Σε ισχύ είναι πλέον η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για την παράταση της εκεχειρίας και την συνέχιση των διαπραγματεύσεων για οριστικό τέλος του πολέμου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε επίσημα τη συμφωνία — η οποία προβλέπει την επαναλειτουργία του στρατηγικής σημασίας Στενού του Ορμούζ — ενώ παρευρισκόταν στη σύνοδο κορυφής της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας.

Η συμφωνία 14 σημείων, γνωστή ως Μνημόνιο Συνεννόησης, ορίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ προβλέπει επίσης τη δημιουργία ενός ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την «ανασυγκρότηση και την οικονομική ανάπτυξη» της χώρας – αν και οι ΗΠΑ δεν υποχρεούνται να συνεισφέρουν, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC.

Η συμφωνία έχει χαρακτηριστεί από την κυβέρνηση Τραμπ ως «βασισμένη στην απόδοση», με το Ιράν να ωφελείται μόνο εάν τηρήσει τις δεσμεύσεις του. Το κείμενο της συμφωνίας αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα – και πολλά βασικά ζητήματα ανεπίλυτα. Πάντως, εκ πρώτης όψεως, η συμφωνία βγάζει ως καθαρό νικητή την Τεχεράνη, η οποία αναμένεται να έχει σημαντικά οφέλη (γεωπολιτικά και οικονομικά) απλώς γυρίζοντας στο status quo ante, πριν καν ο Τραμπ αποχωρήσει από την JCPOA.

Σημείο 1: Τερματισμός της σύγκρουσης «σε όλα τα μέτωπα»

Η πρώτη παράγραφος της συμφωνίας σημειώνει ότι οι ΗΠΑ, το Ιράν και οι σύμμαχοί τους θα κηρύξουν «άμεσο και μόνιμο» τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε «όλα τα μέτωπα» – συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο Τραμπ εκφράζει ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία ότι οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ θα μπορούσαν να ανατρέψουν τη συμφωνία με το Ιράν.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι αναμένει ο Λίβανος να καλύπτεται από την εκεχειρία. Οποιαδήποτε συνέχιση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Λίβανο θα αποτελούσε «παραβίαση της συμφωνίας» και «θα ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα», δήλωσε την Τετάρτη εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Η συμφωνία επισημαίνει ότι «από εδώ και στο εξής» καμία από τις δύο πλευρές δεν θα ξεκινήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις ούτε θα απειλήσει την άλλη, και θα διασφαλίσει «την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία» του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα οδηγήσει στη μόνιμη «τερματισμό» της σύγκρουσης, αναφέρει το έγγραφο. Δεν είναι σαφές πώς θα αντιδράσει το Ισραήλ σε αυτό το σημείο.

Σημείο 2: Σεβασμός στις «εσωτερικές υποθέσεις»

Το κείμενο του εγγράφου – το οποίο διαβάστηκε κατά λέξη στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξης με Αμερικανούς αξιωματούχους – επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν θα «σεβαστούν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης πλευράς» και θα απέχουν από την παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της κάθε πλευράς. Αυτό πιθανότατα θα γίνει δεκτό αρνητικά από τις ιρανικές αντιπολιτευόμενες ομάδες. Νωρίτερα φέτος, ο Τραμπ υποσχέθηκε στους Ιρανούς διαδηλωτές ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν» κατά τη διάρκεια των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που σάρωσαν τις ιρανικές πόλεις.

Σημείο 3: Χρονικό πλαίσιο 60 ημερών με δυνατότητα παράτασης

Σύμφωνα με το τρίτο σημείο του εγγράφου, οι ΗΠΑ και το Ιράν θα δεσμευτούν να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός «το πολύ» 60 ημερών, αν και το χρονικό αυτό πλαίσιο θα μπορεί να παραταθεί κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης. Η αντίστροφη μέτρηση των 60 ημερών έχει πλέον ξεκινήσει, αφού οι ηγέτες των δύο χωρών υπέγραψαν επίσημα το μνημόνιο κατανόησης.

Ο Τραμπ υπέγραψε το έγγραφο για το Ιράν κατά τη διάρκεια δείπνου που ακολούθησε τη σύνοδο της G7 στο Παλάτι των Βερσαλλιών στη Γαλλία την Τετάρτη το βράδυ. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, το έγγραφο έχει υπογραφεί επίσης από τον Ιρανό Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν. Νωρίτερα, τόσο ο Τραμπ όσο και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει ότι θα πραγματοποιηθεί επίσημη τελετή υπογραφής στη Γενεύη αργότερα αυτή την εβδομάδα. Δεν είναι σαφές αν η τελετή αυτή θα πραγματοποιηθεί τελικά.

