Γιατί δεν είναι απίθανο να κινείται ο Τσίπρας στο 20% – Τα αποτελέσματα του 2023, η αποτυχία των επιγόνων του και του… ΠΑΣΟΚ

Η τελευταία δημοσκόπηση της Real Polls προκάλεσε αίσθηση, καθώς καταγράφει την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα στο 18,2% στην πρόθεση ψήφου και στο 21,4% στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος. Για πολλούς, πρόκειται για μία εντυπωσιακή και σχεδόν αιφνιδιαστική άνοδο ενός νέου πολιτικού σχηματισμού.

Αν όμως εξετάσει κανείς τα εκλογικά δεδομένα του 2023 και κυρίως όσα μεσολάβησαν στον χώρο της Κεντροαριστεράς τα τελευταία τρία χρόνια, η εικόνα αποκτά μια διαφορετική λογική. Στην πραγματικότητα, ο Αλέξης Τσίπρας δεν φαίνεται να δημιουργεί μια εντελώς νέα εκλογική δεξαμενή. Περισσότερο μοιάζει να επανασυσπειρώνει ένα εκλογικό σώμα που υπήρχε ήδη, αλλά είχε διασκορπιστεί μετά την αποχώρησή του από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ.

Το 20% υπήρχε ήδη στις κάλπες του 2023

Οι εκλογές του Μαΐου του 2023 αποτελούν το καλύτερο σημείο αναφοράς.

Τότε ο ΣΥΡΙΖΑ συγκέντρωσε ποσοστό 20,07%, λαμβάνοντας 1.184.621 ψήφους. Έναν μήνα αργότερα, στις δεύτερες εκλογές του Ιουνίου, το ποσοστό υποχώρησε στο 17,83% με 930.013 ψήφους, καθώς ήταν εμφανής η απογοήτευση και η έλλειψη κινήτρου στο κοινό του.

Η απώλεια περίπου 255.000 ψηφοφόρων μέσα σε έναν μήνα αποδόθηκε κυρίως στο σοκ της πρώτης ήττας, στη χαμηλότερη συμμετοχή – ακόμα και η ΝΔ έχασε σε απόλυτο αριθμό ψήφων – και στη μετακίνηση ενός μέρους των ψηφοφόρων προς την αποχή ή μικρότερα κόμματα. Ωστόσο, εκείνο το εκλογικό σώμα δεν εξαφανίστηκε. Ήταν οι ίδιοι πολίτες που, επί χρόνια, ψήφιζαν τον ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα.

Αλλά και για λίγο νωρίτερα από την κάλπη του Μαίου υπήρξε μία κοινή διαπίστωση των περισσότερων δημοσκοπήσεων, που αξίζει για την υπόθεση εργασίας να επισημανθεί: Ο ΣΥΡΙΖΑ κινούνταν στη ζώνη του 25%-27%, όπερ σημαίνει ότι ήταν διατεθειμένοι να τον ψηφίσουν πολλοί περισσότεροι, οι οποίοι όμως έφυγαν την τελευταία στιγμή, λόγω της υπόθεσης Κατρούγκαλου.

Αυτό σημαίνει ότι το ευρύτερο ακροατήριο του Αλέξη Τσίπρα ήταν αρκετά μεγαλύτερο κι από το 20%. Στην πραγματικότητα αυτοί οι αριθμοί δείχνουν τη δεξαμενή της δυνητικής ψήφου, υπό πολλές προϋποθέσεις φυσικά. Απλή δυνητική ψήφος.

Ψήφιζαν ΣΥΡΙΖΑ ή ψήφιζαν Τσίπρα;

Το μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα που τέθηκε μετά την παραίτηση του πρώην πρωθυπουργού ήταν αν οι περίπου 1,2 εκατομμύρια ψηφοφόροι του Μαΐου του 2023 είχαν αποκτήσει μόνιμο δεσμό με τον ΣΥΡΙΖΑ ή αν η σχέση τους ήταν κυρίως προσωπική με τον Αλέξη Τσίπρα. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών φαίνεται να δίνουν μια πρώτη απάντηση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν κατάφερε να διατηρήσει εκείνη τη βάση, αλλά συνέχισε να χάνει εκλογική και δημοσκοπική επιρροή. Παράλληλα, οι διασπάσεις γέννησαν τη Νέα Αριστερά, ακολούθησε η δημιουργία του κόμματος του Στέφανου Κασσελάκη, ενώ ο ευρύτερος χώρος οδηγήθηκε σε έναν πρωτοφανή κατακερματισμό.

Το αποτέλεσμα είναι ενδεικτικό: σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και το κόμμα Κασσελάκη αθροιστικά κινούνται μόλις γύρω στο 3%-4%. Δηλαδή, όλοι οι πολιτικοί σχηματισμοί που προέκυψαν από τη διάσπαση του άλλοτε κυβερνώντος κόμματος αδυνατούν να συγκρατήσουν ακόμη και ένα μικρό μέρος της εκλογικής του επιρροής.

Αυτό ενισχύει την άποψη ότι ένα μεγάλο κομμάτι εκείνων των ψηφοφόρων δεν εγκατέλειψε απλώς έναν κομματικό μηχανισμό. Περίμενε την επιστροφή του πολιτικού προσώπου που το εξέφραζε.

