάσιμα. Έτσι, ενώ η χώρα εμφανίζεται να συγκλίνει με την Ευρώπη σε ορισμένους δείκτες, στο εσωτερικό της δημιουργούνται νέες αποστάσεις μεταξύ όσων συμμετέχουν ενεργά στην οικονομική δραστηριότητα και όσων βρίσκονται στο περιθώριό της.

Αυτό εξηγεί γιατί η συζήτηση για την ανάπτυξη γίνεται ολοένα και πιο σύνθετη. Δεν αρκεί να αυξάνεται το ΑΕΠ, όταν ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας δεν αισθάνεται ότι συμμετέχει στα οφέλη αυτής της αύξησης. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές στις νεότερες ηλικίες. Οι νέοι από 16 έως 24 ετών εξακολουθούν να καταγράφουν τον υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας, ενώ οι δυνατότητες οικονομικής και κοινωνικής ανέλιξης παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με τις μεγαλύτερες γενιές.

Την ίδια στιγμή, η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες παραγωγής νέων ανισοτήτων. Η συνεχής αύξηση των ενοικίων και η εκτόξευση των τιμών των ακινήτων μετατρέπουν την κατοικία σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για τα νοικοκυριά. Η πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την οικογενειακή περιουσία και τις κληρονομικές μεταβιβάσεις, δημιουργώντας ένα νέο χάσμα ανάμεσα σε όσους διαθέτουν περιουσιακή στήριξη και σε όσους προσπαθούν να ξεκινήσουν από το μηδέν.

Δεν είναι τυχαίο ότι η στέγαση αναδεικνύεται πλέον σε βασικό κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα, όμως, το πρόβλημα εμφανίζεται πιο έντονο, καθώς συνδυάζεται με χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη ανάπτυξη πολιτικών κοινωνικής κατοικίας. Η συνέπεια είναι ότι το κόστος στέγασης λειτουργεί ως πρόσθετος μηχανισμός αναπαραγωγής των ανισοτήτων.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η αγορά εργασίας. Παρά τη μείωση της ανεργίας, η χώρα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας, χαμηλή συμμετοχή γυναικών και ατόμων με αναπηρία στην απασχόληση και ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά αυτοαπασχόλησης στην Ευρώπη. Οι παθογένειες αυτές περιορίζουν τις δυνατότητες σύγκλισης και διατηρούν σημαντικές ανισότητες στις ευκαιρίες.

Στην εκπαίδευση, η πρόσβαση στα πανεπιστήμια έχει διευρυνθεί, χωρίς όμως να έχουν εξαλειφθεί οι διαφορές που σχετίζονται με το κοινωνικό υπόβαθρο των μαθητών. Τα παιδιά οικογενειών με χαμηλότερα εισοδήματα εξακολουθούν να έχουν λιγότερες πιθανότητες πρόσβασης σε σχολές υψηλής ζήτησης, ενώ η παραπαιδεία συνεχίζει να λειτουργεί ως παράγοντας διεύρυνσης των διαφορών.

Στην υγεία, τα υψηλά ποσοστά ιδιωτικών δαπανών μετατρέπουν την οικονομική δυνατότητα σε καθοριστικό παράγοντα πρόσβασης σε υπηρεσίες περίθαλψης. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να αυξήσει τις ανάγκες για μακροχρόνια φροντίδα, σε μια περίοδο που το βάρος εξακολουθεί να πέφτει κυρίως στις οικογένειες και ιδιαίτερα στις γυναίκες.

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι οι ανισότητες στην Ελλάδα δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο οικονομικό πρόβλημα αλλά ένα πλέγμα αλληλένδετων δυσκολιών. Και αυτό ίσως είναι το πιο κρίσιμο πολιτικό μήνυμα της έρευνας. Ότι η ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί για να γεφυρώσει τα χάσματα. Γιατί όσο οι δείκτες θα βελτιώνονται ταχύτερα από την καθημερινότητα των πολιτών, τόσο θα διευρύνεται η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα της οικονομίας και στην πραγματική ζωή της κοινωνίας.

Διαβάστε επίσης

Βόμβα «κρυφού» συνταξιοδοτικού χρέους στην Ευρώπη: Στο 403% του ΑΕΠ η Ελλάδα

Κλειστά διαμερίσματα: Νέα φορολογικά κίνητρα και ενισχύσεις για ανακαινίσεις – Πώς η Πολιτεία ψάχνει… αντικλείδια 

Μέση Ανατολή: «Τσίμπησε» το πετρέλαιο μετά τη νέα ανάφλεξη – Αυξήσεις πάνω από 3%

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.