Ακρίβεια: Στο πετρέλαιο και τη διπλωματία οι τελευταίες ελπίδες για ανάσα στα νοικοκυριά τον χειμώνα

Με την ακρίβεια να εξακολουθεί να λεηλατεί τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται στο 5,7%, η ελληνική οικονομία αναζητά πλέον σανίδα σωτηρίας στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Μόνο που ακόμη και εκεί, όπου τις τελευταίες ημέρες εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια αποκλιμάκωσης, η αισιοδοξία αποδεικνύεται εξαιρετικά εύθραυστη.

Η βουτιά του πετρελαίου Brent κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη (10/11) δημιούργησε προσδοκίες ότι το κύμα ανατιμήσεων μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί. Ωστόσο, η νέα άνοδος των τιμών την Τετάρτη, με το Brent να επιστρέφει πάνω από τα 94 δολάρια, ήρθε να υπενθυμίσει πόσο εύκολα μπορούν να ανατραπούν οι ισορροπίες. Και όλα αυτά λίγο πριν από την ουσιαστική έναρξη του χειμώνα, όταν οι ανάγκες για θέρμανση αυξάνονται και οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί δοκιμάζονται από τους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος, τα καύσιμα και το κόστος των βασικών αγαθών.

Από τα 89 στα 94 δολάρια μέσα σε μία ημέρα

Η εικόνα των τελευταίων συνεδριάσεων στην αγορά πετρελαίου είναι ενδεικτική της αβεβαιότητας που κυριαρχεί. Την Τρίτη (10/11) το Brent υποχώρησε ενδοσυνεδριακά έως τα 89,16 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας πτώση 3,7%, ενώ είχε προηγηθεί ισχυρή πτώση περίπου 5,9% τη Δευτέρα.

Η μεταστροφή αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς στα τέλη Οκτωβρίου το πετρέλαιο είχε πλησιάσει τα 118 δολάρια, υπό την απειλή μιας γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Καταλυτικό ρόλο στην αποκλιμάκωση διαδραμάτισαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίστηκε να απομακρύνεται από το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν. Η αγορά έσπευσε να προεξοφλήσει ότι μπορεί να ανοίγει παράθυρο διπλωματικής συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, γεγονός που θα περιόριζε τους κινδύνους για την παγκόσμια τροφοδοσία πετρελαίου.

Ωστόσο, η αντίδραση της Τεχεράνης προσγείωσε απότομα τις προσδοκίες. Η επιμονή της ιρανικής πλευράς στις θέσεις της για το πυρηνικό πρόγραμμα και οι αμφιβολίες για την ύπαρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων οδήγησαν το Brent εκ νέου ανοδικά, με την τιμή του να διαμορφώνεται την Τετάρτη γύρω στα 94 δολάρια. Το μήνυμα είναι σαφές: όσο δεν υπάρχει συμφωνία και όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, καμία αποκλιμάκωση δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Η ακρίβεια έχει ήδη περάσει στην πραγματική οικονομία

Στην Ελλάδα, πάντως, οι διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις έχουν ήδη αφήσει βαρύ αποτύπωμα. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Οκτώβριο αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος. Ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,7%, από 5% τον Σεπτέμβριο, όταν τον αντίστοιχο μήνα του 2025 περιοριζόταν στο 2%.

Πίσω από τον γενικό δείκτη κρύβονται ανατιμήσεις που δύσκολα μπορεί να αντέξει ένας οικογενειακός προϋπολογισμός. Το φυσικό αέριο εμφανίζεται αυξημένο κατά 80% σε ετήσια βάση, το πετρέλαιο κίνησης κατά 39,4%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 37,5%, η βενζίνη κατά 25% και το ηλεκτρικό ρεύμα κατά 17,9%. Συνολικά, η στέγαση κατέγραψε αύξηση 15,1% και οι μεταφορές 13,8%, αποτυπώνοντας την ένταση με την οποία η ενεργειακή κρίση μεταφέρεται στο κόστος διαβίωσης.

Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 2,1%, έναντι μόλις 0,6% τον Σεπτέμβριο, με τα λαχανικά να καταγράφουν ανατίμηση 8,4%, το αρνί και το κατσίκι 9,1% και το μοσχάρι 6,5%. Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 6,8%, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά που ήδη διαθέτουν σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους για να εξασφαλίσουν στέγη. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν το πετρέλαιο αρχίσει να υποχωρεί, οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο τιμών, καθώς οι προηγούμενες ανατιμήσεις έχουν ήδη ενσωματωθεί σε αγαθά και υπηρεσίες.

