Η επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο και η πενταμερής

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, την ώρα που οι διεθνείς κρίσεις διατηρούνται στο ύψιστο σημείο της έντασης, υποδέχθηκε στην Κύπρο τον γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες σε μία συνάντηση που συγκράτησε την προσοχή της παγκόσμιας κοινότητας. Ο Γκουτέρες ολοκλήρωσε τις συναντήσεις του εκεί με δημόσιες δηλώσεις που υπογράμμισαν την ανάγκη μίας καλά προετοιμασμένης πενταμερούς συνάντησης, πιθανώς κατά την 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Το Κυπριακό, για πολλά χρόνια τριτεύον θέμα της διεθνούς ειδησεογραφίας, με την πολιτική Χριστοδουλίδη έγινε ξανά πρωτοσέλιδο της επικαιρότητας. Παρουσιάσεις βιβλίων, δημοσιεύσεις αποχαρακτηρισμένων αρχείων των ΗΠΑ, ιδιωτικών αρχείων παλαιών πρέσβεων, κλειστές και δημόσιες συζητήσεις, μελετητών του Κυπριακού, πανεπιστημιακών, δημοσιογράφων, συνταξιούχων στρατηγών, αφυπηρετησάντων πρέσβεων και εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Εξωτερικών κυριαρχούν στην επικαιρότητα.

Με ηδονή για το παρελθόν, καταμερίζονται ευθύνες, ανακαλύπτονται «ένοχοι», γίνεται μία «δύσπεπτη» διερεύνηση της συμπεριφοράς των χουντικών και του μίσους τους κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου.

Ο Μακάριος, εκλεγμένος ηγέτης του κυπριακού λαού, προτιμούσε με προσωπική πολιτική τους Αδέσμευτους και κατά περίσταση τη Μόσχα, χωρίς να αδιαφορεί για την Κοινοπολιτεία, το Λονδίνο, την Ουάσιγκτον. Κατά ορισμένους συγγραφείς τού άρεσε «να ενοχλεί τον Κίσινγκερ». Η αυξημένη ηγετική του διαίσθηση ίσως θα έπρεπε να ορθοτομεί τη συναισθηματική του παρόρμηση.

Ως εκλεγμένος πολιτικός αξιολογείται και από την επιστήμη των διεθνών σχέσεων, μελετώνται οι χειρισμοί του και η προσαρμογή τους στην εξουσία που του προσφέρθηκε από τους Κυπρίους.

Άφωνοι οι υποστηρικτές του Σχεδίου Ανάν

Κατά τις πρόσφατες συναντήσεις Χριστοδουλίδη – Γκουτέρες, Γκουτέρες – Ερχιουρμάν, από τη δημόσια δήλωση Γεραπετρίτη, την τοποθέτηση Μητσοτάκη, αναδείχθηκε η ευρωπαϊκή διάσταση του Κυπριακού ενδυναμώνοντας τη σημασία του κεκτημένου, ευρωπαϊκού και ΟΗΕ, μέχρι και το Κραν Μοντανά.

Παρά τις σαφείς τοποθετήσεις του Προέδρου της Κύπρου και του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, «αυθέντες και γνώστες» (γκουρού) του Κυπριακού συνεχίζουν να ξεπερνούν ενοχικά τη σημασία της κυπριακής ένταξης στην Ε.Ε. Αποστρέφονται (;) τόσο πολύ την πολιτική δυναμική που αποκτά η ενταγμένη στην Ε.Ε. Κύπρος. Ποιος ο λόγος που αποφεύγουν επιμόνως σαφή και ισχυρή αναφορά σε μία τόσο σημαντική γεωστρατηγική επιτυχία που αφορά Ε.Ε., ανατολική Μεσόγειο, χώρες της Μέσης Ανατολής, περιοχή ΜΕΝΑ και κυρίως την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης;

Κυρίως οι υποστηρικτές του Σχεδίου Ανάν δεν εξήγησαν την αφωνία τους για όσα επιτεύχθηκαν με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. και για την πολιτική τους αδυναμία να απαιτήσουν την προσαρμογή της Ε.Ε. στις υποχρεώσεις που επιβάλλουν οι ιδρυτικές συνθήκες και το ευρωπαϊκό κεκτημένο προκειμένου η Κυπριακή Δημοκρατία να αντιμετωπίζεται από κάθε τρίτη χώρα ισότιμα με όλα τα μέλη της Ένωσης.

