Από τη Σίσσυ Παπαδάκη

Σε μεγάλο κίνδυνο βρίσκεται η σπουδαία Βικελαία Βιβλιοθήκη στο Ηράκλειο της Κρήτης. Τα βιβλία του Βικέλα, του Σεφέρη, της Έλλης Αλεξίου θα γίνουν μεζέδες για ποντίκια;

Από τη Σίσσυ Παπαδάκη

Σε μεγάλο κίνδυνο βρίσκεται η σπουδαία Βικελαία Βιβλιοθήκη στο Ηράκλειο της Κρήτης. Τα βιβλία του Βικέλα, του Σεφέρη, της Έλλης Αλεξίου θα γίνουν μεζέδες για ποντίκια; Θα συνεχίσουν για πολύ έντυπα από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα να χρησιμεύουν για να απορροφούν την υγρασία και τη σκόνη υπογείων και γενικώς ακατάλληλων κτιρίων; Θα μεταφερθούν οι θησαυροί της σε ένα κτίριο κατάλληλο να τους προστατεύσει και να συμβάλλει στην αξιοποίηση τους; Ή, όταν παραδοθεί ανακαινισμένη, με καθυστέρηση χρόνων, η παλιά στέγη της βιβλιοθήκης στα Αχτάρικα, ντοκουμέντα οκτώ αιώνων θα στριμωχθούν για να χωρέσουν τραπεζοκαθίσματα καφενείων και μπαρ;

Η Βικελαία δεν είναι μια οποιαδήποτε βιβλιοθήκη. Διαθέτει εκατομμύρια χειρόγραφα που μαρτυρούν την ιστορία της Κρήτης από το 1272 ως σήμερα. Ανάμεσα τους τα αρχεία των κατακτητών του νησιού, των Ενετών των Τούρκων, των Γερμανών, τα αρχεία των κρητικών επαναστάσεων, πρακτικά της Δημογεροντίας και της Βουλής. Επίσης φυλάσσει σπάνιες γκραβούρες, πίνακες, φωτογραφίες, παλαίτυπα από τον 15ο αιώνα, 250.000 βιβλία, 500 τίτλους περιοδικών, 1.650 ώρες σπάνιου οπτικοακουστικού υλικού. Πραγματοποιεί πολύ υψηλού επιπέδου εκδόσεις, εκδίδει το περιοδικό «Παλίμψηστο», είναι σημείο αναφοράς για τους σύγχρονους φιλολόγους και ιστορικούς και ταυτόχρονα ο χώρος που οι μαθητές και φοιτητές της πόλης μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ένα πολύ σημαντικό ποσοστό της σύγχρονης εκδοτικής παραγωγής.

Μπάτε σκύλοι αλέστε

Το παραδοσιακό κτίριο στο κέντρο του Ηρακλείου με το οποίο είχε ταυτισθεί η Βικελαία έχει υποστεί πολλές φθορές και κρίθηκε επικίνδυνο. Γιαυτό και αποφασίσθηκε η ανακατασκευή του και η διαμόρφωση του σε ένα χώρο κατάλληλο να στεγάσει μια σύγχρονη βιβλιοθήκη. Η Βικελαία μετακόμισε προσωρινά σε τρία άλλα κτίρια που νοικιάστηκαν για το σκοπό αυτό. Η προσωρινή αυτή κατάσταση όμως έχει ήδη κρατήσει έξη χρόνια. Αιτία καθυστερήσεις σαν αυτές που παρατηρούνται σε όλες τις οικοδομές, αρχαία που ανακαλύφθηκαν κάτω από το κτίριο, αλλά και «οικονομικά προβλήματα» γενικώς. Ευτυχώς στο διάστημα αυτό η βιβλιοθήκη δεν έκλεισε όπως συνέβη με το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης. Χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες των υπαλλήλων τα αρχεία τοποθετήθηκαν σε ράφια και είναι προσβάσιμα, η δανειστική βιβλιοθήκη επίσης σε έναν χώρο όπου  οργανώνονται και επισκέψεις σχολείων. Αλλά στον όροφο όπου ένας μελετητής θα μπορούσε να εντρυφίσει στα πολύτιμα ντοκουμέντα στριμώχνονται ο υπεύθυνος των αρχείων, μηχανήματα και κούτες με πιο πρόσφατα αποκτήματα. Στον κάτω όροφο δεν υπάρχει ούτε καν μια πόρτα ανάμεσα στο κλιματοστάσιο και στο χώρο όπου βρίσκονται οι άλλες συλλογές, μόνο ένα παραβάν που ο επισκέπτης το μετακινεί λίγο, μπαίνει μέσα και κάνει ό,τι θέλει. Το κτίριο της δανειστικής βιβλιοθήκης ζεσταίνεται με λίγα ηλεκτρικά σώματα που, βεβαίως, δεν προστατεύουν τους τόμους από την υγρασία των παλιών του τοίχων.  Το τρίτο κτίριο που νοικιάσθηκε είναι ένα υπόγειο εκτεθειμένο ακόμα και στα τρωκτικά και δεν επιτρέπει καμια πρόσβαση στο περιεχομενό του, τα έντυπα και τις κούτες με τους τόμους των βιβλιοθηκών λογοτεχνών και άλλων δωρητών.

