Της Έλενας Γαλανοπούλου

Θέατρα παντού. Σε υπόγεια, ταράτσες, ερειπωμένα κτίρια, γκαράζ, αυλές, εκκλησίες, σε αυτοκίνητο, σε τρίκυκλο, ακόμα και σε τουαλέτες! Όσο οι θεατρώνες δεν κατεβάζουν σε λογικά πλαίσια τα εξωφρενικά ενοίκια που ζητούν για μια αίθουσα, το φαινόμενο θα εξαπλώνεται και το κοινό θα καλείται να πληρώσει «τσουχτερά» το… άβολο μάρμαρο.

Της Έλενας Γαλανοπούλου

Θέατρα παντού. Σε υπόγεια, ταράτσες, ερειπωμένα κτίρια, γκαράζ, αυλές, εκκλησίες, σε αυτοκίνητο, σε τρίκυκλο, ακόμα και σε τουαλέτες! Όσο οι θεατρώνες δεν κατεβάζουν σε λογικά πλαίσια τα εξωφρενικά ενοίκια που ζητούν για μια αίθουσα, το φαινόμενο θα εξαπλώνεται και το κοινό θα καλείται να πληρώσει «τσουχτερά» το… άβολο μάρμαρο.

Μόδα ή ανάγκη; Τα τελευταία χρόνια όλο και με μεγαλύτερη συχνότητα το θέατρο εγκαταλείπει την άνεση μιας συμβατικής αίθουσας και μας δίνει ραντεβού σε κάθε λογής χώρους. Παλιά εργοστάσια, γκαράζ και αποθήκες τείνουν πλέον να αποτελέσουν μια βαρετή πλειονότητα στον χάρτη μιας Αθήνας των 400 παραστάσεων ετησίως. Εγκαταλειμμένα κτίρια, ταράτσες, αυλές, γκαλερί, καφέ και μπαρ έχουν μπει δυναμικά στο παιχνίδι. Ενώ έχουν επιστρατευτεί από σπίτια και εκκλησίες μέχρι αυτοκίνητα κι ένα… τρίκυκλο!

Κατά καιρούς έχουμε συρθεί σε υπόγεια, έχουμε σκοντάψει σε σκοτεινούς διαδρόμους, έχουμε τουρτουρίσει σε χώρους χωρίς θέρμανση τον χειμώνα ή έχουμε κάνει «χαμάμ» σε πυρωμένες αποθήκες το καλοκαίρι. Συνήθως φεύγεις με μούδιασμα στη μέση. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό το αντίτιμο για τη χαρά της συμμετοχής σε μια διαφορετική θεατρική εμπειρία. Είναι και ότι καλείσαι να πληρώσεις ακριβά το… κοψομέσιασμα, το οποίο συνήθως κοστολογείται στα 15 ευρώ.

Από τουαλέτες μέχρι μουσεία και εκκλησίες

Το παράδειγμα του Bios είναι χαρακτηριστικό. Δεν πρέπει να υπάρχει γωνιά του στην οποία να μην έχει γίνει θέατρο. Από το εντελώς ακατάλληλο υπόγειό του έως την υπέροχη ταράτσα του («Κατερίνη» των Blitz). Αλλά και τις τουαλέτες του. Όμως, όλα κι όλα! Εκεί πρωτογνωρίσαμε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες θεατρικές ομάδες της νέας γενιάς, την «Ασίπκα» του Δημήτρη Μπίτου με το «Τρίπτυχο Μίλερ». Υπάρχουν, βεβαίως, οι παραστάσεις «in situ» που αλληλεπιδρούν τόσο έντονα με τον χώρο ώστε εάν παρουσιαστούν οπουδήποτε αλλού είναι εντελώς διαφορετικές και ακυρώνονται. Τέτοιο είναι το παράδειγμα της Έλλης Παπακωνσταντίνου, η οποία, με την ομάδα της ODC παρουσιάζει αυτές τις μέρες το «Μετά» στο μεγαλύτερο «Βυρσοδεψείο» των Βαλκανίων, στον Βοτανικό. Οι θεατές την παρακολουθούν όρθιοι ή σε καθίσματα και μετακινούνται τρεις- τέσσερις φορές στη διάρκειά της. Το εισιτήριο κοστίζει 12 ευρώ.

Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και οι παραστάσεις σε μουσεία, όπως το ευρηματικό «Spectacle» των πολυεθνικών Vasistas, που έδεσε αρμονικά με τα έργα του Απόστολου Γεωργίου μέσα στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ή το «Dance me to the end of Greece» της Κυριακής Σπανού, που ξεκινώντας τον περασμένο μήνα από το Επιγραφικό Μουσείο σκοπεύει να συνεχίσει πάνω σε διαφορετικά κείμενα ξένων περιηγητών στη Θεσσαλονίκη. Ουκ ολίγες θεατρικές παραστάσεις συναφούς θεματολογίας έχει φιλοξενήσει και ο Χώρος Ιστορικής Μνήμης, τα Κρατητήρια δηλαδή της Γκεστάπο, στο υποβλητικό υπόγειο της Κοραή, με λέξεις γραμμένες στους τείχους όπως «πεινάω» ή «άδικο». Πιο ενδιαφέρον το παράδειγμα της ομάδας «Σημείο Μηδέν» του Σάββα Στρούμπου, που μας συστήθηκε πριν από τρία χρόνια με τη «Σοφρωνιστική Αποικία» του Κάφκα και πέρυσι ανέβασε στον ίδιο χώρο τους «Δίκαιους» του Καμί.

