Τι είναι οι ενδιάμεσες εκλογές και τι διακυβεύεται στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο – Ο κίνδυνος για Τραμπ και οι επιδιώξεις των αντιπάλων του

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα είναι υποψήφιος στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, αλλά το αποτέλεσμα μπορεί να καθορίσει πόση πραγματική ισχύ θα διαθέτει για το υπόλοιπο της θητείας του. Οι Αμερικανοί θα αποφασίσουν ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο, δίνοντας στον πρόεδρο τη δυνατότητα να συνεχίσει με τις πλάτες μιας φιλικής πλειοψηφίας ή υποχρεώνοντάς τον να αντιμετωπίσει μια αντιπολίτευση με ουσιαστικά εργαλεία ελέγχου.

Αυτές είναι οι περίφημες ενδιάμεσες εκλογές, τα «midterms», που αναφέρονται όλο και συχνότερα στις αναλύσεις για τις κινήσεις του Λευκού Οίκου, από την οικονομία και το μεταναστευτικό μέχρι την εξωτερική πολιτική.

Το διακύβευμα, όμως, δεν αφορά μόνο την αναμέτρηση Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών. Αφορά και το μέλλον της αμερικανικής Δεξιάς, την επιρροή του Τραμπ στο κόμμα του και τους συσχετισμούς ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Τι ψηφίζουν οι Αμερικανοί – Γιατί λέγονται «ενδιάμεσες»

Οι ενδιάμεσες εκλογές πραγματοποιούνται στο μέσο της τετραετούς προεδρικής θητείας, δύο χρόνια μετά την εκλογή προέδρου. Δεν είναι πρόωρες εκλογές, ούτε προκηρύσσονται επειδή προέκυψε κάποια πολιτική κρίση. Αποτελούν σταθερό μέρος του αμερικανικού εκλογικού κύκλου.

Στις ΗΠΑ, η νομοθετική εξουσία ασκείται από το Κογκρέσο, το οποίο αποτελείται από δύο σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Για να περάσει ένας ομοσπονδιακός νόμος χρειάζεται, κατά κανόνα, να εγκριθεί το ίδιο κείμενο και από τα δύο και στη συνέχεια να υπογραφεί από τον πρόεδρο.

Στις 3 Νοεμβρίου 2026 οι εκλογείς καλούνται να αναδείξουν:

Οι γερουσιαστές έχουν εξαετή θητεία και δεν εκλέγονται όλοι ταυτόχρονα. Κάθε δύο χρόνια ανανεώνεται περίπου το ένα τρίτο της Γερουσίας, στην οποία κάθε πολιτεία διαθέτει δύο έδρες, ανεξάρτητα από τον πληθυσμό της.

Ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος δεν εκλέγονται σε αυτή την αναμέτρηση. Συνεπώς, ακόμη και μια βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών δεν οδηγεί αυτομάτως σε αποχώρηση του Τραμπ ή σε νέες προεδρικές εκλογές.

Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο κυβερνά.

Τι κινδυνεύει να χάσει ο Τραμπ – Νόμους, χρήματα και προστασία από τον έλεγχο

Σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου. Η απώλεια ακόμη και του ενός θα αφαιρούσε από τον Λευκό Οίκο ένα σημαντικό πλεονέκτημα.

Η κατάκτηση της Βουλής από τους Δημοκρατικούς θα αρκούσε για να δυσκολέψει δραστικά την ψήφιση της νομοθετικής ατζέντας του προέδρου. Φορολογικές αλλαγές, δαπάνες και άλλες μεγάλες παρεμβάσεις θα χρειάζονταν συμφωνία με την αντιπολίτευση.

Η σύγκρουση για τη χρηματοδότηση του ομοσπονδιακού κράτους θα μπορούσε επίσης να γίνει πολύ πιο σκληρή. Εάν δεν εγκρίνονται εγκαίρως τα απαραίτητα κονδύλια, ορισμένες κρατικές υπηρεσίες αναστέλλουν τη λειτουργία τους, στο γνωστό «shutdown». Το Reuters καταγράφει ήδη τις δημοσιονομικές αντιπαραθέσεις ως βασικό κίνδυνο για την επόμενη χρονιά.

Υπάρχει, όμως, και ένα δεύτερο μέτωπο, ιδιαίτερα ευαίσθητο για τον Τραμπ: οι κοινοβουλευτικές έρευνες.

