Ελληνική ανοχή στην ακρίβεια – Πώς ξέφυγαν οι τιμές στα καύσιμα

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς γεωπολιτικές αναταράξεις και οι χρηματιστηριακές διακυμάνσεις της ενέργειας σφυροκοπούν τα νοικοκυριά σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, η αντιμετώπιση της κρίσης από τις κυβερνήσεις αποκαλύπτει δύο εκ διαμέτρου αντίθετους κόσμους.

1. Από τη μία πλευρά ευρωπαϊκά κράτη με ισχυρή δημοσιονομική παράδοση και αντανακλαστικά προστασίας της εγχώριας αγοράς λαμβάνουν άμεσες, γενναίες και μονομερείς παρεμβάσεις:

● Η Γερμανία προχωρά σε άμεση μείωση του φόρου στα καύσιμα κατά 17 λεπτά το λίτρο, ενεργοποιώντας ένα πακέτο στήριξης ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για να ανακουφίσει άμεσα τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της.

● Την ίδια στιγμή, η Τσεχία επιβάλλει αυστηρό πλαφόν στις τιμές των καυσίμων, τόσο στη βενζίνη όσο και στο ντίζελ, χρηματοδοτώντας το μέτρο μέσω της επιβολής έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των διυλιστηρίων.

2. Από την άλλη πλευρά η Ελλάδα παρακολουθεί τις εξελίξεις ως θεατής. Το οικονομικό επιτελείο δηλώνει ότι «περιμένει το πράσινο φως από τις Βρυξέλλες» για να εξετάσει αν και πότε θα μπορέσει να αγγίξει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Ακόμη και στο πλαίσιο του Eurogroup η ελληνική πλευρά επιχειρεί απλώς να διαπραγματευτεί έναν στοιχειώδη ταμειακό χώρο, την ώρα που οι αντλίες και τα τιμολόγια ρεύματος έχουν ήδη ξεφύγει από κάθε έλεγχο, σφίγγοντας δραματικά τη θηλιά γύρω από τον λαιμό των καταναλωτών.

Κατά 22% μικρότερη αγοραστική δύναμη

Η οικονομική πίεση που υφίστανται τα ελληνικά νοικοκυριά δεν εκφράζεται πλέον μόνο με αόριστες διαμαρτυρίες, αλλά αποτυπώνεται με σκληρούς, αμείλικτους αριθμούς. Σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, το μέσο ελληνικό νοικοκυριό καλείται να διαθέσει πάνω από το 55% του μηνιαίου εισοδήματός του αποκλειστικά και μόνο για την κάλυψη των σταθερών αναγκών στέγασης, ενέργειας και διατροφής.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πραγματική αγοραστική δύναμη των μισθωτών και των συνταξιούχων έχει υποστεί καθίζηση της τάξης του 22% μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Όταν δηλαδή οι σταθερές δαπάνες για ρεύμα, θέρμανση και βασικά είδη σούπερ μάρκετ αυξάνονται με διψήφιους ρυθμούς, ενώ οι ονομαστικοί μισθοί παραμένουν ουσιαστικά καθηλωμένοι, το αποτέλεσμα είναι η βίαιη εξάλειψη κάθε δυνατότητας αποταμίευσης και ο εξαναγκασμός των πολιτών σε περικοπές ακόμη και στα είδη πρώτης ανάγκης.

Το «σοκ» των Κυκλάδων

Η εικόνα στα πρατήρια καυσίμων της χώρας αποτυπώνει ανάγλυφα το μέγεθος της στρέβλωσης. Η μέση τιμή λιανικής πώλησης της αμόλυβδης πανελλαδικά έχει εκτοξευθεί στα 2,173 ευρώ το λίτρο, ενώ σε ορισμένες περιοχές η κατάσταση ξεπερνά τα όρια της οικονομικής παράνοιας.

Στις Κυκλάδες οι τιμές καταγράφονται 20% υψηλότερες από τον ήδη διογκωμένο εθνικό μέσο όρο. Πρωταθλήτρια στην ακριβή βενζίνη αναδεικνύεται η Σαντορίνη, με την αμόλυβδη να αγγίζει τα 2,615 ευρώ το λίτρο, ενώ ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής η Μήλος με 2,600 ευρώ ανά λίτρο. Αλλά και σε μια σειρά άλλα νησιά, όπως η Πάρος, η Κύθνος, η Σχοινούσα, η Ίος, η Σέριφος, η Σίφνος, η αμόλυβδη έχει διασπάσει οριστικά το ψυχολογικό φράγμα των 2,50 ευρώ το λίτρο, προκαλώντας ζάλη στους κατοίκους και τις τοπικές επιχειρήσεις.

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της κρίσης προκύπτει αν συγκρίνουμε τα σημερινά δεδομένα με εκείνα του 2008.

● Τότε, όταν το αργό πετρέλαιο τύπου Brent είχε χτυπήσει το ιστορικό ρεκόρ των 147 δολαρίων το βαρέλι, η αμόλυβδη βενζίνη στην Ελλάδα πωλούνταν προς 1,27 ευρώ το λίτρο.

