Basketgate, PizzaFan, Χωριάτικο: Γιατί η κυβέρνηση κάνει… λάβαρο τη «μάχη κατά της διαφθοράς»

Αν κάποιος επιχειρούσε να συμπυκνώσει τα βασικά της ειδησεογραφίας των τελευταίων ημερών στην Ελλάδα, ένας πολύ συνοπτικός τίτλος θα ήταν «Μάχη κατά της διαφθοράς».

Τρεις υποθέσεις που – κυριολεκτικά – μυρίζουν αποσύνθεση (μπάσκετ, Pizza Fan, Χωριάτικο) βρίσκονται στο επίκεντρο δικαστικής έρευνας, δεκάδες άτομα έχουν συλληφθεί και τους έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση, ενώ καθώς έρχονται στο φως της δημοσιότητας όλο και περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο δρούσαν τα, ας πούμε, «κυκλώματα» αυτά, τόσο οι πολίτες βρίσκονται ενώπιον μιας πραγματικά άθλιας εικόνας, όσον αφορά στην έκταση της διαφθοράς στην Ελλάδα.

Προφανώς, η εικόνα αυτή δεν προκαλεί έκπληξη: σύμφωνα με τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) της Διεθνούς Διαφάνειας, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 56η θέση παγκοσμίως και χαμηλά μεταξύ των χωρών της Ε.Ε., πάνω μόνο από Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Κροατία και Μάλτα. Η ίδια έρευνα δείχνει ότι μεγάλο ποσοστό των πολιτών θεωρεί ότι η διαφθορά είναι εκτεταμένη στον δημόσιο βίο, ενώ περίπου το 9% παραδέχεται άμεση εμπειρία ή γνώση δωροδοκίας στις δημόσιες υπηρεσίες.

Ωστόσο, η τρέχουσα «τριπλέτα της διαφθοράς» έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που της δίνουν έντονη ιδιαιτερότητα: εντοπίζεται σε χώρους όπως ο αθλητισμός και η εστίαση, δείχνει πολυπλόκαμη και τρομερά εκτεταμένη και η αποκάλυψή της έγινε από το επονομαζόμενο «ελληνικό FBI». Και οι τρεις υποθέσεις βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο, με τις δικαστικές και ελεγκτικές αρχές να συνεχίζουν τις έρευνες, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι για τις υποθέσεις Pizza Fan και Χωριάτικο εξετάζεται επιπλέον το ενδεχόμενο διαρροής πληροφοριών για ελέγχους από κρατικές υπηρεσίες.

Επένδυση

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει τις αποκαλύψεις για να στείλει ένα μήνυμα προς τους πολίτες ότι πλέον έχει αδράξει τη «ρομφαία της κάθαρσης» και ότι δεν προτίθεται να κάνει πίσω σε καμία υπόθεση ούτε να αφήσει… πέτρα που να μην γυρίσει.

Μάλιστα, κατά την περιοδεία του στο Κιλκίς, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι «το 2023 είχα προτάξει την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής ως πρώτη πολιτική προτεραιότητα. Η αλήθεια είναι ότι επιβάλαμε μέτρα τα οποία είναι δύσκολα και δραστικά. Συνδέσαμε τα POS με τις ταμειακές μηχανές, αναγκαστήκαμε και επιβάλαμε και τεκμήρια. Γιατί; Διότι η φοροδιαφυγή είναι η μεγαλύτερη μορφή κοινωνικής αδικίας. Διότι αυτό το οποίο κάποιος κλέβει το στερείστε τελικά όλοι εσείς».

Προσέθεσε δε ότι «είδατε μέσα σε λίγες μέρες δύο υποθέσεις που αφορούσαν ουσιαστικά οργανωμένο έγκλημα, φοροδιαφυγή πολλών δεκάδων εκατομμυρίων. Οι υποθέσεις αυτές εξιχνιάστηκαν από ελεγκτικούς μηχανισμούς που δημιούργησε αυτή η κυβέρνηση, αποδεικνύοντας ότι έχουμε την πολιτική βούληση να συγκρουστούμε με τους “μεγάλους”, όχι απλά να κυνηγήσουμε τους “μικρούς”. […] Tο “ελληνικό FBI” έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να εξιχνιάσει παραπάνω από 250 οργανωμένες συμμορίες και συνεχίζει αυτή τη δουλειά, με επιμονή, διότι πάντα θα υπάρχει έγκλημα στην κοινωνία. Υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Το ζήτημα είναι αν υπάρχει η πολιτική βούληση από την κυβέρνηση να επιβάλει τη νομιμότητα παντού».

