Φανάρι – 35 χρόνια Βαρθολομαίος: Τι συζητείται για την επόμενη ημέρα στο Φανάρι και η ισχυρή «τρόικα»

Takeaways by to pontiki AI

• Τρία υψηλόβαθμα στελέχη της Πατριαρχικής Αυλής, γνωστά και ως «Αγία Τριάδα», διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων και στη διαχείριση των αιτημάτων προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
• Τα πρόσωπα αυτά λειτουργούν ως δίαυλοι επικοινωνίας και καθοδήγησης για τους ιερωμένους, διατηρώντας παράλληλα μια παραγωγική ισορροπία ισχύος εντός της Εκκλησίας.
• Η συζήτηση για τη διαδοχή του Πατριάρχη αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για τα μέλη της Αυλής, καθώς η παρουσία του θεωρείται εγγύηση ενότητας.
• Η επόμενη ημέρα παραμένει ρευστή, καθώς η στάση και οι νομοθετικές απαιτήσεις της τουρκικής διοίκησης ενδέχεται να επηρεάσουν καθοριστικά τη διαδικασία εκλογής του επόμενου Προκαθημένου.
• Ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεν έχει εκφράσει καμία προτίμηση για το πρόσωπο του διαδόχου του, αφήνοντας το ζήτημα στη βούληση του Θεού για την ευστάθεια της Εκκλησίας.
• Διάφοροι μητροπολίτες με επιρροή στην ομογένεια και γνώση της τουρκικής γλώσσας θεωρούνται υπολογίσιμοι παράγοντες για τις μελλοντικές εξελίξεις στο Φανάρι.

Η εντυπωσιακή πορεία που διαγράφει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, συμπληρώνοντας φέτος 35 χρόνια θητείας στον πατριαρχικό θρόνο, μπορεί να εμπνέει από τη μία πλευρά σταθερότητα και εμπιστοσύνη για τον αυξημένο ρόλο του Φαναρίου, ταυτόχρονα όμως και αναπόφευκτα φέρνει από την άλλη και σενάρια για την επόμενη ημέρα, καθώς κλείνει τα 86 χρόνια του, έχοντας και ο ίδιος κατά νου την ανάγκη για μία συνέχεια ανάλογη με τη δική του καταλυτική παρουσία.

Στα πρόσωπα λοιπόν, τριών κορυφαίων ιεραρχών φαίνεται να συγκεντρώνεται ένα σημαντικό μέρος της επιρροής και της παρασκηνιακής κινητικότητας στην Πατριαρχική Αυλή, με επίκεντρο την επόμενη ημέρα. Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ των «Νέων», πρόκειται για τον Γέροντα Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ, τον Γέροντα Μητροπολίτη Πριγκηποννήσων Δημήτριο και τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο. Στη γλώσσα που χρησιμοποιούν —πάντα χαμηλόφωνα— όσοι γνωρίζουν καλά τα εσωτερικά του Φαναρίου, οι τρεις τους αποκαλούνται συχνά «Αγία Τριάδα».

Η επιρροή τους εκτείνεται σε διαφορετικά επίπεδα της εκκλησιαστικής ζωής. Ένας νεότερος κληρικός που επιδιώκει να προχωρήσει στην ιεραρχία συνήθως αναζητεί την καθοδήγηση ή την εύνοια κάποιου από τους τρεις. Ένας ιερέας ή αρχιερέας που βρίσκεται υπό πίεση προσβλέπει στην προστασία τους, ενώ όσοι σχεδιάζουν κάποια εκκλησιαστική ή πολιτική πρωτοβουλία επιδιώκουν την παρέμβαση και τη στήριξή τους.

Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι κάποιος από τους τρεις μπορεί να κινείται αυτόνομα ή να αποφασίζει μόνος του. Η τελική κρίση ανήκει πάντοτε στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Η λεγόμενη «Αγία Τριάδα» λειτουργεί περισσότερο ως ο μηχανισμός μέσω του οποίου ένα αίτημα μπορεί να φθάσει στον Πατριάρχη, συνοδευόμενο από την κατάλληλη τεκμηρίωση και εισήγηση.

Οι ισορροπίες

Κατά την περιγραφή ιεράρχη με βαθιά γνώση των ισορροπιών στο Φανάρι, οι τρεις μπορούν, όταν ο ίδιος ο Πατριάρχης το επιτρέπει, να λειτουργούν και ως εξισορροπητικοί πόλοι απέναντι στον «Πρώτο». Ανάμεσά τους αναπτύσσεται ένα παιχνίδι ισόρροπης ισχύος: ένας ιδιότυπος αλλά παραγωγικός ανταγωνισμός, ο οποίος διατηρεί τις εσωτερικές ισορροπίες και αποτελεί μέρος του άτυπου τρόπου λειτουργίας της Πατριαρχικής Αυλής.