Το κόμμα που ελέγχει ένα σώμα αποκτά καθοριστικό λόγο στην οργάνωση των επιτροπών και στην ημερήσια διάταξή τους. Μια δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να οργανώσει ακροάσεις, να ζητήσει έγγραφα και να κλητεύσει μάρτυρες για κυβερνητικές αποφάσεις, πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων ή καταγγελίες κατάχρησης εξουσίας. Οι εξουσίες αυτές έχουν θεσμικά όρια και η εφαρμογή τους μπορεί να προκαλέσει δικαστικές διαμάχες, αλλά δημιουργούν πραγματική πολιτική πίεση.

Η Γερουσία έχει ένα πρόσθετο, κρίσιμο όπλο: εγκρίνει πολλές προεδρικές υποψηφιότητες για κορυφαίες κρατικές και δικαστικές θέσεις, περιλαμβανομένων των δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου. Εάν περάσει στους Δημοκρατικούς, ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει πολύ μεγαλύτερα εμπόδια στην τοποθέτηση προσώπων της επιλογής του. Αυτό δεν σημαίνει ότι ανατρέπονται αυτομάτως διορισμοί που έχουν ήδη ολοκληρωθεί.

Ο Τραμπ, πάντως, διατηρεί το προεδρικό βέτο, για την ανατροπή του οποίου απαιτούνται πλειοψηφίες δύο τρίτων και στα δύο σώματα. Διατηρεί επίσης τις εκτελεστικές του αρμοδιότητες, εντός των συνταγματικών και νομοθετικών ορίων. Επομένως, μια νίκη των Δημοκρατικών δεν τους επιτρέπει να εφαρμόσουν ανεμπόδιστα το πρόγραμμά τους. Δημιουργεί κυρίως συνθήκες διαπραγμάτευσης, σύγκρουσης και πιθανών αδιεξόδων.

Μπορούν να τον απομακρύνουν; Τι σημαίνει πραγματικά η παραπομπή

Εδώ βρίσκεται μια συχνή παρανόηση: η απώλεια του Κογκρέσου δεν ισοδυναμεί με απώλεια της προεδρίας.

Το αμερικανικό σύστημα δεν λειτουργεί όπως ένα κοινοβουλευτικό σύστημα, στο οποίο η κυβέρνηση χρειάζεται διαρκώς την εμπιστοσύνη της Βουλής. Ο πρόεδρος έχει ξεχωριστή εκλογική εντολή.

Η διαδικασία παραπομπής, το impeachment, είναι διαφορετικό ζήτημα. Η Βουλή μπορεί να εγκρίνει κατηγορίες με απλή πλειοψηφία, αλλά η δίκη διεξάγεται στη Γερουσία. Για καταδίκη και απομάκρυνση απαιτούνται τα δύο τρίτα των παρόντων γερουσιαστών, δηλαδή 67 ψήφοι εάν συμμετέχουν και οι 100. Μια οριακή δημοκρατική πλειοψηφία δεν αρκεί.

Ο πιο άμεσος κίνδυνος για τον Τραμπ, επομένως, είναι να περάσει την τελευταία διετία του με περιορισμένη νομοθετική δυνατότητα, εντονότερες έρευνες και μεγαλύτερη ανάγκη συμβιβασμών.

Τι επιδιώκουν οι Δημοκρατικοί – Γιατί μετρούν οι έδρες και όχι ένα πανεθνικό ποσοστό

Για τους Δημοκρατικούς, ο πρώτος στόχος είναι η ανάκτηση της δυνατότητας να επηρεάζουν ουσιαστικά τις αποφάσεις στην Ουάσιγκτον.

Στη Βουλή, το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας είναι οι 218 από τις 435 έδρες. Στη Γερουσία, όπου σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν 53 έδρες έναντι 47 του δημοκρατικού μπλοκ, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να φτάσουν τις 51. Στο 50-50, ο Ρεπουμπλικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς μπορεί να δίνει την καθοριστική ψήφο στις ισοψηφίες.

Η πολιτική τους επιδίωξη εκτείνεται και στο 2028: να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση σε απόδειξη ότι διαθέτουν ξανά εκλογική δυναμική και πειστική πρόταση εξουσίας.

Αυτό απαιτεί κάτι περισσότερο από καταγγελίες κατά του Τραμπ. Το κόστος ζωής βρίσκεται ψηλά στις ανησυχίες των εκλογέων, ενώ οι Δημοκρατικοί καλούνται να δείξουν ότι μπορούν να δώσουν απαντήσεις στην καθημερινότητα.