Το βασικό μήνυμα του Μητσοτάκη είναι απλό: «Δεν είμαστε μέρος του προβλήματος της διαφθοράς και της παρανομίας στη χώρα, αλλά είμαστε εκείνοι που το αποκαλύπτουν και το αντιμετωπίζουν». Λίγο – πολύ, αυτό είπε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος τόνισε ότι οι υποθέσεις αυτές – η αποκάλυψή τους – δεν αποτελεί ένδειξη κυβερνητικής ανοχής, αλλά αποτέλεσμα της πολιτικής βούλησης πολέμου με τη διαφθορά και της λειτουργίας των νέων μηχανισμών ελέγχου.

Μάλιστα, «γαλάζιες» πηγές, με τις οποίες συνομίλησε το «Ποντίκι», προβλέπουν ότι το επόμενο διάστημα δεν αποκλείεται να υπάρξουν αποκαλύψεις και για άλλες «σκοτεινές» υποθέσεις.

Οι λόγοι που η κυβέρνηση δίνει τόσο μεγάλο βάρος στο ζήτημα της διαφθοράς είναι συγκεκριμένοι:

● Σε μια χώρα που οι πολίτες αισθάνονται ότι η διαφθορά είναι εξαιρετικά εκτεταμένη, κάθε «νίκη» εναντίον της αποτελεί μια ένδειξη ότι το κράτος (και, προφανώς, η κυβέρνηση) δεν έχει «καταθέσει τα όπλα», αλλά προσπαθεί να καταπολεμήσει τέτοια φαινόμενα και ότι, εν τέλει, έχει και επιτυχίες.

● Ταυτόχρονα στέλνει και ένα μήνυμα προς τους πολίτες που είναι νόμιμοι και νομοταγείς ότι δεν τους αγνοεί, αλλά προσπαθεί με κάθε τρόπο να τους προστατεύσει και να μην επιτρέψει να τους απορροφήσει η… ρουφήχτρα της διαφθοράς.

● Τρίτον, αλλά όχι ασήμαντο, υπάρχει η δυνατότητα ανάκτησης κάποιων – πόσων, θα… φανεί στο χειροκρότημα – από τα χρήματα που απέκρυψαν η φοροδιαφυγή, οι «εταιρείες – μπάμπουσκες» και τα διάφορα κόλπα που χρησιμοποιούνται από τα κυκλώματα.

● Τέλος, κακά τα ψέματα, η κυβέρνηση πέρασε ένα πολύ μεγάλο διάστημα κατά το οποίο προσπαθούσε (επί ματαίω…) να διώξει από πάνω της τη «ρετσινιά» του «γαλάζιου» σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ. Με τις επιτυχίες στην καταπολέμηση φαινομένων διαφθοράς επιχειρεί να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση στην αντιπολίτευση, η οποία την κατηγορεί για συγκάλυψη και συνενοχή.

Ωστόσο ο τελικός στόχος είναι ίσως πιο «πεζός» αλλά και πιο… πρακτικός, ενόψει εκλογών: να πείσει τους πολίτες που είτε έχουν απογοητευθεί από τις επιδόσεις της είτε, εν πάση περιπτώσει, δεν δείχνουν να πείθονται από το (όχι και πολύ σαφές, τουλάχιστον έως τώρα…) προεκλογικό της μήνυμα ότι το σύνθημα «το είπαμε, το κάναμε» αφορά και την καταπολέμηση φαινομένων διαφθοράς και διαπλοκής, χωρίς να ασχολείται με το πιθανό πολιτικό κόστος.

Τα ρίσκα

Από την άλλη πλευρά, πάντως, Μαξίμου και Πειραιώς αναγνωρίζουν ότι τα πράγματα, ειδικά σε πολιτικό επίπεδο, δεν είναι τόσο απλά. Αντιθέτως η αντιπολίτευση ήδη παρουσιάζει τις αποκαλύψεις αυτές ως ένδειξη ότι υπάρχουν βαθύτερα προβλήματα διαφάνειας, ελέγχου και λογοδοσίας.

Π.χ. το ΠΑΣΟΚ αμφισβήτησε την αξιοπιστία του κυβερνητικού αφηγήματος περί νομιμότητας παντού, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ και άλλα κόμματα άσκησαν κριτική για ευρύτερες υποθέσεις διαφθοράς και θεσμικής λειτουργίας, με σύσσωμη την αντιπολίτευση να ζητά απαντήσεις για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, την εποπτεία των θεσμών και την ισονομία.

Ταυτόχρονα, η αντιπολίτευση επισημαίνει ότι η κυβέρνηση καλό θα είναι να ρίξει κάπως τους πανηγυρικούς τόνους, καθώς η υπόθεση της Pizza Fun αποκαλύφθηκε από την καταγγελία ενός υπαλλήλου στην Οικονομική Εισαγγελία, ενώ όσον αφορά την υπόθεση του Χωριάτικου τονίζεται ότι για αρκετά χρόνια υπήρχαν ενδείξεις για ξέπλυμα «μαύρου» χρήματος και άλλες παραβάσεις, ο ίδιος ο ιδιοκτήτης είχε περιπέτειες με τη Δικαιοσύνη πριν από χρόνια, όμως η επιχείρηση συνέχισε να λειτουργεί κυριολεκτικά σαν να μην συμβαίνει τίποτα.

