Ανταγωνισμοί, εκβιασμοί και ελληνική υπομονή

Αν δεν με απατά η επαγγελματική μου μνήμη, ήδη από το 2004 οι διπλωμάτες στο υπουργείο Εξωτερικών αλλά και στις πρεσβείες μας επισήμαιναν στην πολιτική ηγεσία, στους υπουργούς Εξωτερικών και Ενέργειας, τη σημασία των υδρογονανθράκων.

Τα σημειώματα υψηλής διαβάθμισης, με όλες τις λεπτομέρειες που περιέρχονταν, από Έλληνες ή ξένους επιχειρηματίες και ειδικούς του ενεργειακού κλάδου, μεταφέρθηκαν στους αποδέκτες όπως απαιτούσε η διπλωματική δεοντολογία και η επαγγελματική συνέπεια. Με την πάροδο των ετών διαπιστώθηκαν οι ενεργειακές δυνατότητες της χώρας στην περιοχή που γνωρίζαμε πολύ πριν από το 2004 και σε νεότερες ζώνες, δυτικά και νότια της Κρήτης.

Ορισμένοι πολιτικοί μας ξεχωρίζουν για την εξειδικευμένη γνώση που διαθέτουν στον ενεργειακό τομέα. Μοιράζονται με πολιτική μεγαθυμία τη γνώση τους με τις ελληνικές κυβερνήσεις είτε έχουν υπουργοποιηθεί είτε παραμένουν εκτός πολιτικής, αλλά πάντοτε πρωταγωνιστές στην ακαδημαϊκή, κοινωνική και ερευνητική δραστηριότητα, επειδή το θεωρούν εθνική υποχρέωση.

Πολύ περισσότερο θεωρούν υποχρέωσή τους οι διπλωμάτες να ενημερώνουν εμπεριστατωμένα την κυβέρνησή τους και τους αρμόδιους υπουργούς για τις εξελίξεις που σχετίζονται με την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και της Ε.Ε. 

Οι αγωγοί μεταφοράς ενέργειας εντάσσονται επίσης στη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Οι αγωγοί ενέργειας, πετρελαίου και φυσικού αερίου, που συνδέουν τις ακτές της ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη, εκκινούν από τις χώρες του Κόλπου, το Ιράν, το Ιράκ, τη Συρία. Οι εξελίξεις στην περιοχή θα ορίσουν τις οδεύσεις, που θα διευκολύνει με αμεσότητα ο ελληνικός εφοπλισμός, προσθέτοντας φυσικό αέριο στους σταθμούς αποθήκευσης στη Ρεβυθούσα, στην Αλεξανδρούπολη, στην Κροατία. 

Η πλήρωση των αγωγών με ενέργεια από διάφορες περιοχές θα μειώσει την τιμή του μείγματος προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών ενισχύοντας και τις παραγωγικές δυνατότητες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, διευκολύνοντας ξανά την ανάπτυξη στην Ε.Ε.

Αύξηση ασφάλειας στην παραγωγή και μεταφορά

Όμως οι απαραίτητοι κυρίως χερσαίοι αγωγοί, που εκκινούν από την περιοχή ΜΕΝΑ, χωρίς αναστολές παράκαμψης θα διέλθουν και από την Τουρκία. Βέβαια, η εμπειρία διέλευσης των αγωγών από τον ουκρανικό διάδρομο, ακόμη πριν από τον πόλεμο με τη Ρωσία, δεν επιτρέπει επανάληψη του σφάλματος της αποκλειστικής μεταφοράς ενέργειας μέσα από μία χώρα. 

Η αξία πολυμερισμού των διαδρομών ήδη καθίσταται εμφανής από όλη τη συζήτηση, που βρίσκεται σε έντονη εξέλιξη, με αναπόφευκτο αποτέλεσμα να διατηρούνται ακόμη οι εντάσεις και οι συγκρούσεις ανά τον κόσμο.

Οι απόψεις που δημοσιοποιούνται διαχωρίζοντας «πετρελαιάδες» των ΗΠΑ και ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες για να προωθηθεί το σχιστολιθικό αμερικανικό φυσικό αέριο δεν έχουν ορθολογική βάση. Οι αμερικανικές ενεργειακές δυνατότητες συνδέονται και κινούνται παράλληλα κατευθυνόμενες σε διαφορετικούς χώρους επεξεργασίας και εκμετάλλευσης. 

Το φυσικό αέριο, υγροποιημένο όπως μεταφέρεται από τις ΗΠΑ ή σε αέρια μορφή που διακινείται με αγωγούς από την παραγωγό Ρωσία, μεταφέρεται σε χώρους αποθήκευσης ή στην κατανάλωση, ενώ το πετρέλαιο διατίθεται στην κατανάλωση μετά την επεξεργασία στα διυλιστήρια. 

