Rent a Boat: Τα κενά του νόμου που βγάζουν άπειρους και επικίνδυνους χειριστές χωρίς δίπλωμα στη θάλασσα

Πιο εύκολα μπορεί να νοικιάσει κανείς ένα σκάφος για να βγει στη θάλασσα παρά ένα αυτοκίνητο για να κινηθεί στον δρόμο. Το παράδοξο δεν αποτελεί δημοσιογραφική υπερβολή.

Σε συγκεκριμένες κατηγορίες rent a boat, ο πελάτης δεν χρειάζεται καν να διαθέτει δίπλωμα αφού ενημερώνεται για τον χειρισμό, παραλαμβάνει το σκάφος και μπορεί να ξεκινήσει τη θαλάσσια βόλτα του. Την ίδια στιγμή, μια άδεια ταχυπλόου μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στον κάτοχό της να βρεθεί στο τιμόνι ενός σκάφους έως 24 μέτρων με 15 ανθρώπους πάνω σε αυτό, ακόμη και αν η πρακτική εκπαίδευσή του έγινε σε ένα πολύ μικρότερο σκάφος.

Αντίθετα, σε μια εταιρεία ενοικίασης αυτοκινήτων τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Χωρίς το απαιτούμενο δίπλωμα, τα κλειδιά δεν παραδίδονται. Κανένα ολιγόλεπτο μάθημα στο πάρκινγκ δεν μπορεί να υποκαταστήσει την άδεια οδήγησης. Στη θάλασσα, όπου το απρόοπτο μπορεί να προκύψει από μια αλλαγή του καιρού, μια μηχανική βλάβη ή έναν λανθασμένο χειρισμό, το θεσμικό πλαίσιο εμφανίζει διαφορετικές ταχύτητες και, σύμφωνα με τους ανθρώπους του κλάδου, σοβαρά κενά.

Πρόκειται για μια πραγματικότητα που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία τους μήνες της τουριστικής αιχμής. Από το Ιόνιο μέχρι τις Κυκλάδες και από τον Αργοσαρωνικό μέχρι τα Δωδεκάνησα, χιλιάδες μικρά και μεγαλύτερα σκάφη βγαίνουν καθημερινά στη θάλασσα. Ανάμεσά τους βρίσκονται έμπειροι κυβερνήτες, περιστασιακοί χειριστές, κάτοχοι αδειών που μπορεί να έχουν χρόνια να πιάσουν τιμόνι και τουρίστες που δοκιμάζουν για πρώτη φορά στη ζωή τους να κυβερνήσουν ένα μικρό σκάφος.

Η ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού έχει δημιουργήσει μια μεγάλη και δυναμική αγορά. Το γεγονός αυτό όμως εκμεταλλεύονται άνθρωποι του συγκεκριμένου χώρου που μπροστά στο κέρδος επιτρέπουν την ενοικίαση ταχύπλοων σε όποιον πληρώνει. Ενώ ακόμη και αυτοί που έχουν δίπλωμα πολλές φορές τους επιτρέπεται να ενοικιάζουν σκάφη παραπάνω μέτρων από αυτά που δικαιολογεί το δίπλωμα τους. Ετσι, η διαφορά ανάμεσα σε ένα μικρό σκάφος πέντε μέτρων και σε ένα σκάφος 24 μέτρων είναι τεράστια. Δεν αφορά μόνο το μήκος. Αλλάζουν το βάρος, η ισχύς, η αδράνεια, η ακτίνα των ελιγμών, ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το σκάφος και ο χρόνος που απαιτείται για να διορθωθεί ένας λανθασμένος χειρισμός.

Άλλο είναι να βρίσκεται κάποιος στο τιμόνι ενός μικρού ταχυπλόου και άλλο να έχει πίσω του 15 επιβαίνοντες σε ένα σκάφος πολλαπλάσιου μεγέθους. Στην οδική κυκλοφορία η διαφορετική κατηγορία και το μέγεθος ενός οχήματος συνοδεύονται από αντίστοιχες απαιτήσεις αδειοδότησης. Στη θάλασσα, όμως, το εύρος που μπορεί να καλύπτει μία άδεια δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο η τυπική νομιμότητα συμβαδίζει πάντοτε με την πραγματική εμπειρία.