Σημείο 4: Οι ΗΠΑ θα άρουν τον αποκλεισμό

Μόλις υπογραφεί το Μνημόνιο Συνεργασίας, οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να αίρουν τον ναυτικό αποκλεισμό τους και «οποιαδήποτε διαταραχή ή εμπόδιο» που έχει επιβληθεί στα ιρανικά λιμάνια, αναφέρει το τέταρτο σημείο. Ο αποκλεισμός θα αρθεί πλήρως εντός 30 ημερών, σύμφωνα με τη συμφωνία και το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο αριθμός των πλοίων που θα επιτρέπουν οι ΗΠΑ να διέρχονται από τα ιρανικά λιμάνια θα είναι ανάλογος με την κυκλοφορία που θα αποκαταστήσει το Ιράν στο Στενό του Ορμούζ. Εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας, οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί να αποσύρουν τις αμερικανικές δυνάμεις από την «περιοχή κοντά στο Ιράν». Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο αμερικανικός στρατός θα επανέλθει στη θέση και στα μέσα που διέθετε πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου.

Σημείο 5: Στενό του Ορμούζ

Σε τμήμα της συμφωνίας επισημαίνεται ότι, με την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας, το Ιράν θα «λάβει τα απαραίτητα μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια», ώστε να επιτρέψει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ — χωρίς χρέωση. Αυτό αποτελεί σημαντικό στόχο των ΗΠΑ από την αρχή του πολέμου, όταν το Στενό του Ορμούζ έκλεισε, προκαλώντας ραγδαία άνοδο στις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου. Το έγγραφο αναφέρει ότι η κυκλοφορία θα αρχίσει «αμέσως», λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης τεχνικών και στρατιωτικών «εμποδίων» και τη διεξαγωγή επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης.

Σε προηγούμενη ενημέρωση, οι αξιωματούχοι επανειλημμένα προσπάθησαν να καταστήσουν σαφές ότι τα πλοία δεν θα επιβαρύνονται με τέλη για τη διέλευση μέσω του Στενού του Ορμούζ. Μακροπρόθεσμα, το έγγραφο σημειώνει ότι το Ιράν θα συνεργαστεί με το Ομάν και άλλα κράτη του Κόλπου για τη σύναψη μιας «ευρύτερης» συμφωνίας σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ. Οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι το Ιράν θα διεκδικήσει τα δικαιώματά του «επιθετικά», αλλά ότι τα κράτη του Κόλπου «ποτέ» δεν θα αποδεχθούν ένα μέλλον στο οποίο θα ισχύει σύστημα διοδίων, ανέφερε ο αξιωματούχος.

Σημείο 6: Χρηματοδότηση για την ανοικοδόμηση του Ιράν

Το έκτο σημείο του Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) αναφέρει ότι οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί εταίροι θα εκπονήσουν ένα «οριστικό, αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο» αξίας τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων (224 δισ. λιρών) για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Ο τελικός μηχανισμός θα συμφωνηθεί εντός 60 ημερών από την τελική συμφωνία, και όλες οι άδειες, οι εξαιρέσεις και οι εγκρίσεις θα χορηγούνται από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θα συμμετάσχουν οικονομικά.

Ένας αξιωματούχος επισήμανε ότι οι ΗΠΑ δεν υποχρεούνται να καταβάλουν «ούτε ένα σεντ» στο Ιράν, ούτε να συνεισφέρουν στο ταμείο. Ως υποθετικό παράδειγμα, ο αξιωματούχος ανέφερε ότι, εάν το Ιράν «συμπεριφερθεί σωστά», οι αρχές των ΗΑΕ θα μπορούσαν να κατασκευάσουν εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Ιράν, με την έγκριση των ΗΠΑ. Ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι έχουν καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να καταστήσουν σαφές στο αμερικανικό κοινό ότι οι ΗΠΑ δεν θα πληρώσουν απευθείας το Ιράν, κάτι που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του 2015 μεταξύ του Ιράν και της κυβέρνησης Ομπάμα.

Σημείο 7: Τερματισμός των κυρώσεων

Οι ΗΠΑ θα άρουν όλες τις οικονομικές κυρώσεις κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και εκείνων που επιβλήθηκαν μονομερώς από τις ΗΠΑ. Το χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, δεν είναι σαφές.