Εμπειρογνώμονες και διπλωμάτες που συμμετείχαν στον πυρήνα της ομάδας Κρανιδιώτη για την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. λησμονούν το όραμα που υπηρέτησαν υμνώντας Πάγκαλο και Γιάννο. Παραμερίζεται στην Ελλάδα μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της σύγχρονης ελληνικής διπλωματίας, με την οποία αναμφισβήτητα ήδη από το 2004 δημιουργείται ασφαλές πλαίσιο λύσης του Κυπριακού.

Για πόσο καιρό ακόμη η χώρα μας και η Ε.Ε. θα ξεπερνούν «ευγενικά» και όχι διπλωματικά την επιλογή του Προέδρου της Κύπρου και των Κυπρίων ώστε να προταχθεί στις επερχόμενες συνομιλίες, άτυπες ή θεσμικές, η κυρίαρχη ευρωπαϊκή πραγματικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Τι δεν πρέπει να ξεχνάμε

Μετά τις δηλώσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, για μία καλά προετοιμασμένη άτυπη πενταμερή συνάντηση, με επαγγελματική ενσυνείδηση για τα νέα δεδομένα και τις ιστορικές καταγραφές για πρωτοβουλίες, χειρισμούς, σχέδια (Άτσεσον, Πλάζα, Ανάν), γίνεται αντιληπτό πως:

1. Οτιδήποτε προηγήθηκε της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. δεν επέτυχε να εξασφαλίσει τη λειτουργία ενός εξελισσόμενου σύγχρονου κράτους.

2. Οι αποτυχίες Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, οι κακοί χειρισμοί των εγγυητριών δυνάμεων, οι επιλογές του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, που κατά την ηγετική του άποψη θα συνέβαλλαν στην καλή λειτουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι ενδοκοινοτικές συγκρούσεις, οι δολοφονίες, οι πολιτικές εκτελέσεις, οι μαζικές τρομοκρατικές συγκρούσεις μεταξύ των κοινοτήτων, ο κλονισμός της ενδοκοινοτικής εμπιστοσύνης, ο εθνικός ανταγωνισμός Ελλάδας – Τουρκίας επάνω στη νεογέννητη Κυπριακή Δημοκρατία προκάλεσαν την παράνομη τουρκική στρατιωτική εισβολή, με στόχο τη διχοτόμηση και προσάρτηση κυπριακού εδάφους στην τουρκική επικράτεια.

3. Κάθε πρόταση δημιουργίας δύο ξεχωριστών κοινοτήτων, σε δύο καθαρές ζώνες, εθνικές / θρησκευτικές, απαιτεί αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμού, αντίκειται στις αρχές του ΟΗΕ, θίγει το Ανθρωπιστικό Δίκαιο, διατηρεί ρεβανσισμούς, αγγίζει τα όρια της εθνοκάθαρσης και επ’ ουδενί οδηγεί σε νόμιμη και δημοκρατική δομή σύγχρονου κράτους-μέλους της Ε.Ε.

4. Με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. πολιτειακά και πολιτικά εμπόδια ξεπερνιούνται και οι ακραίες προκαταλήψεις παραμερίζονται. Ποτέ δεν λησμονούνται όσα χρονικά και ιστορικά προηγήθηκαν, διότι συνεχίζουν να αποτελούν καταγραμμένη θλιβερή, πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα.

5. Η Κυπριακή Δημοκρατία, που υφίσταται παράνομη στρατιωτική κατοχή, εντάσσεται το 2004 στη Ε.Ε. Με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. αναγνωρίζεται ευθέως η συνταγματική και δημοκρατική κυριαρχία της μίας ανεξάρτητης Κύπρου.