Γύρω από τον στενό αυτόν πυρήνα κινούνται και άλλοι ιεράρχες. Ορισμένοι εμφανίζονται, ανάλογα με τη συγκυρία, ως ο άτυπος «τέταρτος» ή «πέμπτος» της ομάδας, ενώ άλλοι επενδύουν μακροπρόθεσμα στην ενίσχυση της παρουσίας και της επιρροής τους στο Φανάρι.

Σε αυτήν την ευρύτερη ομάδα εντάσσονται οι Αρχιεπίσκοποι Αυστραλίας Μακάριος, Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Νικήτας και Κρήτης Ευγένιος. Περιλαμβάνονται ακόμη οι Μητροπολίτες Φιλαδελφείας Μελίτων, Καλλιουπόλεως και Μαδύτου Στέφανος, Σουηδίας και πάσης Σκανδιναβίας Κλεόπας, Γερμανίας Αυγουστίνος, καθώς και Κισάμου και Σελίνου Αμφιλόχιος.

Η συζήτηση για τη διαδοχή του Βαρθολομαίου βρίσκεται αναπόφευκτα στο βάθος όλων αυτών των διεργασιών. Οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται ότι η σχετική κινητικότητα έχει ήδη αρχίσει και εξελίσσεται αθόρυβα. Ωστόσο, οι δημόσιες αναφορές και οι ανοιχτές συζητήσεις για την επόμενη ημέρα εξακολουθούν να αποτελούν σχεδόν απαγορευμένο πεδίο για τη λεγόμενη «Αγία Τριάδα» και τον περιορισμένο κύκλο ιεραρχών που βρίσκεται κοντά της.

Η στάση αυτή δεν υπαγορεύεται μόνο από τον σεβασμό προς τον σημερινό Προκαθήμενο. Ο Βαρθολομαίος, έπειτα από 35 χρόνια στον Οικουμενικό Θρόνο, διαθέτει έναν ιδιαίτερα πλούσιο και, κατά γενική ομολογία, θετικό απολογισμό. Κυρίως, όμως, η παρουσία του θεωρείται στη σημερινή συγκυρία κρίσιμος παράγοντας συνοχής και σταθερότητας μέσα στην Πατριαρχική Αυλή.

Η στάση της Τουρκίας

Επιπλέον, η εκλογή του επόμενου Οικουμενικού Πατριάρχη δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από τις εσωτερικές εκκλησιαστικές ισορροπίες. Καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί και η στάση της Τουρκίας, η οποία στο παρελθόν έχει δείξει ότι διαθέτει τη δυνατότητα —και τη βούληση— να παρεμβαίνει στις προϋποθέσεις εκλογής ενός θρησκευτικού ηγέτη.

Χαρακτηριστικό θεωρείται το προηγούμενο της εκλογής Αρμένιου Πατριάρχη στην Κωνσταντινούπολη. Η τουρκική διοίκηση δεν περιορίστηκε τότε στην απαίτηση να διαθέτει ο υποψήφιος τουρκική υπηκοότητα, αλλά έθεσε ως πρόσθετο όρο να είναι Τούρκοι υπήκοοι και οι δύο γονείς του. Η διαδικασία οδηγήθηκε έτσι σε μια πρωτοφανή διετή περιπέτεια, αποδεικνύοντας πόσο εύκολα η Άγκυρα μπορεί να ανατρέψει τους υφιστάμενους σχεδιασμούς.

Από τα τρία κεντρικά πρόσωπα, δύο είναι Κωνσταντινουπολίτες όχι μόνο ως προς την εκκλησιαστική τους συγκρότηση, αλλά και ως προς την καταγωγή τους. Ο 74χρονος Γέρων Μητροπολίτης Πριγκηποννήσων Δημήτριος Κομμάτας γεννήθηκε στα Ταταύλα, ενώ ο 59χρονος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος Λαμπρυνιάδης προέρχεται από το Μπακίρκιοϊ της Κωνσταντινούπολης.

