Ενεργειακός πυρετός

Στην πρωτεύουσα του Αζερμπαϊ­τζάν, το Μπακού, έχει μεταφερ­θεί το τελευταίο διάστημα όλο το επίκεντρο των επαφών (δημοσίων και παρασκηνιακών) σχετικά με το μέλ­λον των «ενεργειακών διαδρόμων».

Στην πρωτεύουσα του Αζερμπαϊ­τζάν, το Μπακού, έχει μεταφερ­θεί το τελευταίο διάστημα όλο το επίκεντρο των επαφών (δημοσίων και παρασκηνιακών) σχετικά με το μέλ­λον των «ενεργειακών διαδρόμων».

Την ίδια στιγμή, μία σειρά από πρωτο­φανείς αλλαγές συσχετισμών και προ­σεγγίσεων στην ευρύτερη περιοχή από τον Καύκασο έως και τη Βόρεια Αφρική δημιουργούν έναν νέο χάρτη συμφερό­ντων, πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι ξέρα­με πριν από ελάχιστα χρόνια…

Το δεδομένο, πάντως, είναι ένα: Οι μεγάλες επιχειρηματικές και κρατικές οντότητες που έχουν βλέψεις για να ελέγξουν μελλοντικά τα «περάσματα της ενέργειας» έκαναν ήδη τις προσπά­θειές τους για να αποκτήσουν ισχυρό­τερες θέσεις στο τοπίο που αρχίζει και διαμορφώνεται.

Στη δυτική ακτή της Κασπίας, λοιπόν, στο Μπακού, βρίσκεται σε εξέλιξη ένας διπλωματικός μαραθώνιος, με τη συμ­μετοχή επιφανών στελεχών μεγάλων πολυεθνικών, κυβερνητικών αξιωμα­τούχων από δεκάδες χώρες, αλλά και παραγόντων που μπορούν να επηρεά­σουν τη μία ή την άλλη πλευρά, επιδι­ώκοντας να εξασφαλίσουν ένα κομμάτι από τη χρυσοφόρο πίτα των σχεδιαζό­μενων αγωγών πετρελαίου και φυσι­κού αερίου, κάποιοι από τους οποίους θα γίνουν πραγματικότητα μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Νέα δεδομένα

Όλα «παίζονται» στις νέες συμμαχί­ες που προσπαθούν να διαμορφώσουν όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές, καθώς οι γεωπολιτικές αλλαγές (κυρίως στην ανατολική Μεσόγειο) δημιουργούν νέα δεδομένα, με εντελώς διαφορετι­κή μορφή απ’ ό,τι γνωρίζαμε μέχρι πριν από μερικούς μήνες. Ωστόσο, όλα ξεκι­νούν από την Κασπία και για τον λόγο αυτό, τις τελευταίες ημέρες, η κυβέρ­νηση του Αζερμπαϊτζάν δεν σταματά να υποδέχεται υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη από δεκάδες χώρες, μεταξύ αυτών και ελληνική αντιπροσωπεία, αποτελούμενη από τον υπουργό ΠΕΚΑ Γιώργο Παπακωνσταντίνου και τον πρό­εδρο της ΔΕΠΑ Χάρη Σαχίνη.

Το αμέσως επόμενο διάστημα, το Μπακού αναμένεται να ανακοινώσει συγκεκριμένα στοιχεία για τις ποσότη­τες αερίου που θα προκύψουν κατά τη δεύτερη φάση εκμετάλλευσης των κοι­τασμάτων στην περιοχή Σαχ Ντενίζ.

Σε αυτά τα κοιτάσματα έχουν εναπο­θέσει τις ελπίδες τους πολλοί και γνωστοί παράγοντες του ενεργειακού χώ­ρου για τον έλεγχο των ποσοτήτων που θα μεταφέρονται στις δυτικοευρωπαϊ­κές αγορές, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και δημιουργώντας πρόσθετο ανταγω­νισμό με τη Μόσχα.

Την προσπάθεια αυτή ενισχύει (έργω και λόγω) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποστηρίζοντας πως με τον τρόπο αυτό οι χώρες της κοινότητας θα σταματήσουν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Ωστόσο, το πρόβλημα παραμένει: Πού θα βρεθούν τόσο μεγάλες ποσότη­τες, ώστε να «γεμίσουν» τουλάχιστον τρεις αγωγοί, που βρίσκονται στη φά­ση του σχεδιασμού ή στα πρώτα κατα­σκευαστικά στάδια.

Τα προβλήματα

Η δεύτερη φάση ανάπτυξης του Σαχ Ντενίζ μετά βίας θα προσφέρει αέριο για έναν αγωγό, αλλά οι υποψήφιοι εί­ναι τουλάχιστον τρεις: ο ITGI (Τουρκία – Ελλάδα – Ιταλία, που βρίσκεται στη φάση της κατασκευής), ο Nabucco (ή ο «Αμερικάνος», όπως τον ονομάζουν οι άσπονδοι φίλοι του και βρίσκεται στη φάση του σχεδιασμού) και ο TAP (ο ελβετο-νορβηγικός αγωγός, ο μό­νος που έχει μετόχους τους ομί­λους που συμμετέχουν και στην ανάπτυξη του Σαχ Ντενίζ).

Την κατάλληλη στιγμή, ωστόσο, η Μόσχα μέσω της Gazprom έχει κλείσει συμφωνία με το Μπακού για αγορά των περισσευούμενων ποσοτήτων αερίου του Αζερμπαϊτζάν από τον ρωσικό κο­λοσσό, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει περισσότερο αέριο σε όλη την ευρύτε­ρη περιοχή.

