Σε αναζήτηση συγκλίσεων: Τι αποκαλύπτει η ημερήσια διάταξη της επίσκεψης του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο

Η ημερήσια διάταξη των εργασιών Ελλάδας – ΗΠΑ προφανώς και δεν ξεφεύγει από το αμοιβαίο, παραδοσιακό περιβάλλον φιλίας και στρατηγικής συνεργασίας που έχουν πετύχει οι δύο ατλαντικοί σύμμαχοι. Η άφιξη του Μάρκο Ρούμπιο, υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, στην Ελλάδα συγκρατείται ως μία σημαντική πολιτική και διπλωματική ενέργεια. Εντάσσεται στο πλαίσιο των κοινών ενδιαφερόντων των δύο χωρών. 

Σε μία περίοδο εξαιρετικών διεθνών προκλήσεων, προσπαθειών για συνέργειες και πρωτοβουλιών για την ενεργειακή ασφάλεια Ουάσιγκτον και Αθήνα συνεργάζονται με αντικειμενική επιδίωξη να αμβλυνθούν εντάσεις και να εξεταστούν προοπτικές για περισσότερες συγκλίσεις προς όφελος των διμερών και ευρύτερων στρατηγικών επιδιώξεων στην ανατολική Μεσόγειο, την ευρύτερη περιοχή Βαλκανίων, Μέσης Ανατολής και χωρών του Κόλπου.

Οι βασικές προτεραιότητες

Η ευρωπαϊκή περιοδεία του Αμερικανού αξιωματούχου ολοκληρώνεται στην Πορτογαλία. Προφανώς η περιοδεία του αφορά συνομιλίες που επικεντρώνονται στις σχέσεις των ΗΠΑ και χωρών – μελών της Ε.Ε., στις διεθνείς εξελίξεις, με προτεραιότητα στον πόλεμο στην Ουκρανία και την κρίση ενέργειας που απειλεί τη διεθνή κοινότητα και την Ε.Ε. 

Με τρόπο που απαντά συνεκτικά στις οξύτατες πτυχές των διεθνών σχέσεων και ό,τι προκύπτει από τις παρανομίες του Ιράν και των Χούθι οι συνομιλητές στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους προκαλούνται από τα γεγονότα να σταθούν με την πολιτική καθαρότητα και συνέπεια που τους επιβάλλει ο δημόσιος ρόλος τους. 

Προφανώς και δεν θα παραληφθούν από την ημερήσια διάταξη των συνομιλιών του Ρούμπιο εξειδικευμένα θέματα συνεργασίας και ασφάλειας, διεθνούς τρομοκρατίας, εξοπλισμών, αλλά και πιθανές στρατηγικές έναντι του Ιράν και των Χούθι κυρίως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. 

Θα αποτελούσε έκπληξη αν ο Ρούμπιο δεν εξέθετε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την απογοήτευση των ΗΠΑ από τη συμμαχική συμπεριφορά τόσο κατά τη διάρκεια των τακτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν και των πληρεξουσίων του όσο και τώρα που το Ιράν συνεχίζει να απαιτεί παράνομους όρους για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. 

Οι κοινές επιχειρήσεις Σαουδικής Αραβίας και κυβερνητικών στρατευμάτων της Υεμένης δεν υποστηρίζονται από τη διεθνή κοινότητα με κινήσεις διεθνούς στρατηγικής υποστήριξης, με συνέπεια να προβληματίζει η απουσία ευρύτερων και αποφασιστικών στρατηγικών συμμαχιών κατά των Χούθι, ώστε να τερματιστούν αμέσως οι παράνομες επιχειρήσεις τους που στρέφονται κατά παντός, παρά την παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή.

Η αθηναϊκή ατζέντα 

• Στην Αθήνα, πρωτεύουσα και κυρίαρχη θέση στις συνομιλίες καταλαμβάνουν θέματα που απασχολούν και τις δύο χώρες, όχι μόνο σε στρατηγικό προγραμματισμό, αλλά και σε θέματα εμπορίου, πνευματικής ιδιοκτησίας, επενδυτικού πλαισίου, ασφάλειας των επενδύσεων, εξασφάλισης των αμερικανικών στρατιωτικών επιλογών που αφορούν στην αμυντική διάσταση τόσο προς τον Βορρά όσο και προς τον Νότο φθάνοντας σε Ισραήλ, Αίγυπτο και στην περιοχή του Κόλπου.
• Στην Αθήνα, μάλλον υπότιτλο των συνομιλιών αποτελεί η σχέση ΗΠΑ – Τουρκίας, ενώ αντιθέτως σίγουρα απασχολεί, κυρίως στις διαπροσωπικές συναντήσεις των δύο υπουργών, το στρατηγικό ρήγμα που προκαλείται από τη συμπεριφορά της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ, αλλά και την προοπτική επιτυχούς εξέλιξης του γεωστρατηγικού προγραμματισμού των ΗΠΑ.