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Πληρωμάτων Ιδιωτικών και Επαγγελματικών Θαλαμηγών, Γιώργος Βάλλης, ζητά αλλαγή του πλαισίου, αυστηρότερες προϋποθέσεις και ενίσχυση των ελέγχων μιλώντας στο topontiki αναφέρει: 

«Υπάρχουν επικίνδυνα νομοθετικά κενά στην αγορά ενοικίασης σκαφών και είναι επιτακτική η ανάγκη για ουσιαστικούς ελέγχους. Είναι αδιανόητο ο νόμος να επιτρέπει σε κάποιον με απλό δίπλωμα ταχύπλοου να οδηγεί σκάφος 24 μέτρων με 15 άτομα επιβαίνοντες – όταν με το ίδιο δίπλωμα οδηγεί ένα μικρό βαρκάκι 5 μέτρων! Την ίδια στιγμή, στα Rent a Boat χωρίς δίπλωμα, δίνονται σκάφη μετά από μια τυπική οδηγία λίγων λεπτών, θέτοντας σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.

Όταν συμβαίνει ένα ατύχημα, ο χειριστής οφείλει να γνωρίζει άμεσα ποιες ενέργειες πρέπει να κάνει, πώς να σβήσει τη μηχανή, πώς να ρίξει την άγκυρα και πώς να προστατεύσει τους επιβαίνοντες. Η θαλάσσια ασφάλεια απαιτεί εμπειρία, εκπαίδευση και αυστηρούς κανόνες, όχι προχειρότητα.

Καλούμε για ακόμα μία φορά την Πολιτεία να αφουγκραστεί τις προτάσεις των επαγγελματιών της θάλασσας. Απαιτείται άμεσα ο εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου, η αυστηροποίηση των προϋποθέσεων αδειοδότησης και η ενίσχυση των λιμενικών ελέγχων, ώστε να προστατεύσουμε την ανθρώπινη ζωή και το κύρος του ελληνικού θαλάσσιου τουρισμού».

Η δεύτερη μεγάλη πτυχή αφορά τα rent a boat που, όταν εμπίπτουν στις προβλεπόμενες κατηγορίες, μπορούν να ενοικιαστούν χωρίς άδεια χειριστή.

Ένας παραθεριστής μπορεί να μην έχει προηγούμενη εμπειρία από σκάφος. Μπορεί να μην έχει βρεθεί ποτέ μόνος του στο τιμόνι και να αγνοεί στην πράξη πώς συμπεριφέρεται ένα πλωτό μέσο όταν αλλάξει ο άνεμος ή όταν χρειαστεί ένας απότομος ελιγμός.

Εφόσον, όμως, το σκάφος ανήκει στην κατηγορία που δεν απαιτεί δίπλωμα, μπορεί να το νοικιάσει αφού προηγηθεί η προβλεπόμενη ενημέρωση.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη διαφορά με το αυτοκίνητο.

Ένας άνθρωπος που δεν διαθέτει δίπλωμα οδήγησης δεν μπορεί να μπει σε μια εταιρεία rent a car, να ακούσει μια σύντομη περιγραφή για το πώς λειτουργεί το όχημα και να φύγει οδηγώντας. Στο σκάφος, για συγκεκριμένες κατηγορίες, η νομοθεσία επιτρέπει μια εντελώς διαφορετική διαδικασία.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν κάποιος μπορεί να μάθει μέσα σε λίγα λεπτά πώς μπαίνει μπροστά μια μηχανή ή προς ποια κατεύθυνση πρέπει να στρίψει το τιμόνι. Αυτά μπορούν να εξηγηθούν.

Εκείνο που δεν μεταδίδεται σε λίγα λεπτά είναι η εμπειρία. Η γνώση του πώς θα αντιδράσει ένας άνθρωπος όταν κάτι δεν εξελιχθεί σύμφωνα με το πρόγραμμα. Όταν ο καιρός αλλάξει. Όταν η μηχανή δεν ανταποκριθεί. Όταν ένα άλλο σκάφος βρεθεί ξαφνικά μπροστά του. Όταν πρέπει να προσεγγίσει μια προβλήτα με άνεμο ή όταν ένας επιβάτης πανικοβληθεί.

Άδεια υπάρχει, εμπειρία υπάρχει;

Στην αντίθετη πλευρά του ίδιου προβλήματος βρίσκονται οι άνθρωποι που διαθέτουν κανονικά δίπλωμα.

Η κατοχή μιας άδειας αποτελεί την τυπική προϋπόθεση. Δεν αποτελεί όμως ημερολόγιο θαλάσσιας εμπειρίας.

Ένας άνθρωπος μπορεί να απέκτησε το δίπλωμά του πριν από 20 ή 30 χρόνια και έκτοτε να βρίσκεται κάθε εβδομάδα στη θάλασσα. Ένας άλλος με ακριβώς το ίδιο έγγραφο μπορεί να μην έχει κυβερνήσει σκάφος για πολλά χρόνια.