Δεν υπάρχει, πάντως, μία ενιαία εθνική κάλπη που μοιράζει αναλογικά τις έδρες. Οι βουλευτές εκλέγονται σε επιμέρους περιφέρειες και οι γερουσιαστές σε επίπεδο πολιτείας. Ένα πανεθνικό δημοσκοπικό προβάδισμα δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία, καθώς σημασία έχουν η γεωγραφία της ψήφου, τα όρια των περιφερειών και οι τοπικές αναμετρήσεις.

Οι πρόσφατες αναλύσεις δίνουν στους Δημοκρατικούς ευνοϊκές προοπτικές για τη Βουλή, ενώ η Γερουσία παραμένει περισσότερο αμφίρροπη. Πρόκειται για εκτίμηση πριν από την κάλπη, με την έκβαση να εξαρτάται από πολλές οριακές μάχες.

Η μάχη μέσα στους Ρεπουμπλικανούς – Το 2028 αρχίζει τον Νοέμβριο

Για τον Τραμπ, η διατήρηση του Κογκρέσου θα αποτελούσε επιχείρημα ότι η πολιτική του εξακολουθεί να κερδίζει και ότι η προσωπική του στήριξη παραμένει απαραίτητη για τους Ρεπουμπλικανούς.

Μια σημαντική ήττα θα μπορούσε, αντίθετα, να ενισχύσει όσους θεωρούν ότι η ταύτιση με τον πρόεδρο κοστίζει σε κρίσιμες περιφέρειες και απομακρύνει ανεξάρτητους ή μετριοπαθείς ψηφοφόρους. Αυτό αποτελεί πιθανή πολιτική συνέπεια, όχι βεβαιότητα ότι θα εκδηλωθεί οργανωμένη εσωκομματική ανταρσία.

Χρειάζεται επίσης διάκριση ανάμεσα στους επικριτές του Τραμπ και στους επίδοξους διαδόχους του. Ο Βανς και ο Μάρκο Ρούμπιο, που βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης για το 2028, ανήκουν στον σημερινό κυβερνητικό πυρήνα. Η μεταξύ τους πιθανή διεκδίκηση δεν τους καθιστά αυτομάτως αντιπάλους του προέδρου.

Ο ίδιος ο Βανς έχει δηλώσει ότι επικεντρώνεται στις ενδιάμεσες εκλογές και δεν έχει λάβει οριστική απόφαση για το 2028, ενώ έχει εκφράσει την προσδοκία ότι, εάν κατέβει, θα εξασφαλίσει τη στήριξη του Τραμπ.

Με βάση την 22η Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, ο Τραμπ, έχοντας εκλεγεί δύο φορές, δεν μπορεί να εκλεγεί ξανά πρόεδρος. Η επιρροή του, όμως, στην επιλογή του επόμενου υποψηφίου μπορεί να παραμείνει καθοριστική.

Γι’ αυτό οι επιδόσεις των υποψηφίων που στηρίζει, η δυνατότητα των στελεχών να κινητοποιούν ψηφοφόρους και η έκταση μιας νίκης ή ήττας θα αξιοποιηθούν και στην εσωκομματική συζήτηση για την επόμενη ημέρα.

Στις 3 Νοεμβρίου οι Αμερικανοί θα εκλέξουν το Κογκρέσο με το οποίο θα πρέπει να κυβερνήσει ο Τραμπ μέχρι τη λήξη της θητείας του. Το αποτέλεσμα θα δείξει πόσα μπορεί ακόμη να επιβάλει ο σημερινός πρόεδρος και θα επηρεάσει ποιοι θα αποκτήσουν προβάδισμα στη διεκδίκηση της διαδοχής του.

Διαβάστε επίσης:

Κιμ Γιονγκ Ουν: Ξαφνική επίσκεψη στην Κίνα – Τα μηνύματα προς Ουάσιγκτον και Πεκίνο

Oυκρανία: Προβληματισμός και αγωνία μετά την επίθεση Μασκ για τη χρήση του Starlink – Οι εναλλακτικές για τη χώρα

Αλβανία: Ηλεκτρισμένη η ατμόσφαιρα στα Τίρανα, καλούν σε νέες διαδηλώσεις οι φοιτητές – Επιμένει στον διάλογο ο Ράμα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.