Κριτική ταινίας: «Γράμματα αγάπης»- Η μητρότητα δεν είναι ιδιοκτησία, είναι μουσική

Τίτλος ταινίας: «Γράμματα αγάπης» (γαλλικός τίτλος: «Les preuves d’ amour»)

Σύνοψη: Η Σελίν και η Νάντια περιμένουν το πρώτο τους παιδί, με κυοφορούσα τη δεύτερη, μετά τον πρόσφατο γάμο τους. Στο ειδυλλιακό περιβάλλον της πρώτης περιόδου, με το προχώρημα της εγκυμοσύνης, αρχίζουν να εμφανίζονται οι πρώτες δυσκολίες και η κρίση του ζεύγους.

Σκηνοθεσία: Αλίς Ντουάρντ 

Παίζουν: Έλα Ραμπφ, Μονιά Σοκρί, Νοεμί Λβοβσκί

Να μια ταινία, από την πρωτοεμφανιζόμενη Αλίς Ντουάρντ, που θα μπορούσε και θεωρηθεί  πως παραπέμπει σε μια μερικού ενδιαφέροντος αναζήτηση, ενώ το πεδίο της είναι η «αχανής» έννοια της μητρότητας. Μπορεί την αφορμή να τη δίνει η εγκυμοσύνη του ενός μέλους ενός ομόφυλου, μεταξύ γυναικών, γάμου, ωστόσο σπάνια συναντάει κάποιος τη σκηνοθετική τόλμη της προσέγγισης αυτής της κυοφορούσας μήτρας. Όχι μόνον ως «ψυχολογικό» γεγονός, το οποίο επηρεάζει τα δύο μέλη μιας οικογένειας, αλλά κυρίως ως «σωματικό» γεγονός, κάτι που είναι ουσιώδες και δύσκολο. Η Νάντια κουβαλάει το έμβρυο στην κοιλιά της, η Σελίν παρακολουθεί τις αντιδράσεις, αδυνατώντας να συμμετάσχει πιο ενεργά στις ψυχικές αναταράξεις της συζύγου της.

Εκ παραλλήλου, η Σελίν προσπαθεί να συγκεντρώσει δεκαπέντε υπογραφές, οι οποίες να προσμαρτυρούν την ικανότητά της για την ανάληψη των συντροφικών ευθυνών στην ανατροφή του παιδιού. Η Αλίς Ντουάρντ προσπερνά με διακριτικότητα και ειλικρίνεια τον κοινωνικό αντίκτυπο ενός τέτοιου θέματος, την περιρρέουσα απορία, αμηχανία και άγνοια, όσο να φτάσει στη χαρτογράφηση του περίεργου ψυχισμού της Σελίν: θα καταγραφεί ως «πατέρας», την ώρα που το σώμα της και η ψυχοσύνθεσή της επιθυμούν τη μητρότητα. Έτσι κι αλλιώς, οι άνδρες είναι απόντες, σε κάθε ουσιαστική δραστηριότητα στο φιλμ, κρατούν εμφανώς τον ρόλο του κομπάρσου. Όπου εμφανίζονται, είναι για να προσθέσουν την αδυναμία τους στα πρακτικά καθήκοντα της ανατροφής των τέκνων τους. Συμπληρώνουν απλώς το σκηνικό των δυσκολιών, αυτό που φέρνει κρίσεις πανικού στην κυοφορούσα Νάντια και στη σύζυγό της Σελίν. Αυτή η δεύτερη μπερδεύεται, θυμώνει, απελπίζεται, παραπατάει, αλλά τελικά ορθοποδεί, συνειδητοποιώντας ότι η μητρότητα δεν αποτελεί αντικείμενο του «ποιός κυοφορεί»,αλλά του «ποιός αγκαλιάζει» τη νέα ζωή.