6. Η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών της Κυπριακής Δημοκρατίας γίνεται αποδεκτή από την Ε.Ε. ως μία συνεχής και αδιάσπαστη πραγματικότητα, 1960-2004, παρά την παράνομη εισβολή και στρατιωτική κατοχή που ασκεί η Τουρκία.

7. Τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. δεν απαιτούν συνταγματικές αλλαγές προκειμένου η Κύπρος να ενταχθεί στην Ε.Ε.

8. Το θέμα της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, με διαφορετική ερμηνεία από κάθε κοινότητα, υπόκειται στην ενταξιακή προτεραιότητα και παραπέμπεται στις ελληνικές καλένδες μελλοντικών συνομιλιών για επιλογές που θα προκρίνουν μόνο οι Κύπριοι.

9. Οι έποικοι, κατάσταση μη αποδεκτή από το διεθνές δίκαιο, υπάγονται στις προβλέψεις του ευρωπαϊκού κεκτημένου και στις αρχές του Δικαίου των Ανθρωπιστικών και Μειονοτικών Δικαιωμάτων.

10. Οι ελευθερίες μετακίνησης, εγκατάστασης, εργασίας, εκπαίδευσης, ελευθερίας της έκφρασης εξασφαλίζονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τη συμπληρωματική δικλίδα προσφυγής στα ευρωπαϊκά δικαστήρια.

11. Η ένταξη της Κύπρου στο ευρώ και στη Σένγκεν εξασφαλίζουν σε όλους τους Κυπρίους τα δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών.

12. Θέματα περιουσιών, αποζημιώσεων, υπηκοοτήτων αντιμετωπίζονται από την κυπριακή, αλλά και την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

13. Μετά το 2004 οι εγγυήτριες δυνάμεις δεν έχουν λόγο ύπαρξης στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ναρκοθέτησαν τον εγγυητικό τους ρόλο, και οι τρεις χώρες, επειδή ασχολήθηκαν μόνο με την εξυπηρέτηση των εθνικών τους συμφερόντων εις βάρος της Κύπρου, που εισήλθε στο διεθνές γίγνεσθαι το 1960.

Ασυμφιλίωτοι με την πραγματικότητα

Η ροή των γεγονότων, μετά το 1960, επιβεβαιώνει ότι οι κυπριακές πολιτικές επιλογές δεν ευοδώθηκαν. Η Κύπρος ενεπλάκη στους ανταγωνισμούς των υπερδυνάμεων, των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, στη διχόνοια Κυπρίων πολιτικών, Ελληνο-Τουρκοκυπρίων, στις εθνικές αντιπαλότητες Ελλάδας – Τουρκίας.

Ακόμα και όταν προετοιμαζόταν το Σχέδιο Ανάν, εθνικά συμφέροντα κρατών, αλλά και οι υπερδυνάμεις της εποχής ποτέ δεν συμφιλιώθηκαν με το γεγονός της ένταξης της Κύπρου στην Ε.Ε., που δημιουργούσε νέα δεδομένα στην ευρύτατη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής, των χωρών του Κόλπου, χωρίς να χρειάζεται πλέον η Κύπρος να επιβεβαιώσει την ευρωπαϊκή επιλογή της με αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ.

Η απόρριψη του σχεδίου Ανάν από το 73% των Ελληνοκυπρίων και το 30% των Κυπρίων στα Κατεχόμενα δεν αποτελεί απόρριψη του έργου του ΟΗΕ, αλλά καταδίκη κάθε σχεδίου που παραγνώριζε τις προσδοκίες λύσης του Κυπριακού στην ισχυρή βάση που δημιουργούν η Ε.Ε., το ευρωπαϊκό κεκτημένο και ο καταστατικός χάρτης του ΟΗΕ.

Ο συνεπής Χριστοδουλίδης

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης μελέτησε σε όλη του τη διαδρομή, ακαδημαϊκή, διπλωματική και πολιτική, κάθε πτυχή του Κυπριακού φέρνοντας στη διαφάνεια όλες τις γκρίζες λεπτομέρειες που εμποδίζουν την ορθολογική ανάλυση και προετοιμασία κάθε πενταμερούς συνόδου.