Οι ελπίδες για φθηνότερο ρεύμα και θέρμανση

Το μεγάλο στοίχημα για τους επόμενους μήνες είναι εάν μια ενδεχόμενη αποκλιμάκωση της τιμής του πετρελαίου θα συνοδευτεί από αντίστοιχη υποχώρηση στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Μια συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν, εφόσον περιορίσει τις απειλές για τη μεταφορά ενεργειακών φορτίων από τον Περσικό Κόλπο, θα μπορούσε να μειώσει το γεωπολιτικό κόστος που επιβαρύνει τις διεθνείς τιμές. Για την Ευρώπη, ιδιαίτερη σημασία έχει η ομαλή διακίνηση υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς οποιαδήποτε διαταραχή στην προσφορά μπορεί να μεταφραστεί σε αυξήσεις στη χονδρεμπορική αγορά. Αντίθετα, μια σταθερή αποκλιμάκωση των τιμών του φυσικού αερίου θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής και να δημιουργήσει περιθώρια για χαμηλότερες χρεώσεις ηλεκτρικού ρεύματος.

Βέβαια, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην πτώση των διεθνών τιμών και στην ελάφρυνση του καταναλωτή. Οι μειώσεις δεν μεταφέρονται αυτομάτως ούτε με την ίδια ταχύτητα στα τιμολόγια, ενώ αρκετές επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με αυξημένο κόστος παραγωγής, μεταφοράς και χρηματοδότησης. Το ζητούμενο επομένως δεν είναι μόνο να πέσουν οι διεθνείς τιμές, αλλά να φτάσει η αποκλιμάκωση στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στο πρατήριο καυσίμων και στον λογαριασμό του ρεύματος.

Στη διεθνή εξίσωση προστίθενται και οι τελευταίες εξελίξεις στο ουκρανικό μέτωπο. Οι διήμερες συνομιλίες Ρωσίας και Ουκρανίας στο Αμπού Ντάμπι, με αμερικανική διαμεσολάβηση, ολοκληρώθηκαν χθες Τετάρτη με ορισμένα θετικά αποτελέσματα, μεταξύ των οποίων συμφωνία για σημαντική ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου.

Ωστόσο, παρά τις δηλώσεις περί προόδου, ουσιαστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου δεν επιτεύχθηκε. Τα εδαφικά ζητήματα, οι εγγυήσεις ασφαλείας και η βαθιά έλλειψη εμπιστοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν βασικά εμπόδια. Για τις ενεργειακές αγορές, ακόμη και η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μπορεί να λειτουργήσει θετικά, περιορίζοντας μέρος της αβεβαιότητας. Μια πραγματική συμφωνία ειρήνης θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη σταθερότητα στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, χωρίς πάντως να συνεπάγεται άμεση επαναφορά των προηγούμενων εμπορικών και ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία. Προς το παρόν, όμως, οι ελπίδες για ειρήνη απέχουν αρκετά από την πραγματικότητα του πολέμου, ο οποίος συνεχίζεται με επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και στις δύο πλευρές.

Ο χειμώνας θα κρίνει την επόμενη ημέρα

Το επόμενο κρίσιμο διάστημα θα δείξει εάν η υποχώρηση των διεθνών ενεργειακών τιμών αποτελεί την αρχή μιας σταθερότερης τάσης ή απλώς ένα προσωρινό διάλειμμα μέσα σε μια παρατεταμένη περίοδο αναταράξεων.

Ένας βαρύς ευρωπαϊκός χειμώνας μπορεί να αυξήσει απότομα τη ζήτηση φυσικού αερίου και να ανατρέψει τις σημερινές προσδοκίες. Το ίδιο μπορεί να συμβεί από μια νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή ή από ενδεχόμενο αδιέξοδο στις διπλωματικές πρωτοβουλίες.

Για την ελληνική οικονομία, η αποκλιμάκωση της ενέργειας θα ήταν αναμφίβολα μια σημαντική ανάσα. Δεν αποτελεί όμως από μόνη της λύση στο πρόβλημα της ακρίβειας. Ακόμη και με χαμηλότερο πληθωρισμό τους επόμενους μήνες, οι τιμές στα ράφια δεν πρόκειται αυτομάτως να επιστρέψουν στα προηγούμενα επίπεδα. Και αυτή είναι ίσως η πιο δυσάρεστη πραγματικότητα για τα νοικοκυριά: η επιβράδυνση των ανατιμήσεων δεν σημαίνει ότι η ακρίβεια τελειώνει. Σημαίνει, πολύ απλά, ότι οι ήδη υψηλές τιμές θα αυξάνονται με μικρότερη ταχύτητα. Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική και διαρκής ελάφρυνση, ο οικογενειακός προϋπολογισμός θα συνεχίσει να πληρώνει τον λογαριασμό μιας κρίσης που ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά καταλήγει καθημερινά στην τσέπη του Έλληνα καταναλωτή.

Διαβάστε επίσης

Η εφορία επιστρατεύει τεχνητή νοημοσύνη και drones για να κυνηγήσει τη φοροδιαφυγή σε πραγματικό χρόνο

Μισθοί με ημερομηνία λήξης: Η ακρίβεια εξαφανίζει τις αυξήσεις πριν φτάσουν στις τσέπες των εργαζομένων

Επίδομα θέρμανσης: Άνοιξε η πλατφόρμα για τις αιτήσεις – Ποιοι δικαιούνται έως 1.560 ευρώ και πότε πληρώνονται

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.