Το ΠΑΣΟΚ δεν έγινε ο νέος πόλος

Το δεύτερο στοιχείο που εξηγεί την εικόνα είναι η πορεία του ΠΑΣΟΚ. Στις εκλογές του Μαΐου του 2023 το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη κατέγραψε 11,46%, ενώ τον Ιούνιο ανέβηκε στο 11,84%. Το σημαντικότερο είναι ότι στα τρία χρόνια που ακολούθησαν, παρά την κρίση του ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ δεν κατάφερε να εξελιχθεί στον κυρίαρχο εκφραστή της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης.

Παρά τις υψηλές προσδοκίες που δημιουργήθηκαν μετά τις διπλές εκλογές του 2023, αλλά και παρά την εσωκομματική του σταθερότητα σε σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν προσέλκυσε μαζικά πρώην ψηφοφόρους του Αλέξη Τσίπρα. Και μπορεί να είχε κάποια στιγμή, μετά την εσωκομματική εκλογική διαδικασία στα τέλη του 2024 μία δημοσκοπική έξαρση, αλλά δεν κατάφερε να την διατηρήσει – βρέθηκε μάλιστα για κάποιους μήνες να είναι πίσω και από την Ζωή Κωνσταντοπούλου.

Με άλλα λόγια, δημιουργήθηκε ένα πολιτικό κενό που παρέμεινε ανοιχτό, καθώς το ΠΑΣΟΚ μόλις μετά βίας κατέγραφε δημοσκοπικές επιδόσεις λίγο πάνω από το εκλογικό του ποσοστό – έφτανε συνήθως το 14% και σπάνια το 15%.

Η επιστροφή και η επανασυσπείρωση

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εμφανίζεται η ΕΛΑΣ. Η εικόνα που αποτυπώνουν πλέον οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δεν δείχνει τόσο μια θεαματική μετακίνηση ψηφοφόρων από άλλα κόμματα όσο μια ταχεία επανασυσπείρωση ενός ήδη υπαρκτού ακροατηρίου. Εφόσον ο Αλέξης Τσίπρας είχε συγκεντρώσει 20,07% τον Μάιο του 2023, η σημερινή δημοσκοπική εκτίμηση της Real Polls στο 21,4% δεν αποτελεί κάποιο εκλογικό άλμα χωρίς προηγούμενο. Αντιθέτως, κινείται περίπου στο επίπεδο στο οποίο βρισκόταν ο ίδιος πριν από τρία χρόνια.

Ακόμη και οι δημοσκοπήσεις που εμφανίζονται πιο συγκρατημένες τοποθετούν την ΕΛΑΣ στην εκτίμηση ψήφου πάνω από το 15%-16%, ή και κοντά στο 18%, στοιχείο που δείχνει ότι η δυναμική δεν αποτελεί μεμονωμένο εύρημα μιας μόνο εταιρείας.

Η πραγματική πολιτική εξήγηση

Η σημερινή εικόνα της Κεντροαριστεράς ίσως εξηγείται λιγότερο από την άνοδο ενός νέου κόμματος και περισσότερο από την αδυναμία των υπολοίπων να καλύψουν το κενό που δημιουργήθηκε μετά την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα.

Το ΠΑΣΟΚ δεν κατόρθωσε να μετατραπεί στον αυτονόητο φορέα της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης, ενώ οι διάδοχοι και οι διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ παρέμειναν εκλογικά περιθωριακοί.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού λειτούργησε ως σημείο επανένωσης ενός εκλογικού ακροατηρίου που δεν είχε βρει μόνιμη πολιτική έκφραση τα προηγούμενα χρόνια. Και μάλιστα με διάχυτη την κούραση από την εικόνα ενός «μονοπολικού» πολιτικού σκηνικού, όπου δεσπόζει η ΝΔ και όλοι οι άλλοι μοιάζουν ανίσχυροι κομπάρσοι. Το ότι εμφανίστηκε ένας «νέος», έστω και… «παλιός» παίκτης, που ταρακουνάει κάπως τα πράγματα, είναι ένα δυναμικό στοιχείο που προσελκύει και το ενδιαφέρον, αλλά και την προτίμηση τελικά για έναν κόσμο.

Γι’ αυτό και η δημοσκοπική επίδοση της ΕΛΑΣ, όσο γρήγορα κι αν διαμορφώθηκε, δεν είναι απαραίτητα τόσο παράδοξη όσο φαίνεται με μια πρώτη ματιά. Εάν πράγματι ένα σημαντικό μέρος των πολιτών που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ το 2023 ψήφιζαν πρωτίστως τον Αλέξη Τσίπρα και όχι τον κομματικό μηχανισμό, τότε η σημερινή επιστροφή του κοντά στο 20% μπορεί να ερμηνευθεί όχι ως δημιουργία μιας νέας εκλογικής βάσης, αλλά ως επαναφορά μιας ήδη υπάρχουσας πολιτικής συσπείρωσης.

Η τελική επιβεβαίωση ή διάψευση αυτής της υπόθεσης, βέβαια, θα δοθεί μόνο μέσα από μία συνεχή καταγραφή των τάσεων και φυσικά στην κάλπη των επόμενων εθνικών εκλογών.

Διαβάστε επίσης

Τάκης Θεοδωρικάκος: Το πλαφόν οδήγησε σε μείωση τιμών σε 2.000 προϊόντα στα σούπερ μάρκετ

Τέλος στη δημόσια συνύπαρξη Καραμανλή – Σαμαρά; Πώς το Μαξίμου θέλει να σπάσει το μέτωπο, το άνοιγμα Μαρινάκη, αιχμές από Μπακογιάννη

Αμηχανία και εκνευρισμός σε κυβέρνηση και ΝΔ για τον Δημήτρη Αβραμόπουλο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.