Παρά τις επιφυλάξεις διαφόρων για το τι μπορεί να υποκρύπτουν οι επικείμενες συνομιλίες των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ με συμμετοχή των τριών εγγυητριών (;) δυνάμεων και της Ε.Ε., ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας συνεχίζει να εργάζεται τηρώντας με συνέπεια τις υποσχέσεις του για το Κυπριακό, εξασφαλίζοντας την εμπιστοσύνη των Κυπρίων.

Αναγνωρίζει το σοβαρό έργο του ΟΗΕ υπογραμμίζοντας ταυτοχρόνως την υποχρέωση όλων να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της Ε.Ε. και στην άμεση εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου για την καλή προετοιμασία της πενταμερούς στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ 2026.

Καιρός να αποδεχθούμε στην Ελλάδα πολιτικοί, κόμματα, διαμορφωτές κοινής γνώμης και ειδικοί στο Κυπριακό τη βάση συνομιλιών που έχει επιτύχει με σταθερές και συνεχείς επιλογές ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Διαπιστωμένα πλέον κάθε σχέδιο μετά το 2004, που δεν ενσωμάτωσε τις εξασφαλίσεις της Ε.Ε. για το Κυπριακό, μόνο προβλήματα προκαλεί, διατηρώντας μία κατάφωρη παρανομία και παραβίαση του διεθνούς δικαίου, παρέχοντας χώρο στον εισβολέα για να απεργάζεται διχοτόμηση κράτους-μέλους της Ε.Ε.

Αξιοποιώντας τα προσφάτως δημοσιοποιηθέντα αρχεία του διπλωμάτη Αλεξ. Μάτσα, ταξιδεύουμε στην ιστορία του Κυπριακού μέσα από τις λεπτομέρειες της γραφίδας ενός επαγγελματία. Σε όλα τα σημεία που προβάλλονται στο ένθετο της «Καθημερινής» (ειδική έκδοση 26.07.2026) για το Κυπριακό αναδεικνύονται εμπόδια και δυσκολίες. Με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. πολλά από αυτά παραμερίζονται. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ανεξάρτητο κράτος, με ξεκάθαρη θέση στα διεθνή και στις εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητείται μόνο από τον εισβολέα.

Η Τουρκία, που αναζητά τον δρόμο της προς την Ε.Ε., θα προσαρμοστεί τελικώς, για να ξεφύγει από το περιθώριο που έχει επιλέξει, στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει. Η ανάγκη ενδυνάμωσης της ευρωατλαντικής γεωστρατηγικής και άμυνας απαιτεί σταθερή γεωμετρία στο ισόπλευρο τρίγωνο Ελλάδας, Κύπρου, Τουρκίας με διπλωματία που αλλάζει άρδην τους συσχετισμούς και τα συμφέροντα στην περιοχή μας.

Ο Γκάλο Πλάζα, το 1964, αναζητούσε για τη διεθνή ειρήνη να εντοπίσει στην Κύπρο σημεία στα οποία θα μπορούσαν να επιτευχθούν συμβιβασμοί και ενδεχόμενες συμφωνίες.

Με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., το 2004, προσφέρεται στον ΟΗΕ σταθερό και ασφαλές πλαίσιο προώθησης κοινών συμφερόντων όλων των κυπριακών πλευρών, του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά και της Ε.Ε.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

Η στρατιωτική συμφωνία Τουρκίας, Σ. Αραβίας, Πακιστάν – Η Άγκυρα στον πυρήνα ενός νέου άξονα ισχύος

Διορία δύο ημερών δίνει η Ισπανία στην Ιταλία για την άρση των συνοριακών ελέγχων – Σκληρή απάντηση από την κυβέρνηση Μελόνι

Το καυτό καλοκαίρι του Φρίντριχ Μερτς: Φουντώνουν τα σενάρια αποπομπής του σχεδόν ένα χρόνο μετά την ανάληψη της καγκελαρίας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.