Στο παρασκήνιο δεν είναι λίγοι εκείνοι που αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία ακόμη και στη σειρά με την οποία αναφέρονται τα συγκεκριμένα πρόσωπα, όταν η συζήτηση στρέφεται διστακτικά στην εποχή μετά τον Βαρθολομαίο. Στην εκκλησιαστική ιστορία, άλλωστε, δεν είναι ασυνήθιστη η επιλογή ενός μεγαλύτερου σε ηλικία προσώπου ως μεταβατικής λύσης, μέχρι να ωριμάσουν οι συνθήκες για την ανάδειξη ενός νεότερου. Πρόκειται για την τακτική που περιγράφεται ως «μεσοβασιλεία».

Τόσο ο Δημήτριος όσο και ο Ελπιδοφόρος διαθέτουν ισχυρό διπλωματικό ένστικτο και βαθιά γνώση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η τουρκική κρατική διοίκηση. Το ίδιο σημαντική θεωρείται, όμως, και η θέση του 58χρονου Μητροπολίτη Καλλιουπόλεως και Μαδύτου Στεφάνου Ντινίδη, επίσης γέννημα-θρέμμα Κωνσταντινουπολίτη.

Ο Στέφανος διατηρεί ιδιαίτερα στενή προσωπική σχέση με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, καθώς έχει υπηρετήσει τόσο ως αρχιδιάκονός του όσο και ως πρωτοσύγκελός του. Παράλληλα, θεωρείται ότι διαθέτει επικοινωνία σε πολύ υψηλό επίπεδο με την τουρκική διοίκηση. Ο ίδιος, όπως και οι Μητροπολίτες Πριγκηποννήσων και Αμερικής, μιλά άπταιστα τουρκικά. Και οι τρεις έχουν κατά καιρούς εκφράσει διαφορετικές προσεγγίσεις από εκείνες του Πατριάρχη, ακόμη και στο κρίσιμο ζήτημα της Ουκρανίας, χωρίς όμως ποτέ να εγκαταλείπουν τους κανόνες της εκκλησιαστικής διπλωματίας.

Ο ρόλος της ομογένειας

Εάν στην επιλογή της επόμενης ημέρας αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα η ισχύς των ομογενειακών κοινοτήτων, τότε, πέρα από την Αρχιεπισκοπή Αμερικής και εκείνη της Μεγάλης Βρετανίας, σημαντικός θα είναι και ο ρόλος του 88χρονου Μητροπολίτη Γερμανίας Αυγουστίνου.

Η ελληνική ομογένεια της Γερμανίας, μαζί με την ελληνοαμερικανική κοινότητα και τον ισχυρό εφοπλιστικό κύκλο του Λονδίνου, συγκαταλέγεται στους τρεις βασικούς «αιμοδότες» του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε οικονομική και οργανωτική στήριξη. Ο Αυγουστίνος είναι απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και γνωρίζει αρκετά καλά την τουρκική γλώσσα.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο πλέγμα συσχετισμών, ο Βαρθολομαίος αποφεύγει σταθερά να αποκαλύψει οποιαδήποτε προτίμηση. Δεν έχει δώσει δημόσια ή ιδιωτικά σαφές σήμα υπέρ κάποιου προσώπου, είτε αυτό ανήκει στον πυρήνα της «Αγίας Τριάδας» είτε στον ευρύτερο κύκλο όσων εμφανίζονται να έχουν φιλοδοξίες για την επόμενη ημέρα.

Η μοναδική ίσως αναφορά του στο ζήτημα έγινε πριν από πέντε χρόνια, κατά τα επίσημα θυρανοίξια του ναού του Αγίου Νικολάου στο Σημείο Μηδέν της Νέας Υόρκης. Τότε ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε δηλώσει ότι προσευχήθηκε στον Θεό για τη διαδοχή του και για την ευστάθεια της Μητρός Εκκλησίας. Μια φράση προσεκτικά διατυπωμένη, που αναγνώριζε το αναπόφευκτο της επόμενης ημέρας, χωρίς να προσφέρει την παραμικρή ένδειξη για το πρόσωπο που θα μπορούσε να την εκπροσωπήσει.

Διαβάστε επίσης

Δυτική Όχθη: Μέχρι και ο πρέσβης των ΗΠΑ ξέσπασε για τους Ισραηλινούς εποίκους – «Πράξεις τρομοκρατίας»

Η CENTOM χαρακτηρίζει fake news τις καταγγελίες για εξάντληση του πληρώματος του αεροπλανοφόρου Lincoln, αλλά το… αποσύρει από την Μέση Ανατολή

Βρετανία: Ο Φάρατζ κέρδισε τις επαναληπτικές εκλογές στο Κλάκτον, αλλά «νικητής» βγήκε ο… Κόμης Μπινφέις

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.