Οι φάκες που φιλότιμοι υπάλληλοι του δήμου Ηρακλείου Κρήτης αγόρασαν για να προστατεύσουν τις 300.000 εφημερίδες οι οποίες βρίσκονται εκεί, ήταν η αφορμή για να καταγγελθεί η αδιαφορία που επιδεικνύει ο δήμαρχος Γιάννης. Κουράκης για αυτόν τον πολιτιστικό θησαυρό. Εξαιτίας του θορύβου που προκλήθηκε, ο δήμαρχος, για μια ακόμα φορά, επικαλέσθηκε οικονομικά προβλήματα, αλλά υποσχέθηκε πως η Βικελαία θα μπορέσει να μεταφερθεί στο ανακαινισμένο κτίριό της σε 1,5 χρόνο. Μετά από νέα δημοσιεύματα, κυρίως της ηρακλειώτικης εφημερίδας «Πατρίς», η οποία πρωτοστατεί στον αγώνα για τη διάσωση της Βικελαίας, και την ευαισθητοποίηση μεμονωμένων δημοτικών συμβούλων και βουλευτών, αναγκάσθηκε, πριν από λίγες μέρες, να αγοράσει ράφια ώστε, τουλάχιστον, οι παλιές εφημερίδες να μη σέρνονται στο πάτωμα του υπογείου.

Καφετέριες αντί για αίθουσες

Ταυτόχρονα, όμως, αποκαλύφθηκε πως στα σχέδια του ανακαινισμένου κτιρίου στα Αχτάρικα προβλέπονται καταστήματα, μπαρ και καφετέριες, που θα συστεγάζονται με τη Βικελαία στους τρεις από τους πέντε ορόφους! Τα αρχεία θα πρέπει πάλι να ξαναστριμωχθούν. Αρκετά έντυπα θα χρειασθεί να ξαναμπουν στο υπόγειο, το οποίο δεν θα έχει καν τσιμεντένιους τοίχους αφού εκεί αποκαλύφθηκε με τις εργασίες τμήμα του παλιού τείχους της πόλης και θα πρέπει να μείνει ανοιχτό και ανέπαφο. Και όλα αυτά ενώ τα αποκτήματα της βιβλιοθήκης έχουν αυξηθεί και αυξάνονται συνεχώς. Όλα αυτά δείχνουν την αδιαφορία, αλλά και την άγνοια, της δημοτικής αρχής για την ιστορία της πόλης. Η αδιαφορία φαίνεται περίτρανα από το γεγονός πως η Βικελαία παραμένει μια απλή υπηρεσία του δήμου, από το ότι δεν έχει ορισθεί πολιτικός υπεύθυνος και επιτροπή εποπτείας της, από το ότι δεν αναζητούνται τρόποι ενίσχυσής της, από το ότι έχουν απομείνει σήμερα μόλις 12 από τους  από τους 36 υπαλλήλους της εποχής του εμπνευσμένου εφόρου της Νίκου Γιανναδάκη.

Βεβαίως για όλα αυτά απαιτούνται χρήματα. Μπορούν να βρεθούν όμως λύσεις, σαν αυτές π.χ. του βρήκε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Βέροιας και κατάφερε να αποκτήσει πανευρωπαϊκό κύρος. Μπορούν να αναζητηθούν χρήματα από την Ε.Ε., σαν αυτά που δόθηκαν προθυμότατα παλαιότερα μόλις διαπιστώθηκε η σπάνια αξία της Βικελαίας, αλλά και από ιδιώτες χορηγούς. Ο νόμος για τον «Καλλικράτη», επίσης, δίνει τη δυνατότητα να εμπλακεί και η Περιφέρεια στο έργο αυτό.Ακόμα, όπως τονίζουν πολλοί, μπορούν να εξοικονομηθούν χρήματα από το ποσό που θα στοιχίσει το τεράστιο Πολιτιστικό Κέντρο που κτίζει ο κ.Κουράκης. Θα είναι άλλωστε γελοίο να οργανώνονται εκεί π.χ. συζητήσεις για την Κρητική Αναγέννηση ενώ οι μελετητές δε θα έχουν πρόσβαση στα ντοκουμέντα που μαρτυρούν γιαυτή ή να ακούγεται μελοποιημένος Σεφέρης όταν η προσφορά του ίδιου του νομπελίστα στο δήμο, η βιβλιοθήκη του, αντιμετωπίζεται τόσο απαξιωτικά.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.