Έτσι, η περιοχή της Κασπίας διατη­ρεί μόνο το πλεονέκτημα της στρατη­γικής θέσης, καθώς μπορεί να αποτε­λέσει τη γέφυρα για το αέριο που πα­ράγεται στις πρώην σοβιετικές δημο­κρατίες της Κεντρικής Ασίας. Αλλά κι εκεί τα πράγματα δεν είναι καθόλου ξεκάθαρα ως προς το πόσο αέριο μπο­ρούν να διαθέσουν.

Από την άλλη πλευρά, η εικόνα είναι από θολή έως αβέβαιη κι αυτό γιατί:

1 Το Ιράν, που θα μπορούσε να προ­σφέρει αέριο, παραμένει αποκλει­σμένο με αμερικανική ντιρεκτίβα κι όσο παραμένουν στην εξουσία οι ιμάμηδες…

2 Η Αίγυπτος, που διαθέτει σημα­ντικά αποθέματα, βρίσκεται στη δίνη των ανακατατάξεων, έπειτα από την ανατροπή του Μουμπάρακ και την ανάληψη της εξουσίας από τους στρατιωτικούς, χωρίς να λύνεται το πολιτικό πρόβλημα.

3 Η Συρία, που αποτελεί το κομβικό σημείο μεταφοράς των υδρογο­νανθράκων της περιοχής, συνεχίζει να βιώνει την ένταση που έφερε η λεγό­μενη «Αραβική Άνοιξη», αλλά με τον Άσαντ να αποδεικνύεται (προς το πα­ρόν) «σκληρό καρύδι»…

4 Η αντιπαλότητα μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ δυσκολεύει ακόμη πε­ρισσότερο τις προσπάθειες για αναζή­τηση δρόμων μεταφοράς νέων ποσοτή­των φυσικού αερίου και πετρελαίου…

Το κυπριακό… οικόπεδο

Απ’ όλα αυτά, απομένει η Κύπρος και οι ποσότητες που αναμένεται να προ­κύψουν από το «Οικόπεδο 12», κατά τις ερευνητικές εργασίες που αναπτύσ­σει η αμερικανική Noble Energy.

Και πάλι, όμως, το πρόβλημα παρα­μένει, καθώς η πιο κοντινή ηπειρωτική χώρα είναι η Τουρκία, ενώ το Ισραήλ παραμένει περικυκλωμένο από χώρες που βιώνουν την ένταση ή από «εχθρι­κές» δυνάμεις (όπως η Τουρκία).

Με βάση αυτά τα δεδομένα, η μονα­δική νέα πηγή προμήθειας αερίου απο­μένει το Αζερμπαϊτζάν για όσες χώρες θέλουν να αποφύγουν τη Ρωσία. Μεταξύ αυτών και η ελληνική κυβέρ­νηση, που θέλει (άλλο εάν μπορεί) να αποτελέσει τον  πρώτο πελάτη των Αζέρων στην Ευρώπη και να καπαρώσει ποσότητες,  τόσο για εσωτερική χρήση όσο και για μεταπώληση σε άλλες ευρω­παϊκές χώρες.

Σε   δηλώσεις   του   στο Μπακού, τη Δευτέρα, ο Γ. Παπακωνσταντίνου διαφήμισε τον ΙΤGΙ ως «την πιο οικονομική και καλύ­τερη από τεχνικής άποψης πρόταση» για τη μεταφορά φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν, ένα σχέδιο το οποίο, όπως υποστήριξε ο υπουργός ΠΕΚΑ, δεν επηρεάζεται από την οικονομική κρίση στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα.

Κι όμως, η υπόθεση των αγωγών δεν είναι ούτε απλή, ούτε εύκολη. Οι ορι­στικές αποφάσεις δεν θα ληφθούν με αποκλειστικό γνώμονα το πόσο οικονο­μική είναι η κάθε πρόταση, αλλά θα συ­νυπολογιστούν κι άλλες παράμετροι, όπως για παράδειγμα ποιος θα έχει το πάνω χέρι. Κι αυτό ήταν ξεκάθαρο από την πρώτη στιγμή. Ο Nabucco, για παράδειγμα, είναι από τις πιο ακριβές προτάσεις, αλλά οι κατά τα άλλα άρι­στοι επιχειρηματίες (κι ακλόνητοι οπα­δοί των ελεύθερων κι ανταγωνιστικών αγορών) Αμερικανοί επιμένουν να τον υποστηρίζουν με νύχια και με δόντια, καθώς είναι ο μόνος στον οποίο μπο­ρούν να έχουν απόλυτο έλεγχο…

Για όσους εξακολουθούν να υποστη­ρίζουν πως η υπόθεση με τους αγω­γούς αερίου είναι «πολύ κακό για το τί­ποτα», καλό είναι να αναλογιστούν πως μέσα στην επόμενη δεκαετία η Ευρώπη θα χρειαστεί επιπλέον ποσότητες έως και 90 δισ. κυβικά μέτρα. Συνήθως το κέρδος του προμηθευτή φτάνει από δύο έως πέντε σεντς του δολαρίου ανά κυβικό. Με μία απλή μαθηματική πρά­ξη, το καθαρό κέρδος που προκύπτει κυμαίνεται από δύο έως 4,5 δισ. δολ. ετησίως. Κι αυτό μόνο για τις επιπλέον ποσότητες…

Είναι πολλά τα λεφτά! Να γιατί «σφάζονται παλικάρια» για το αέριο της Κασπίας…

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.