Επιπροσθέτως η Ελλάδα, ως κυρίαρχη στη ναυσιπλοΐα, θα αναπτύξει τους προβληματισμούς της για τις επιθέσεις που δέχονται πάσης φύσεως καράβια και ελληνικής πλοιοκτησίας. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών αναλυτικά θα παρουσιάσει τα μέτρα που λαμβάνονται με ελληνική πρωτοβουλία στον ΟΗΕ, στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά και στον Διεθνή Οργανισμό Ναυτιλίας για να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατό η ελευθεροπλοΐα. 

Η κοινή προσπάθεια που επιβάλλει να συνταχθούν περισσότερες χώρες με την Ελλάδα στοχεύει στον παραμερισμό της διεθνούς τρομοκρατίας και πειρατείας των θαλασσών, του παρεμβατισμού εξτρεμιστικών ομάδων και κρατών του ΟΗΕ που αδιαφορούν για την άμεση εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου.

Χωρίς να σπαταληθεί χρόνος και διπλωματικό κεφάλαιο, κατά τη συνάντηση των δύο αντιπροσωπειών είθισται να αξιολογείται η πορεία της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας – ΗΠΑ, αλλά και σημεία που θεωρούνται από τους συνομιλητές ως καθυστερήσεις στην πρόοδο των συμφωνηθέντων. Η Αθήνα αποτελεί πλέον αξιόπιστο εταίρο έχοντας ξεπεράσει στερεότυπα που καταδυνάστευαν την πολιτική σχέση με την Ουάσιγκτον.

Ο παράγων Άγκυρα

Ένα σημαντικό κεφάλαιο που απασχολεί συχνότατα τις συνομιλίες των δύο χωρών αφορά τη σημασία και την εφαρμογή της θρησκευτικής διπλωματίας, στην οποία υπάγεται και η προστασία των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή, αλλά και στην Τουρκία. Ο ρόλος της Οικουμενικής Ορθοδοξίας διαχρονικά περιλαμβάνεται στα ενδιαφέροντα των ΗΠΑ, είτε αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης επισκέπτονται την Ελλάδα είτε συναντιούνται με το καθεστώς Ερντογάν στις ΗΠΑ και στην Τουρκία.

Βέβαια όλη η συμπεριφορά των ΗΠΑ, από συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους στην Ελλάδα, χαρακτηρίζεται τουλάχιστον ως «πολιτική των ίσων αποστάσεων», επειδή η παρότρυνση, πάντοτε προς την Αθήνα και την Άγκυρα, από κάθε αμερικανική κυβέρνηση είναι «φροντίστε να τα βρείτε». Κάθε σύμμαχος και εταίρος στις διμερείς συναντήσεις με την Αθήνα και την Άγκυρα το ίδιο στερεότυπο προωθεί, χωρίς όμως να παραβλέπονται οι πραγματικές δυσκολίες που δημιουργούνται από την τουρκική συμπεριφορά.

Στην εξέλιξη των διεθνών σχέσεων σύμμαχοι επέλεξαν και επιλέγουν συμπεριφορές που δεν ανταποκρίνονταν πάντοτε στις συμμαχικές και ευρωπαϊκές τους υποχρεώσεις. Η Άγκυρα, θεωρώντας τις παρεκκλίσεις ως κανόνα συμμαχικής και ευρωπαϊκής συμπεριφοράς, συνδέθηκε ή, καλύτερα, εξαρτήθηκε από τη στρατηγική της Μόσχας αδιαφορώντας για τα ρήγματα που δημιουργεί συνειδητά με την πολιτική και οικονομική συμπεριφορά της εις βάρος της συμμαχίας, αλλά και στην ενεργειακή στρατηγική για την ασφάλεια της Ευρώπης, την οποία βεβαίως είχε πλήξει, πολύ πριν από την Τουρκία, με τις επιλογές της η Γερμανία.

Κέντρο ενδιαφέροντος η Ελλάδα

Με τις τουρκικές επιλογές της τελευταίας δεκαπενταετίας το κέντρο ενδιαφέροντος των ΗΠΑ στράφηκε προς την Αθήνα. Με την παραδοσιακή τους καθυστέρηση, την πολιτική των ΗΠΑ υπέρ της Ελλάδας ακολουθούν οι εταίροι, χωρίς να χρειάζεται οποιοσδήποτε να μεταβάλει άρδην τις διμερείς σχέσεις με την Τουρκία. 

Η επιτυχία της στρατηγικής που οικοδομείται για να εξασφαλίζονται τα συμμαχικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα έγκειται στο πραγματικό γεγονός των συγκλίσεων, που κρίνονται απαραίτητες προκειμένου σε πρώτο χρόνο να αποφευχθεί μία παγκόσμια πολεμική σύρραξη και στη συνέχεια με βεβαιότητα να περιοριστούν οι διεθνείς προκλήσεις που ταλανίζουν τη διεθνή κοινότητα σε όλα τα πεδία, συμπεριλαμβανομένων

• της πολιτικής επικοινωνίας, 
• της οικονομικής ανάπτυξης, 
• της ενεργειακής επάρκειας, 
• της προστασίας του περιβάλλοντος, 
• της κοινωνικής συνοχής, 
• του σεβασμού στη διαφορετικότητα, στο δικαίωμα στη ζωή και στην ελευθερία έκφρασης και σκέψης.