Το έγγραφο επισημαίνει ότι το χρονοδιάγραμμα θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, αλλά ότι και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την πρόθεσή τους να αντιμετωπίσουν «αμέσως» το ζήτημα σε επόμενες διαπραγματεύσεις. Το Ιράν έχει πληγεί σοβαρά από τις κυρώσεις, ενώ μια αμερικανική εκστρατεία —η «Επιχείρηση Οικονομική Οργή»— έχει επιδιώξει να αποκόψει την Τεχεράνη από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Σημείο 8: Απαγόρευση πυρηνικών όπλων

Το Ιράν συμφώνησε να μην προμηθευτεί ούτε να αγοράσει πυρηνικά όπλα, ενώ και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να αντιμετωπίσουν το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει ήδη η Τεχεράνη.

Η μέθοδος διαχείρισης του υλικού δεν είναι σαφής. Το έγγραφο επισημαίνει ότι ο μηχανισμός «θα συμφωνηθεί αμοιβαία» σε επόμενες συνομιλίες, αλλά ότι, τουλάχιστον, θα υποβληθεί σε «αραίωση» επί τόπου υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).

Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ χαρακτήρισε αυτό ως «ελάχιστο πρότυπο» και «σημαντική νίκη» για τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν αποτελούσε το «99%» του στόχου που επιδίωκε με την έναρξη της «Επιχείρησης Epic Fury» νωρίτερα φέτος. Επειδή οι ΗΠΑ έχουν περιγράψει τη συμφωνία ως βασισμένη στην απόδοση, η άρση των κυρώσεων που ορίζεται στο σημείο 7 συνδέεται με τη συμμόρφωση του Ιράν με το σημείο 8.

Σημεία 9 & 10: «Σταθερό καθεστώς»

Τα δύο ακόλουθα μέρη της συμφωνίας ορίζουν ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφωνούν σε ένα «status quo» όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα εν τω μεταξύ, έως ότου επιλυθεί το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις. Εν τω μεταξύ, θα εκδώσουν εξαιρέσεις για την εξαγωγή πετρελαίου, προϊόντων πετρελαίου και άλλων συναφών υπηρεσιών, όπως τραπεζικές συναλλαγές και μεταφορές.

Σημείο 11: Παγωμένα κεφάλαια

Το σημείο αυτό αποτέλεσε σημαντικό εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις. Το Ιράν επέμενε εδώ και καιρό να αποδεσμευτούν τα παγωμένα περιουσιακά του στοιχεία, προσφέροντας στη χώρα μια ακόμη οικονομική σανίδα σωτηρίας. Το ενδέκατο σημείο του εγγράφου σημειώνει ότι οι ΗΠΑ «δεσμεύονται να καταστήσουν πλήρως διαθέσιμα τα παγωμένα ή υπό περιορισμό κεφάλαια» μόλις υπογραφεί το Μνημόνιο Συνεργασίας και ότι οι διαδικασίες θα συμφωνηθούν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι ορισμένα περιουσιακά στοιχεία θα αποδεσμευτούν, ενώ οι συνομιλίες μετά το Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) θα συνεχιστούν, προκειμένου να ανταμειφθεί το Ιράν όταν συμμορφωθεί με ορισμένες πτυχές της συμφωνίας, όπως η έναρξη της διαχείρισης του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του.

Σημεία 12-14: Παρακολούθηση και τελικές διαπραγματεύσεις

Τα τελευταία σημεία του εγγράφου περιγράφουν τις λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί η συμφωνία. Αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν θα θεσπίσουν έναν «μηχανισμό» για την παρακολούθηση της εφαρμογής του Μνημονίου Συνεργασίας και της συμμόρφωσης με μια μελλοντική συμφωνία, αν και δεν είναι σαφές πώς θα λειτουργεί αυτό στην πράξη.

Στη συνέχεια, μόλις υπογραφεί το Μνημόνιο Συνεργασίας και ξεκινήσει η εφαρμογή του, οι ΗΠΑ και το Ιράν θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία. Τέλος, το Μνημόνιο Συνεργασίας ορίζει ότι η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Διαβάστε επίσης

Axios: Έξαλλος ο Νετανιάχου, οργισμένοι οι σύμμαχοί του για τη συμφωνία Τραμπ με το Ιράν

Νέα Υόρκη: Νεκρός 18χρονος τουρίστας μετά από ανατροπή άμαξας στο Σέντραλ Παρκ (videos)

Συνελήφθη στην Κολομβία ο αδελφός του διαβόητου βαρόνου ναρκωτικών «Φίτο»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.