Έμμεση πρωταγωνίστρια σε όλο τούτο το σκηνικό, κάπως σαν διαρκής, έμμεση,  παρέμβαση στις σχέσεις του ζεύγους, η μητέρα της Σελίν. Σπουδαία πιανίστα, φαίνεται να θυσίασε τη μητρότητα στον βωμό της καριέρας. Τώρα, στο χτύπημα της πόρτας από τη δεύτερη ευκαιρία, η μουσικός σχολιάζει με τις νότες της τα όσα την περιβάλλουν, τα όσα στερήθηκε και έχασε σε σχέση με την εμπειρία της μητρότητας. Παρά το γεγονός ότι για μια ακόμη φορά φέρνει την κόρη της σε δύσκολη θέση («γιατί δεν είσαι εσύ που κυοφορείς και άφησες τη φίλη σου;»), περιγράφει με την ερμηνεία της στο πιάνο την εμπειρία της εγκυμοσύνης, όπως καμιά εικόνα δεν θα μπορούσε να πράξει.

Σε δύο σκηνές, ανθολογημένες, συμβαίνει αυτό. Στην πρώτη, στο δωμάτιο της, η διεθνούς φήμης πιανίστα σχολιάζει με τη μουσική της την εμπειρία της εγκυμοσύνης και της μητρότητας, όπως η ίδια τα βίωσε: πρώτα ένα grandioso (μεγαλοπρεπές κομμάτι), για τον θρίαμβο, στη συνέχεια ένα molto vivace (πολύ ζωντανό) για το άγχος της γέννας και της πρώτης φάσης της ανατροφής και στο τέλος η ηρεμία του συμβιβασμού, της θλίψης και της νοσταλγίας, με ένα «σοπενικό» κομμάτι. Με παρόμοια σκηνοθετική επιλογή, η Αλίς Ντουάρντ προσφέρει στο πιάνο την ευκαιρία του σχολιασμού αυτού του «γράμματος αγάπης» της μητέρας προς την κόρη. Με τη μορφή της συστατικής επιστολής, όπως απαιτεί το πρωτόκολλο, αναδεικνύει τις προσδοκίες από την επικείμενη «γονεϊκότητα» της Σελίν. Ένα κονσέρτο του Μπετόβεν, το οποίο απλώνεται στην αίθουσα συναυλιών, προσδίδει στο κείμενο (ως ηχητικός σχολιασμός εκτός κάδρου) την ποιητική του διάσταση. Δεν έχει σημασία εάν η Σελίν θα έχει τον ρόλο της μητέρας ή του πατέρα, αλλά η επιθυμία και η ελπίδα να κρατήσει μέσα της τη φλόγα της ανατροφής μιας νέας ζωής. Με τον τρόπο που τη στέρησε η ίδια η πιανίστα από την κόρη της. Στην έξοχη σκηνή της συναυλιακής αίθουσας, η μουσική δίνει την ευκαιρία στην Αλίς Ντουάρντ να επιδείξει τις σκηνοθετικές της ικανότητες, αν και πρωτοεμφανιζόμενη. Προσφέρει στις νότες του πιάνου τη δυνατότητα για συνομιλία με τις εικόνες, κάτι δύσκολο, πάνω στο οποίο «έφαγαν τα μούτρα τους» πολλοί έμπειροι δημιουργοί. Βέβαια, στο ίδιο πεδίο έχει δώσει μέγιστο μάθημα στο παρελθόν ο Ίγκμαρ Μπέργκμαν, με τη συνομιλία μιας κόρης με τη μητέρα της, υπό τους ήχους της «Φθινοπωρινής σονάτας». Ωστόσο, κάθε επιτυχημένη ανάλογη απόπειρα ασφαλώς ευπρόσδεκτη.

Αυτήν τη μαγική στιγμή της συναυλιακής αίθουσας, η σκηνοθέτης μοιάζει να την προσγειώνει απότομα, με τη σκηνή της γέννας η οποία ακολουθεί. Από τη μία είναι η απαραίτητη εισβολή της υλικής πραγματικότητας στην περιοχή της ποίησης και η κατάδειξη της «σωματικότητας» της κύησης και του τοκετού. Από την άλλη, πρόκειται για ένα «δεύτερο τέλος», πάντα απαράδεκτη ως κινηματογραφική πράξη. 

Αξιολόγηση: ***

Διαβάστε επίσης:

Ο Sacha Baron Cohen επιστρέφει ως Ali G

«How to Lose a Guy in 10 Days»: Στα σκαριά το σίκουελ της θρυλικής rom-com

Ο Ricky Martin στη νέα ταινία του Gael García Bernal, «Hombre al Agua»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.