Η στρατηγική συμμαχία Ελλάδας και ΗΠΑ συνδέεται άμεσα με τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ Λευκωσίας και Ουάσιγκτον, αλλά και τη σχέση των τριών με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ιορδανία και τις χώρες του Κόλπου. Δημιουργείται ένα περιφερειακό σύστημα συνεργασιών και πρωτοβουλιών που εξασφαλίζει τα συμφέροντα των συμμετεχόντων, του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. 

Από τις αναπτυσσόμενες στρατηγικές συνεργασίες στην περιοχή, οι οποίες δεν είναι ανταγωνιστικές, απέχει η Άγκυρα. Η Τουρκία δυστυχώς καθημερινά φροντίζει να εμβολίσει, ευτυχώς χωρίς επιτυχία, ένα διευρυμένο σύστημα συνεργασιών στο οποίο, πέρα από τις χώρες της περιοχής, προσέρχονται ΗΠΑ και Γαλλία. 

Βέβαια με ορισμένες δηλώσεις αξιωματούχοι της Ελλάδας εμφανίζονται με αδυναμίες στην ανάγνωση, σε όλο το εύρος τους, των εξελισσόμενων διεθνών σχέσεων. Αρκούνται ακόμη και λειτουργοί του κράτους σε περιοριστικές δηλώσεις, που εύκολα παρεξηγούνται όχι για την ανεπάρκεια της δημόσιας επικοινωνίας, αλλά επειδή εύκολα μεθερμηνεύονται κατά βούληση και καθ’ υπερβολήν.

Υποστήριξη των αμοιβαίων συμφερόντων

Η κριτική που ασκείται στις δημόσιες δηλώσεις μελών της κυβέρνησης και λειτουργών του κράτους ευτυχώς δεν αφίσταται από την ουσία και το πνεύμα των αποφάσεων του ΟΗΕ και της Ε.Ε., που θεωρούν τη στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό παράνομη και επιθετική εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι δηλώσεις στον ΟΗΕ του Προέδρου Ερντογάν συμπεριλαμβάνονται στις συναντήσεις των συμμάχων, αλλά ως μέρος των γενικότερων στρατηγικών στόχων που προσδιορίζουν τις επιδιώξεις σε διμερές και πολυμερές επίπεδο.

Η ολοκλήρωση των εργασιών στο υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαιώνει την καλή σχέση Ελλάδας – ΗΠΑ, τις κοινές στρατηγικές, την υποστήριξη των αμοιβαίων συμφερόντων και τη σημασία της πολιτικής συνέπειας στην εξέλιξη των διεθνών σχέσεων. Ορισμένοι δυστυχώς συνεχίζουν να θεωρούν ό,τι έχει επιτευχθεί με αμοιβαία κατανόηση και σεβασμό ως υποχωρητικότητα και την Ελλάδα «ουρά» των επιλογών Ουάσιγκτον και Αγκύρας. 

Όμως, ευτυχώς τα γεγονότα, που έχουν διαμορφωθεί με σκληρές αναμετρήσεις, εύστοχες κινήσεις, αλλά και άτοπες δηλώσεις, αρκετές φορές, εξαιτίας πολιτικής εσωστρέφειας, βεβαιώνουν ότι η Ελλάδα, σε μία εποχή ιδιαίτερα σκληρών διεκδικήσεων και αντιπαραθέσεων, ανταποκρίνεται στις διεθνείς προκλήσεις συνεργαζόμενη με συμμάχους και εταίρους.

Η σημασία της επίσκεψης Ρούμπιο ξεπερνά τη διμερή συμμαχική και στρατηγική σχέση. Οι Έλληνες πολίτες αντιλαμβάνονται την προστιθέμενη αξία των αμοιβαίων επιλογών, αλλά συχνά ανησυχούν για τις δυνατότητες του πολιτικού προσωπικού να διατηρήσει με υπομονή τις επιλογές που ορίζουν τις μακροχρόνιες απαιτήσεις των Ελλήνων πολιτών. 

Η έλλογη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων που δημοσιοποιούνται με την ολοκλήρωση των διμερών συναντήσεων Ελλάδας – ΗΠΑ θα προσθέσουν εμπιστοσύνη σε όλα τα κόμματα, κυρίως όμως στην κυβέρνηση, που επίμονα επιλέγει να υπηρετήσει με συνέπεια στόχους ευρύτερων πολιτικών, αδιαφορώντας για το πιθανό πολιτικό κόστος μίας στιγμιαίας αντιπαράθεσης, διότι ο υπουργός Εξωτερικών, ακολουθώντας χωρίς παρεκκλίσεις τις πρωθυπουργικές οδηγίες για την άσκηση εξωτερικής πολιτικής, εξασφαλίζει οφέλη μόνο για την Ελλάδα.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης

Όποιος έχει τα γένια έχει και τα χτένια

Σπαρασσόμαστε ασύστολα αντί να διεκδικούμε

Αναζητώντας σταθερές σ’ έναν κόσμο που αλλάζει

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.