Από τις βόμβες στον οικονομικό στραγγαλισμό: Γιατί ο Τραμπ αλλάζει όπλο απέναντι στο Ιράν

Μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, ο Τραμπ επιστρέφει προς το παρόν στην άσκηση οικονομικής πίεσης στο Ιράν, αντί για μια νέα στρατιωτική επίθεση.

Περισσότερες από 23 εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι προτιμά να βασιστεί στην οικονομική πίεση κατά της Τεχεράνης, αντί να επιστρέψει σε μια στρατιωτική επίθεση, όπως είχε προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να κάνει την περασμένη εβδομάδα.

Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου, παραμένει διαταραγμένη από τις ιρανικές δυνάμεις, ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός σφίγγει τον κλοιό γύρω από τα ιρανικά λιμάνια.

Ενώ το Ιράν και το Ομάν έχουν δηλώσει ότι βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «διαπραγματεύονται μόνο εν μέρει» με το Ιράν. Η Τεχεράνη έχει αρνηθεί ότι διεξάγονται απευθείας συνομιλίες με την Ουάσινγκτον.

Γιατί, λοιπόν, ύστερα από μήνες εκτεταμένων πολεμικών επιχειρήσεων, ο Τραμπ στρέφεται στην οικονομική πίεση αντί της στρατιωτικής ισχύος σε αυτή τη σύγκρουση;

Τι έχει πει ο Τραμπ για την αλλαγή στρατηγικής;

«Το πάμε πιο χαλαρά», δήλωσε ο Τραμπ στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios σε συνέντευξη την Κυριακή, αναφερόμενος στην αμερικανική προσέγγιση στον πόλεμο με το Ιράν.

Η δήλωση σηματοδοτεί πλήρη αλλαγή σε σχέση με όσα έλεγε την περασμένη εβδομάδα, όταν έδωσε στο «δόλιο» Ιράν «μία τελευταία ευκαιρία» να καταλήξει σε συμφωνία ή να υποστεί καταστροφικά πλήγματα.

Τώρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι θέλει να πλήξει το Ιράν οικονομικά.

Υποστήριξε ότι το Ιράν βρίσκεται σε «πολύ άσχημη κατάσταση» οικονομικά, επικαλούμενος τον υψηλό πληθωρισμό και τη δυσκολία της χώρας να πληρώσει ακόμη και τους ίδιους τους στρατιώτες της. Παράλληλα, απέδωσε στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, που βρίσκεται σε ισχύ από τον Απρίλιο, την ενίσχυση αυτής της πίεσης.

«Απλώς παρακολουθούμε το Ιράν με τον τεράστιο πληθωρισμό του και το γεγονός ότι δεν έχει χρήματα», είπε.

Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι η πτώση των τιμών του πετρελαίου —το οποίο τη Δευτέρα διαπραγματευόταν περίπου στα 78 δολάρια το βαρέλι— έχει περιορίσει τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου και του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ στους Αμερικανούς καταναλωτές. Οι τιμές του πετρελαίου είχαν ξεπεράσει για ένα διάστημα τα 100 δολάρια το βαρέλι.

«Θα τα καταφέρουμε. Πάντα τα καταφέρνουμε. Είναι σαν μια παρτίδα σκάκι», είπε.

Μιλώντας το Σάββατο για τον πόλεμο στο Ιράν, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντι. Βανς δήλωσε στο Fox News: «Βρισκόμαστε στη μέση της παρτίδας και χρησιμοποιούμε ένα ολόκληρο φάσμα εργαλείων —διπλωματικά, οικονομικά και στρατιωτικά— για να διασφαλίσουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για τον αμερικανικό λαό».

Τι αποτέλεσμα είχε ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός στο Ιράν;

Οι ΗΠΑ διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών από τα μέσα Απριλίου. Στόχος είναι να περιοριστούν οι εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν —οι οποίες εκτιμάται ότι ανέρχονται σε περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως— και, κατ’ επέκταση, να μειωθούν σημαντικά τα έσοδα της χώρας από το πετρέλαιο.

Το Σάββατο, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι εκτράπηκαν 53 εμπορικά πλοία, ενώ δύο υποβλήθηκαν σε νηοψία και άλλα δύο ακινητοποιήθηκαν.

Ο Τραμπ περιέγραψε την επιχείρηση ως ένα αμετακίνητο «τείχος από ατσάλι». Οι ιρανικές αρχές έχουν κάνει λόγο για σχεδόν μηδενικές εξαγωγές αργού πετρελαίου εξαιτίας του αποκλεισμού.

Οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου επιδεινώνουν τα ήδη σοβαρά οικονομικά προβλήματα του Ιράν, τα οποία συνδέονται με διαρθρωτικές αδυναμίες στο εσωτερικό, κακοδιαχείριση και χρόνια αυστηρών κυρώσεων.

Σημαντικές ζημιές έχει υποστεί και η υποδομή του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου. Η Τεχεράνη έχει ζητήσει από τις ΗΠΑ να την αποζημιώσουν για τις απώλειες αυτές, θέτοντας την αποζημίωση ως έναν από τους όρους για το άνοιγμα εκ νέου των Στενών του Ορμούζ.

Υπάρχει έλλειψη πυρομαχικών στις ΗΠΑ;

Αρκετά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν μεταδώσει ότι η Ουάσινγκτον εξαντλεί τα αποθέματα πυρομαχικών της εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.

Στα τέλη του περασμένου μήνα, το Axios μετέδωσε ότι ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, είχε προειδοποιήσει τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και τον Τραμπ ότι η έλλειψη αναχαιτιστικών πυραύλων αεράμυνας θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητα των ΗΠΑ να προστατεύουν τις δυνάμεις και τους συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή.

Το Πεντάγωνο ζήτησε από την αμερικανική αμυντική βιομηχανία να αυξήσει άμεσα την παραγωγή και την παράδοση όπλων, συμπεριλαμβανομένων πυρομαχικών που βρίσκονται σε εξαιρετικά περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, ανέφερε η Washington Post, επικαλούμενη υπόμνημα του υπουργείου Άμυνας.

Ωστόσο, αξιωματούχος του Πενταγώνου δήλωσε το Σάββατο στο Al Jazeera ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν επαρκή αποθέματα πυρομαχικών για να διατηρήσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τους.

«Διαθέτουμε επαρκή πυρομαχικά για το έργο που έχουμε μπροστά μας», δήλωσε στο Al Jazeera σε αποκλειστική συνέντευξη ο Τζάρεντ Κόνλεϊ, αναπληρωτής διευθυντής της Μονάδας Αμυντικής Καινοτομίας του υπουργείου Άμυνας. «Το υπουργείο διαθέτει σήμερα όλα όσα χρειάζεται για να διεξαγάγει έναν πόλεμο».

Δέχεται ο Τραμπ εσωτερικές πιέσεις για τον πόλεμο;

Ο Τραμπ ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο στις αρχές του περασμένου έτους, υποσχόμενος ότι θα αποφύγει τους «ανόητους πολέμους».

Σήμερα, ο πόλεμος με το Ιράν είναι αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος και οι Ρεπουμπλικανοί προσπαθούν να διατηρήσουν τις οριακές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Μόλις περίπου το 35% των Αμερικανών εγκρίνει τον πόλεμο, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos. Όταν ρωτήθηκαν ποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα έχει καλύτερη προσέγγιση στη διαχείριση του πολέμου και της «τρομοκρατίας», οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι προτίμησαν τους Δημοκρατικούς έναντι των Ρεπουμπλικανών, με ποσοστό 37% έναντι 36%.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που οι Δημοκρατικοί προηγούνται, από τότε που η Reuters/Ipsos άρχισε να θέτει το συγκεκριμένο ερώτημα, τον Δεκέμβριο του 2024. Τότε οι Ρεπουμπλικανοί προηγούνταν με 39%, έναντι 28% των Δημοκρατικών.

Θα αποδώσει η οικονομική πίεση κατά του Ιράν;

Ο Μεχράν Καμράβα, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Georgetown του Κατάρ, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ προχωρούν με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς και εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η εκστρατεία οικονομικής πίεσης της Ουάσινγκτον θα πετύχει.

Σημείωσε ότι το Ιράν έχει καταφέρει να ασκήσει σημαντική πίεση στις χώρες του Κόλπου όπου βρίσκονται αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις και υποδομές, εξαπολύοντας επιθέσεις με πυραύλους και drones.

«Αυτό που έχουμε δει είναι ότι οι Ιρανοί προσπαθούν να ασκήσουν οικονομική πίεση στους περιφερειακούς γείτονες, ιδιαίτερα σε χώρες όπως το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ, ώστε αυτές με τη σειρά τους να ασκήσουν πίεση στις ΗΠΑ για να διαπραγματευτούν με το Ιράν», είπε.

«Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ ασκούν οικονομική πίεση στο Ιράν. … Έτσι, καμία από τις δύο πλευρές δεν είναι διατεθειμένη να κάνει το πρώτο βήμα και να απλώσει το χέρι λέγοντας: “Ας καθίσουμε να διαπραγματευτούμε”», πρόσθεσε.

Ο Καμράβα δήλωσε δύσπιστος ως προς το αν η αμερικανική οικονομική πίεση θα αποδειχθεί αποτελεσματική, ιδιαίτερα επειδή η ιρανική ηγεσία δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με τις ίδιες εσωτερικές πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Τραμπ.

«Η Τεχεράνη βρίσκεται υπό τεράστια οικονομική πίεση, αλλά πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το πολιτικό σύστημα του Ιράν είναι τελικά ένα ιδιαίτερα κατασταλτικό σύστημα. Δεν είναι ότι όσοι λαμβάνουν τις αποφάσεις ενδιαφέρονται άμεσα για τη δύσκολη κατάσταση της μεσαίας τάξης», είπε.

«Θέλουν να παραμείνουν στην εξουσία», πρόσθεσε. «Επομένως, δεν είμαι βέβαιος ότι αυτή η τακτική θα λειτουργήσει σε αυτό το στάδιο».

Έχουν πετύχει τις διακηρυγμένες πολεμικές τους επιδιώξεις οι ΗΠΑ;

 Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επανειλημμένα μετατοπίσει σημαντικά τους στόχους τους από τότε που ξεκίνησαν τον πόλεμο, στις 28 Φεβρουαρίου, την ημέρα που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Αρχικά, οι ΗΠΑ δήλωναν ότι ο πόλεμος είχε ως στόχο να εμποδίσει το Ιράν να αναπτύξει πυρηνικό όπλο —κάτι που η Τεχεράνη υποστήριζε ότι δεν σκόπευε ποτέ να κάνει— και να επιβάλει αλλαγή στην ιρανική κυβέρνηση, στόχο από τον οποίο ο Τραμπ έχει έκτοτε αθόρυβα απομακρυνθεί.

Οι ΗΠΑ είχαν επίσης διατυπώσει άλλες απαιτήσεις, μεταξύ των οποίων τον περιορισμό του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και τον τερματισμό της υποστήριξής του προς ένοπλες ομάδες που συνδέονται με το Ιράν στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και άλλες ομάδες στο Ιράκ και τη Συρία.

Καθώς ο πόλεμος συνεχιζόταν, το κόστος για τις χώρες του Κόλπου και η παγκόσμια ενεργειακή κρίση που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αύξησαν την πίεση προς την Ουάσινγκτον για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν.

Το Ιράν έθεσε με τη σειρά του αρκετούς όρους για τον τερματισμό του πολέμου, μεταξύ άλλων την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και του ναυτικού αποκλεισμού, καθώς και το ξεπάγωμα των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Ωστόσο, ένα μνημόνιο κατανόησης (MoU) που υπέγραψαν το Ιράν και οι ΗΠΑ στις 17 Ιουνίου, με στόχο το άνοιγμα εκ νέου των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 60 ημερών, κατέρρευσε μέσα σε λίγες ημέρες, κυρίως εξαιτίας διαφωνιών σχετικά με τη διαχείριση των Στενών.

Παρότι το MoU προέβλεπε την τελική άρση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν και τη δημιουργία ταμείου ανοικοδόμησης για τη χώρα, δεν περιλάμβανε συγκεκριμένα τις αμερικανικές απαιτήσεις σχετικά με το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν ή τις περιφερειακές ένοπλες ομάδες που υποστηρίζει.

Παράλληλα, φάνηκε να καταδεικνύει ότι οι ΗΠΑ είχαν εγκαταλείψει κάθε ελπίδα να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν.

Διαβάστε επίσης:

Σεισμός 7,4 βαθμών στις ακτές του Ειρηνικού συγκλόνισε την Κολομβία – Τουλάχιστον 47 νεκροί, κατέρρευσαν κτίρια (Video)

Κινεζικός πύραυλος εξερράγη 88 δευτερόλεπτα μετά την εκτόξευσή του (Video)

Σάλος με το γιοτ του Ζάκερμπεργκ: Δεν έσπευσε σε βοήθεια σκάφους που εξέπεμψε σήμα κινδύνου

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.