Παράλληλα «γαλάζια» στελέχη επισημαίνουν ότι η υπερεπένδυση – πολιτική και επικοινωνιακή – στο ζήτημα της καταπολέμησης της διαφθοράς ενέχει σοβαρά ρίσκα για την κυβέρνηση:

● Για παράδειγμα, επισημαίνεται ότι όσο περισσότερο η κυβέρνηση παρουσιάζει τις αποκαλύψεις ως δικό της έργο, τόσο περισσότερο αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για την έκβασή τους. Αν οι έρευνες αποκαλύψουν θεσμικά κενά, καθυστερήσεις ή παραλείψεις ή αν δεν υπάρξουν απτά αποτελέσματα, τότε η κυβέρνηση μένει εκτεθειμένη και πλέον τίθεται ζήτημα αξιοπιστίας της.

● Επίσης το μέγεθος και η έκταση των αποκαλυφθεισών υποθέσεων διαφθοράς προκαλεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το πώς είναι δυνατόν να αναπτύσσονται τόσο εκτεταμένα φαινόμενα επί σειρά ετών χωρίς να έχουν εντοπιστεί νωρίτερα, καθιστώντας επιτακτική – αλλά όχι εύκολη – την απάντηση για την επάρκεια των προηγούμενων ελέγχων.

● Και, βέβαια, πάντα υπάρχει ο κίνδυνος, όσο προχωρούν οι έρευνες – μην ξεχνάμε ότι και για τις τρεις υποθέσεις όλα βρίσκονται ακόμα στην αρχή τους –, να αποκαλυφθεί εμπλοκή «γαλάζιων» στελεχών ή παραγόντων σε αυτές (το παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ακόμα πολύ νωπό…) φέρνοντας σε δύσκολη θέση, σε θέση απολογούμενου, Μαξίμου και Πειραιώς. Ήδη η αντιπολίτευση επιχειρεί να συνδέσει τις υποθέσεις με ένα ευρύτερο πρόβλημα θεσμικής κατάρρευσης και, αν από τις έρευνες προκύψουν στοιχεία για παρεμβάσεις ή προνομιακή μεταχείριση, η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να δώσει απαντήσεις.

● Τέλος, ειδικά για την υπόθεση της Pizza Fan, με 2.500 εργαζόμενους της επιχείρησης κυριολεκτικά «επί ξύλου κρεμάμενους», η κυβέρνηση καλείται να πάρει γρήγορα αποφάσεις για τη στήριξή τους και ει δυνατόν για την επαναλειτουργία της επιχείρησης. Μάλιστα, το γεγονός ότι ήδη ορισμένα ΜΜΕ έχουν αναφερθεί στην υπόθεση Carrefour και στον τρόπο με τον οποίο η τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛΛ κατόρθωσε να διασώσει περίπου 13.000 θέσεις εργασίας κάνει τα πράγματα όλο και πιο πιεστικά για λύση.

Απαντώντας στην αντιπολίτευση, ο Μαρινάκης στο briefing επιτέθηκε στον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα λέγοντας ότι «προσπάθησε να συνδέσει την εξάρθρωση κυκλωμάτων και υποθέσεων με έναν τρόπο αρνητικό με την κυβέρνηση, είτε με τη λογική της ευθύνης της συνάντησης ή της συνύπαρξης σε μια φωτογραφία. […] Αντί να πιστωθεί στην κυβέρνηση ότι γίνεται επί των ημερών της η μία εξάρθρωση μετά την άλλη, το φοβερό και εξοργιστικό είναι ότι ο (σ.σ.: πρώην) πρωθυπουργός που με τα δικά του νομοθετήματα έβγαλε νωρίτερα από τη φυλακή τον έναν εγκληματία μετά τον άλλο, κατηγορεί τον πρωθυπουργό επί των ημερών του οποίου λειτουργούν οι αρχές και οδηγούνται εγκληματίες στη δικαιοσύνη. Μόνο αν έχεις τόσο θράσος».

Πάντως, ό,τι κι αν λένε η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση, «the proof is in the pudding» που λένε και εις τας Αγγλίας: αν οι υποθέσεις αυτές «δεθούν» χωρίς προβλήματα και οδηγήσουν όχι μόνο σε εξάρθρωση κυκλωμάτων διαφθοράς, αλλά και σε αύξηση των δημοσίων εσόδων, τότε όλα είναι καλά. Αν, πάλι, υπάρξουν κενά, παραλείψεις και αστοχίες, τότε τα πράγματα ίσως δυσκολέψουν πολύ για όλους.

Διαβάστε επίσης:

Η νέα συμμαχία Άγκυρας – Χαφτάρ

H γλώσσα καλλιεργεί την οικειότητα

Πώς οι φοιτητές άλλαξαν τη Σερβία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.