● Σήμερα, με τη διεθνή τιμή του αργού πετρελαίου να βρίσκεται σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα, η βενζίνη στην αντλία διαμορφώνεται στα 2,15 με 2,16 ευρώ το λίτρο. Πρόκειται για μια τεράστια αύξηση της τάξεως του 70%, η οποία δεν δικαιολογείται από τη διεθνή τιμή του αργού, αλλά οφείλεται στη διαχρονική υπερφορολόγηση και στα ανεξέλεγκτα περιθώρια κέρδους της εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας.

«Πρεμιέρα – εφιάλτης» του πετρελαίου θέρμανσης

Ανάλογη εκρηκτική εικόνα επικρατεί και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος κατέγραψε νέο ιστορικό ρεκόρ, φτάνοντας στα 211,76 ευρώ τη μεγαβατώρα, ενώ κατά τις ώρες αιχμής το βράδυ εκτοξεύτηκε στα 340,89 ευρώ τη μεγαβατώρα. Η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου ξεπέρασε τα 160 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση περίπου 20% μέσα σε έναν μόλις μήνα. Αυτή η μηνιαία εκτίναξη εντείνει την ανησυχία για το ύψος των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας, των οποίων το κόστος θα μεταφερθεί απευθείας στους καταναλωτές.

Την ίδια ώρα, η επικείμενη έναρξη της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης απειλεί να καταφέρει το τελειωτικό χτύπημα. Με τις διεθνείς τιμές να πιέζουν προς τα πάνω, η «πρεμιέρα» κινδυνεύει να γίνει με τιμή πάνω από τα 2,00 ευρώ το λίτρο. Η καθυστέρηση λήψης αποφάσεων για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης απλώς εγγυάται ότι η είσοδος στον χειμώνα θα γίνει με όρους ενεργειακής φτώχειας για εκατομμύρια νοικοκυριά.

Η «αναποτελεσματική» πρωτοβουλία στο ράφι και η ασφυξία των ΜμΕ

Απέναντι σε αυτό το κύμα, η κυβερνητική απάντηση στο μέτωπο των τροφίμων και των ειδών πρώτης ανάγκης εξαντλείται στη λεγόμενη Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών.

Μετά την ολοκλήρωση στις 31 Οκτωβρίου της πρώτης φάσης, η οποία κάλυψε 1.740 προϊόντα, η δεύτερη φάση με ορίζοντα το δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου ξεκινά με την καταγραφή μόλις 387 κωδικών προϊόντων, εκ των οποίων οι 353 αφορούν επώνυμα αγαθά και οι 34 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Όταν όμως στα ράφια των σούπερ μάρκετ διακινούνται δεκάδες χιλιάδες κωδικοί, η εθελοντική συμπερίληψη μερικών εκατοντάδων προϊόντων λειτουργεί ως σταγόνα στον ωκεανό.

Την ίδια στιγμή, ο παραγωγικός ιστός της χώρας υφίσταται διπλή ασφυξία. Η πρόσφατη έκθεση – βόμβα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ αποτυπώνει τη δραματική κατάσταση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με ληστρικά επιτόκια δανεισμού και με τραπεζικά δάνεια που δίνονται με το σταγονόμετρο. Χωρίς πρόσβαση σε ρευστότητα και με το λειτουργικό κόστος σε ενέργεια και μεταφορές να καλπάζει, οι μικρές επιχειρήσεις είτε υποχρεώνονται να μετακυλήσουν τις αυξήσεις στον τελικό καταναλωτή είτε οδηγούνται μαθηματικά σε λουκέτο.

Η ανάγκη για δομικές ρήξεις

Η σύγκριση των πεπραγμένων της ελληνικής διοίκησης με τις πρωτοβουλίες ευρωπαϊκών κρατών, όπως η Γερμανία και η Τσεχία, αναδεικνύει μια θεμελιώδη υστέρηση. Η επίκληση των «ευρωπαϊκών κανόνων» ως δικαιολογία για την απραξία δεν πείθει πλέον, όταν άλλες χώρες – μέλη αξιοποιούν κάθε διαθέσιμο εργαλείο – από μειώσεις φόρων και πλαφόν μέχρι την έκτακτη φορολόγηση υπερκερδών – για να προστατεύσουν την εγχώρια οικονομία τους.

Όσο η πολιτική αντιμετώπισης της ακρίβειας στην Ελλάδα περιορίζεται σε επικοινωνιακές πρωτοβουλίες μικρής κλίμακας και σε αναμονή των οδηγιών από τις Βρυξέλλες, ο «βαρύς» λογαριασμός θα συνεχίσει να μετακυλίεται στην πλάτη των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων απειλώντας με κοινωνική και οικονομική αποδιοργάνωση.

Διαβάστε επίσης:

Πέντε σενάρια για Ιράν και τιμές πετρελαίου

Κουτσούμπας: «Όχι» στη σταθερότητα του πολέμου και του κεφαλαίου, «ναι» σε δυνατό ΚΚΕ

Ένα Νόμπελ στη σκηνή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.