Το θέατρο, όμως, έχει καταφέρει να τρυπώσει σε ακόμη πιο… ιερούς χώρους. Πριν από λίγες μέρες παρακολουθήσαμε στην Κέρκυρα τον «Κατάδικο» του Κωνσταντίνου Θεοτόκη μέσα στην εκκλησία Αντιβουνιώτισσας, στην οποία στεγάζεται σήμερα το Βυζαντινό Μουσείο, από τον θίασο του «Οικείου Θεάτρου». Μια ιδέα του ηθοποιού Μίλτου Δημουλή για ένα θέατρο που πηγαίνει το ίδιο στους θεατές: σε σπίτια, καταστήματα ή όπου αλλού το καλούν.

Επώνυμοι σε πεζούλια και σκαμνάκια

Δεν καταφεύγουν όμως μόνο οι πρωτοεμφανιζόμενοι δημιουργοί σε εναλλακτικές λύσεις. Αλλά ακόμη και καταξιωμένοι κι αναγνωρίσιμοι καλλιτέχνες. Όπως η Όλια Λαζαρίδου, η οποία χθες έκανε την πρεμιέρα του έργου της «Κορίτσι Μπαταρία», σε σκηνοθεσία Ευριπίδη Λασκαρίδη, σε έναν ισόγειο χώρο στο Κολωνάκι που ονομάζεται «Προσωρινός». Είναι ένας μεγάλος χώρος με τζαμαρία που χωράει εξήντα άτομα και ανήκει στην ηθοποιό Γιούλα Μπούνταλη, που τον παραχωρεί ευγενικά.

Ακόμη κι ο Στάθης Λιβαθινός και η Μαρία Ναυπλιώτου πήγαν την «Κάρμεν» τους «ανάμεσα στα πορνεία και τους σκοτεινούς ανθρώπους του Μεταξουργείου», σε ένα ερειπωμένο νεοκλασικό. Ήθελαν να τοποθετήσουν τη δράση του έργου στο φυσικό της περιβάλλον. Όμως, μαζί με αυτήν… τοποθετούσαν και τους θεατές, που αναγκάζονταν να παρακολουθήσουν την παράσταση καθισμένοι σε πεζούλια και σκαμνάκια σε μια από τις πιο δύσκολες περιοχές της Αθήνας. Το εισιτήριο για την εξηντάλεπτη παράσταση ήταν 15 ευρώ. Καθόλου λίγα.

Ο Νίκος Ορφανός και ο Κώστας Κάππας πάντως παραδέχονται πως, πέρα από τους αισθητικούς λόγους, κυρίως ο οικονομικός παράγοντας υπαγόρευσε την επιλογή τους να παρουσιάσουν «Το τάβλι» του Κεχαΐδη σε μια αθηναϊκή αυλή 100 ετών στην περιοχή του Ψυρρή. Με θαυμάσιο, βέβαια, αποτέλεσμα.

Ενώ ο Δημήτρης Κουρούμπαλης δηλώνει ξεκάθαρα πως επέλεξε να αξιοποιήσει ένα εγκαταλειμμένο αστικό σπίτι στην οδό Χαβρίου, στο Σύνταγμα, για την παράσταση «Τι θα κάνουμε τώρα» της ομάδας του so7, κρίνοντας παράλογα τα 300 ευρώ τη βραδιά που του ζητούσαν για ενοίκιο μιας αίθουσας, χωρίς στην τιμή να περιλαμβάνεται υλικοτεχνικός εξοπλισμός και ανθρώπινο δυναμικό…