Οι επιχειρήσεις των ΗΠΑ, προκειμένου να κυριαρχήσουν στο μεγαλύτερο μέρος των αγορών, μάλλον αλληλοσυμπληρώνονται παρά ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Δεν αποτελεί σοφό εύρημα η απλή οικονομική διαπίστωση, σύμφωνα με την οποία η αυξανόμενη προσφορά τελικώς μάλλον ευνοεί τον καταναλωτή χωρίς να θίγονται τα ενδιαφέροντα όλων των επιχειρηματιών του ενεργειακού τομέα. Επίσης, όταν αυξάνεται η ασφάλεια για την παραγωγή και μεταφορά της ενέργειας εξασφαλίζονται περισσότερα πλεονεκτήματα για την αγορά στην προσφορά και στη ζήτηση.

Εκβιασμοί

Η ενεργειακή αστάθεια χρησιμοποιείται εκβιαστικά από τους αυταρχικούς ηγέτες της διεθνούς πραγματικότητάς μας. Στην Ουκρανία, στις περιοχές του Κόλπου και του Άντεν έχει «φρακάρει» το διεθνές εμπόριο και η μεταφορά ενέργειας φρικάροντας τη διεθνή οικονομία. Αναζητούνται άμεσες λύσεις διευκόλυνσης μεταφορών προς τα λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου, ώστε εμπορεύματα, LNG και πετρέλαιο να φορτωθούν σε κατάλληλα πλοία για να μεταφερθούν ασφαλώς στις αγορές της Ευρώπης.

Την ίδια στιγμή ξηρές περιοχές που προμηθεύουν με ενέργεια τον κόσμο αναζητούν το νερό. Μεγάλα αποθέματα νερού ελέγχει η Τουρκία, κυρίως με το διευρυμένο σύστημα φραγμάτων, από τη διαχείριση των οποίων εξαρτώνται άμεσα Συρία, Ιράκ, αλλά και χώρες του Κόλπου. 

Όταν αναπτυχθούν ασφαλή δίκτυα μεταφοράς ποσοτήτων νερού για να μη στεγνώσουν οι χώρες νότια της Τουρκίας και όταν εξασφαλισθεί ανεμπόδιστη αμφίδρομη οδική και θαλάσσια μεταφορά αγαθών τότε και η Ευρώπη ευκολότερα θα μπορεί να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια με υποθαλάσσια καλώδια και προϊόντα της προς τον Νότο της.

Κομβικός ελληνικός ρόλος

Στο σύνθετο περιβάλλον του ενεργειακού ανταγωνισμού η Ελλάδα κατέχει κομβικό ρόλο. Το σταθερό δημοκρατικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα της χώρας μας, σε ένα διεθνές περιβάλλον μεγάλων προκλήσεων, συγκρατείται από συμμάχους, εταίρους και ανταγωνιστές. Η αναμέτρηση εξελίσσεται κάθε στιγμή. 

Οι στόχοι όλων έχουν διαφορετικά σημεία εκκίνησης και στοχεύσεις. Στην οικονομική κρίση και στην πανδημία η συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών, παρά την ένταση, που σε ορισμένες στιγμές ήταν οξύτερη από την πραγματικότητα σε οικονομικά ισχυρότερες χώρες, διαφοροποιήθηκε ακόμη και από τους αυστηρότερούς επικριτές μας. 

Η υπομονετική και αξιοπρόσεκτη στάση των Ελλήνων επέτρεψε στις πολιτικές ηγεσίες της χώρας να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις με αποτέλεσμα το 2026 η Ελλάδα να αξιολογείται θετικά σε πολλούς τομείς και να θεωρείται αξιόπιστος συνομιλητής ακόμη και των πιο δύστροπων ηγεσιών του κόσμου.

Μόσχα και Άγκυρα αναζητούν διεξόδους από την κρίση που δημιούργησαν και διατηρούν διεθνώς, αλλά η επικοινωνία με την Αθήνα, σε διαφορετικά επίπεδα, δεν έχει διακοπεί. Η Ελλάδα δεν προσέρχεται εκβιαζόμενη στη διπλωματία. Η Αθήνα προβάλλει την κυρίαρχη άποψή της σε σημαντικά θέματα, επιτρέποντας να ισχυριζόμαστε, αλλά και να συνειδητοποιούμε ότι επιλέγουμε τη σωστή πλευρά της Ιστορίας. 

Όταν η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου συνεργάστηκε με τους Αζέρους για τον αγωγό ΤΑΡ, απορρίπτοντας την πολύ δελεαστική πρόταση της Ρωσίας, σχεδόν διπλάσια οικονομική προσφορά για συνεργασία, επέλεξε πολιτικά να αποδυναμώσει το μεθοδευόμενο ενεργειακό μονοπώλιο και στη νότια Ευρώπη, εντάσσοντας τη χώρα στη σωστή πλευρά της ιστορίας. 

Νωρίτερα, το 2005, η Αθήνα συμφώνησε στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας σε μία ακόμη σημαντική πολιτική απόφαση με υψηλό πολιτικό κόστος, όπως έπραξε και με τη Συμφωνία των Πρεσπών, επιτρέποντας στη χώρα να ηγείται στις εξελίξεις στα Βαλκάνια, παρά τις εσωτερικές αντιθέσεις που προκαλούνται από τόσο σημαντικές πολιτικές αποφάσεις.