Για το σύστημα, και οι δύο διαθέτουν την άδεια. Στην πραγματικότητα, όμως, οι δυνατότητές τους μπορεί να απέχουν σημαντικά.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο όταν ο κάτοχος μιας άδειας καλείται να αναλάβει σκάφος πολύ μεγαλύτερο από εκείνα με τα οποία έχει πραγματική εξοικείωση. Η εμπειρία σε ένα μικρό ταχύπλοο δεν μεταφέρεται αυτομάτως σε ένα σκάφος πολλών μέτρων μόνο και μόνο επειδή το επιτρέπει το δίπλωμα.

Το ατύχημα στον Κάλαμο και η συζήτηση για την ετοιμότητα

Το ζήτημα της πραγματικής ετοιμότητας των χειριστών ήρθε ξανά στην επικαιρότητα μετά το περιστατικό στον Κάλαμο της Λευκάδας, όπου ιστιοπλοϊκό προσέκρουσε σε ελλιμενισμένα σκάφη.

Οι εικόνες διαδόθηκαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όμως τα στοιχεία που έγιναν στη συνέχεια γνωστά έδειξαν ότι το περιστατικό δεν μπορούσε να ερμηνευτεί απλώς ως λανθασμένος χειρισμός. Ο κυβερνήτης, σύμφωνα με τις πληροφορίες, διέθετε δίπλωμα εδώ και περίπου 30 χρόνια, ενώ παρουσιάστηκε πρόβλημα στη ντίζα της ρεβέρσας, με αποτέλεσμα το σκάφος να εξακολουθεί να κινείται προς τα εμπρός παρά την προσπάθεια για αντίθετη κίνηση.

Μια τεχνική αστοχία μπορεί να συμβεί ανεξάρτητα από το επίπεδο εμπειρίας ενός κυβερνήτη. Αυτό που ανέδειξε, ωστόσο, η συγκεκριμένη υπόθεση είναι η σημασία των επόμενων κινήσεων.

Σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης ο χρόνος μετριέται σε δευτερόλεπτα. Ο χειριστής πρέπει να γνωρίζει τις εναλλακτικές ενέργειες που έχει στη διάθεσή του και να μπορεί να τις εφαρμόσει χωρίς καθυστέρηση.

Εκεί είναι που η θεωρητική γνώση συναντά –ή δεν συναντά– την πραγματική εμπειρία.

Οι έλεγχοι απέναντι στην έκρηξη της αγοράς

Φυσικά υπαρχει και ένας ακόμη παράγοντας που έχει να κάνει με τον αριθμό των σκαφών που κινούνται κάθε καλοκαίρι στις ελληνικές θάλασσες.

Σε δημοφιλείς προορισμούς, η κίνηση τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο πολλαπλασιάζεται. Στις ίδιες θαλάσσιες περιοχές συναντώνται μικρά rent a boat, ιδιωτικά ταχύπλοα, ιστιοπλοϊκά, καταμαράν, επαγγελματικά σκάφη και jet ski.

Οι λιμενικές αρχές έχουν την ευθύνη της εποπτείας μιας τεράστιας θαλάσσιας έκτασης, παράλληλα με τις υπόλοιπες επιχειρησιακές υποχρεώσεις τους.

Η φύση του ίδιου του χώρου κάνει τον έλεγχο δυσκολότερο. Στον δρόμο μπορούν να στηθούν μπλόκα, να ελεγχθούν οχήματα και να παρακολουθηθούν συγκεκριμένοι οδικοί άξονες. Στη θάλασσα, η κίνηση απλώνεται σε δεκάδες όρμους, ακτές και διαδρομές.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για την ενίσχυση των ελέγχων δεν αφορά μόνο όσα συμβαίνουν αφού ένα σκάφος έχει φύγει από την προβλήτα. Αφορά κυρίως όσα πρέπει να έχουν ελεγχθεί πριν από την αναχώρησή του. 

Διαβάστε επίσης:

Θρίλερ στο Ιόνιο: Ισπανός επιχειρηματίας έπεσε από ιστιοφόρο, η σύζυγός του έμεινε 3 ημέρες ακυβέρνητη μέχρι να βρει σήμα

Meteo: Ξεπέρασε τους 40 °C η θερμοκρασία σήμερα – Συνεχίζεται και την Δευτέρα η ζέστη, πότε αναμένεται να υποχωρήσει ο καύσωνας

Πυροσβεστική: 37 αγροτοδασικές πυρκαγιές το τελευταίο 24ωρο σε όλη τη χώρα – Υπό μερικό έλεγχο οι φωτιές σε Φθιώτιδας και Λακωνία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.