Στο… λούκι και το Φεστιβάλ Αθηνών

Την οδό αυτή ακολουθεί όχι μόνο η ιδιωτική πρωτοβουλία, αλλά και οι επίσημοι κρατικοί φορείς, όπως το Φεστιβάλ Αθηνών, που τον περασμένο Ιούλιο κάλεσε πέντε νεανικά θεατρικά σχήματα να δημιουργήσουν έναν θεατρικό ιστό στην πόλη, σε αυλές και ταράτσες. Ο Γιώργος Λούκος κατάφερε μ’ αυτό το project να εντάξει, με ελάχιστο κόστος, πέντε ακόμη παραστάσεις στο περιορισμένο – σε σχέση με άλλες χρονιές – πρόγραμμά του, λόγω ψαλιδισμένου προϋπολογισμού, στηρίζοντας ταυτόχρονα και νέους Έλληνες δημιουργούς. «Τι καλύτερο;» θα σκεφτόταν κάποιος. Όχι ακριβώς. Το εισιτήριο των 20 ευρώ για την παρακολούθηση μιας πειραματικής παράστασης από… ανεμοδαρμένα ύψη, που δεν ξεπερνά σε διάρκεια τη μια ώρα, πάει πολύ! Ειδικά όταν εντάσσεται στην ομπρέλα ενός φεστιβάλ, στο οποίο συνεισφέρουμε όλοι οι φορολογούμενοι. Δεν είναι καθόλου κακό η θεατρική τέχνη να ανανεώνεται μέσα από διαφορετικά περιβάλλοντα. Δεν είναι κακό να μπαίνουν ξανά στο παιχνίδι δυναμικά χώροι ξεχασμένοι, ιδίως όταν τα κριτήρια είναι αισθητικά. Ας μην γελιόμαστε όμως. Το φαινόμενο αυτό είναι γέννημα της οικονομικής κρίσης και αναμένεται να εξαπλωθεί ακόμη περισσότερο. Όσο οι θεατρώνες δεν κατεβάζουν τα εξωφρενικά ενοίκια, οι θεατές θα ταλαιπωρούνται σε χώρους ναι μεν ενδιαφέροντες, ακατάλληλους όμως για ψυχαγωγία. Έως και επικίνδυνους.

Το τρίκυκλο με το ποπ-κόρν

Ο σκηνογράφος Γκάι Στεφάνου μόλις επέστρεψε από την Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης. Έπειτα από μια σύντομη πρώτη παρουσίαση στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, το «Τρίκυκλο Θέατρό» του έκανε το πρώτο του ταξίδι! Πρόκειται για μια δική του κατασκευή, ένα πλήρες δηλαδή θέατρο σε μικρογραφία και ανάπτυξη, αυτοκινούμενο, αυτόφωτο και με πλήρη τεχνικό εξοπλισμό (ήχο, φώτα). Είναι ικανό να φιλοξενήσει παραστάσεις δύο ή ακόμα και δέκα ηθοποιών. Σκοπό έχει να ταξιδέψει σε διάφορες γωνιές της Αθήνας και της υπόλοιπης Ελλάδας. «Μπορεί να στηθεί οπουδήποτε. Σε μια πλατεία, κάτω από ένα δέντρο, σε ένα νησί». Ένα τρίκυκλο με μια μηχανή για ποπ-κόρν στην καρότσα του, έδωσε την ιδέα στον ευφάνταστο σκηνογράφο, η οποία είναι ξεκάθαρα ένα γέννημα της οικονομικής κρίσης. «Έβλεπα προσπάθειες πολύ ταλαντούχων νέων καλλιτεχνών να θάβονται. Τα ποσά για να παρουσιάσει κανείς τη δουλειά του είναι εξωφρενικά και ήδη γιγαντώνονται». Γι’ αυτό σκοπεύει μάλιστα να το παραχωρεί αφιλοκερδώς στους συναδέλφους του, οι οποίοι θα μπορούν να παρουσιάσουν από μια ολιγόλεπτη παράσταση έως ένα φιλμ μικρού μήκους ή μια μουσική σύνθεση. Η φιλοσοφία του είναι να δίνει παραστάσεις χωρίς εισιτήριο, αλλά με προαιρετική συνεισφορά για τους θεατές.

Θέατρο στο αυτοκίνητο

Η Βιολέτα Γύρα του Κινητήρα studio αναζητά χορηγούς για να υλοποιήσει το «road trip» της, που πρωτοδοκίμασε τον περασμένο Ιούνιο, θέατρο δηλαδή στο αυτοκίνητο. Τέσσερα αυτοκίνητα που το καθένα έχει έναν ηθοποιό στο τιμόνι και τρεις θεατές ακολουθούσαν μια προσχεδιασμένη διαδρομή μέσα στην πόλη. Με διάφορες δραματουργικές αφορμές, όπως έναν τσακωμό, λάστιχο ή ένα τρακάρισμα, ο ηθοποιός κατεβαίνει και τον αντικαθιστά άλλος, μέχρι το κοινό να ακούσει και τους τέσσερις μονολόγους. «Παρουσιάστηκε για πέντε ήμερες με διπλές παραστάσεις τον Ιούνιο. Το μοιραστήκαμε με 130 θεατές (12 θεατές – επιβάτες σε κάθε παράσταση), που ύστερα συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο. Σκοπεύουμε την επόμενη φορά να το κάνουμε ακόμη καλύτερο. Η διαδικασία, μάλιστα, κίνησε την περιέργεια της γειτονιάς, που μας βοήθησε πολύ. Μας έκανε, επίσης, εντύπωση ότι το αντρικό κοινό ήταν ιδιαίτερα αυξημένο λόγω της ιδιαιτερότητας της παράστασης», μας μεταφέρει η ίδια.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.