Ο ρεαλισμός της πολιτικής δεν σημαίνει πολιτικό αμοραλισμό. Στα ξεχωριστά βήματα που σηματοδοτούν τη διπλωματική εξέλιξη της χώρας μας συνδυάστηκαν και στρατηγικές συνεργασίες με ΗΠΑ, Γαλλία, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτο, Ισραήλ. Καμία εθνική προτεραιότητα δεν παραμερίστηκε. Αντιθέτως ενισχύθηκαν οι απαιτήσεις στην περιοχή και έγιναν σταδιακά αποδεκτές στρατηγικές που πριν από μία εικοσαετία θα ήταν αδιανόητο να προταχθούν. 

Η Αθήνα εγκαίρως προειδοποιούσε

Η Ευρώπη κλονίζεται από εσωτερικές κρίσεις και διεθνείς προκλήσεις. Η Γερμανία και η Γαλλία αντιμετωπίζουν κρίσεις σύνθετες, που προκαλούνται από εσωτερικές ανισότητες, αλλά, όπως περιγράφεται από το Παρίσι και το Βερολίνο, οφείλονται και σε εξωτερικές παρεμβάσεις. 

Όταν η Αθήνα, με ακλόνητα στοιχεία εγκαίρως προειδοποιούσε Ευρωπαίους εταίρους και συμμάχους, υπογραμμίζοντας ότι ξένες κυβερνήσεις παρεμβαίνουν στα εσωτερικά των χωρών μας για να δημιουργήσουν διχόνοια, κοινωνική και θρησκευτική, αντιμετωπίσθηκε με υπεροψία και κάποιας μορφής πολιτική αποστροφή. 

Οι αυξημένες διαμαρτυρίες Βερολίνου, Παρισίων, Βιέννης, Κοπεγχάγης, Στοκχόλμης για παρεμβάσεις ξένων κρατικών υπηρεσιών και με κυβερνοεπιθέσεις επιβεβαιώνουν ότι μεθοδεύονται πολώσεις στην Ευρώπη. Παρόμοιες αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει αποτελεσματικά με πολιτική αποφασιστικότητα η Ελλάδα διατηρώντας σεβασμό στη διαφορετικότητα, παρά τον πακτωλό χρημάτων που διαθέτουν εναντίον της κοινωνικής συνοχής και πολιτικής σταθερότητας Άγκυρα και Μόσχα.

Όλοι αξιολογούνται

Ο ρόλος των πρέσβεων και των διπλωματών στην εξελισσόμενη συζήτηση παραμένει σημαντικός. Αν ο διαπιστευμένος εκπρόσωπος μίας χώρας επιλέγει να έχει μία εντυπωσιακή κοινωνική, πολιτική παρουσία και να σχετίζεται με ιδιώτες, επιχειρηματίες, ανθρώπους του θεάματος και της Show Biz αξιολογείται από την κεντρική του υπηρεσία αναλόγως με το αποτέλεσμα του συνολικού έργου του. 

Οι ιδιώτες που επικοινωνούν με τις πρεσβείες δεν εκφράζουν εθνική πολιτική, αλλά μόνο τα προσωπικά και επιχειρηματικά ενδιαφέροντα. Έτσι αξιολογούνται από τους πρέσβεις συνομιλητές τους, που αναμφισβήτητα έχουν εντολή από τις κυβερνήσεις τους να διεισδύσουν σε όλες τις κοινωνικές, επιχειρηματικές ομάδες και κυρίως όσες τους εξασφαλίζουν εύκολη πολιτική πρόσβαση. 

Οι προσωπικές προτεραιότητες κάθε διπλωμάτη αποτελούν «δίκοπο μαχαίρι», που χάνει τον αιθέρα του, όταν αυτοί, για διαφορετικούς λόγους, ανακαλούνται στην κεντρική τους υπηρεσία.

Όπως αξιολογούνται για το έργο τους οι διπλωμάτες, κρίνονται και οι πολιτικοί που προσπαθούν να εισαγάγουν τις ακρότητες αλλοδαπών κοινωνιών στην Ελλάδα, ξεχνώντας ότι ξένα μοντέλα, δημιουργικά ή καταστροφικά δεν μεταφυτεύονται από χώρα σε χώρα. Το απέδειξε ο ελληνικός λαός σε πολλές περιπτώσεις, παγκοσμίους πολέμους, οικονομικές κρίσεις και πανδημία. 

Παρά τις οποιεσδήποτε μεθοδεύσεις, τελικώς οι Έλληνες πολίτες δεν ανάγκασαν τις ηγεσίες τους να δραπετεύσουν με ελικόπτερα, επειδή κάποιοι χτυπούσαν κατσαρόλες και συνωστίζονταν στην άνω και κάτω πλατεία στο Σύνταγμα ή σκαρφίζονταν τα μεγαλύτερα σκάνδαλα του αιώνα, για να διαβρώσουν τη συνταγματική σταθερότητα της δημοκρατίας μας.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης

Η κερδισμένη διεθνής εμπιστοσύνη

Σε αναζήτηση συγκλίσεων: Τι αποκαλύπτει η ημερήσια διάταξη της επίσκεψης του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο

Όποιος έχει τα γένια έχει και τα χτένια

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.