Τα γεγονότα πριν από το Πολυτεχνείο

Ήδη από το 1972 η οικονοµική εξέλιξη της χώρας άρχισε να ξεφεύγει από τον έλεγχο του δικτατορικού καθεστώτος. Το εµφανέστερο σύµπτωµα υπήρξε η επιτάχυνση του πληθωρισµού. Χαρακτηριστικό είναι ότι το διάστηµα 1970 – 1971 ο δείκτης τιµών καταναλωτή ανέβαινε κατά 3% ετησίως.

Ήδη από το 1972 η οικονοµική εξέλιξη της χώρας άρχισε να ξεφεύγει από τον έλεγχο του δικτατορικού καθεστώτος. Το εµφανέστερο σύµπτωµα υπήρξε η επιτάχυνση του πληθωρισµού. Χαρακτηριστικό είναι ότι το διάστηµα 1970 – 1971 ο δείκτης τιµών καταναλωτή ανέβαινε κατά 3% ετησίως. Ακολού­θησε µια εκρηκτική πραγµατικότητα όπου η αύ­ξηση αυτή έφτασε το 1972 στο 4,3% για να φτά­σει το 1974 στο 26,9%. Η σταθεροποιητική προ­σπάθεια δεκαετιών ανατράπηκε από τον πλη­θωρισµό, του οποίου η απότοµη αναζωογόνηση αποδόθηκε βασικά στην πολιτική αποτυχία της δικτατορίας να κατανοήσει τις οικονοµικές συν­θήκες που επικρατούσαν εκείνη την περίοδο σε διεθνές επίπεδο. Η δραχµή, η οποία ήταν προσδεδεµένη στο άρµα του δολαρίου, «έπεσε θύ­µα» της κρίσης του αµερικανικού νοµίσµατος των ετών 1972 -1973. Την ίδια περίοδο ξέσπασε και η πετρελαϊκή κρίση που κορυφώθηκε τον Οκτώβριο του 1973, οξύνοντας απότοµα τα προβλή­µατα του εξωτερικού ισοζυγίου και προκαλώντας µεγάλες πιέσεις µέσω της τιµής του πετρελαίου. Η οικονοµική αυτή κρίση, που είχε διεθνή χαρα­κτηριστικά, δεν αποσταθεροποίησε µόνο την ελληνική οικονοµία µιας και είχε ευρύτερες επιπτώ­σεις. Ωστόσο, στη χώρα µας η πολιτική ανωµαλία λόγω της δικτατορίας καθιστούσε τις οικονοµικές – πολιτικές εξελίξεις εύθραυστες. Έτσι, η Ελλάδα βρέθηκε στη δίνη ενός οικονοµικού και πολιτικού κυκλώνα.

Οι αιτίες της κρίσης

Καταιγιστικές εξελίξεις δροµολογήθηκαν, που οδήγησαν τη δικτατορία στο τέλος της. Κατ’ αρ­χάς, ένας σηµαντικός παράγοντας στη διαδικασία αποδόµησης του δικτατορικού καθεστώτος υπήρξε η επέλαση του πληθωρισµού, τον οποίο δεν µπορούσαν να αντιµετωπίσουν οι γραφικοί συνταγµατάρχες. Ο καλπάζων πληθωρισµός, σε συνδυασµό µε τη µακρόχρονη δικτατορία και τις ολοένα σφοδρότερες εσωτερικές συγκρούσεις των παραγόντων της χούντας, αποδυνάµωνε δρα­στικά το απεχθές καθεστώς. Τέλος, ως καθοριστι­κός εξωτερικός παράγοντας αποσταθεροποίησης της χούντας υπήρξε η κρίση στο Κυπριακό µε τα γνωστά τραγικά για τη µαρτυρική Μεγαλόνησο αποτελέσµατα που ακολούθησαν. Όλοι αυτοί οι παράγοντες ξεχωριστά αλλά και σε συνδυασµό, είχαν ως αποτέλεσµα να καταλήξουµε στα γεγο­νότα της Νοµικής Σχολής στο Πανεπιστήµιο των Αθηνών τον Φεβρουάριο του 1973, γεγονότα που λειτούργησαν ως προάγγελος του ξεσηκωµού του Πολυτεχνείου τον Νοέµβριο του 1973.

Αποκλεισμένοι από την Ευρώπη

Στα χρόνια που προηγήθηκαν της δικτατορί­ας είχε αναπτυχθεί µια υποτυπώδης σχέση της χώρας µας µε την Ευρώπη, η οποία σχετιζόταν µε τη Συµφωνία Σύνδεσης Ελλάδας – ΕΟΚ. Πρό­κειται για µια σχέση που βάλτωνε κυρίως εξαιτί­ας της εσωστρέφειας της πολιτικής ζωής από τη δεκαετία του ’50 και δώθε, η οποία προέβλεπε τη µεθοδευµένη και σταδιακή ενσωµάτωση της ελληνικής οικονοµίας στην ευρωπαϊκή. Αυτή η προσπάθεια είχε ως προϋπόθεση να επέλθουν δραστικές προσαρµογές σε διοικητικούς µηχανι­σµούς, οικονοµικούς θεσµούς και δοµές της χώρας. Οι σχέσεις της δικτατορίας µε την Ευρώπη ήταν σχεδόν ανύπαρκτες και περιορίστηκαν αυ­στηρά στο µέρος εκείνο της Συµφωνίας που αφο­ρούσε στην τελωνειακή ένωση, προκειµένου να επέλθει η εξάλειψη των δασµών. Όλοι οι άλλοι όροι είχαν παγώσει. Έτσι κι αλλιώς, µεταξύ του δικτατορικού καθεστώτος και της Ευρώπης επι­κρατούσε αµοιβαία καχυποψία. Ως αντιστάθµι­σµα του αντιευρωπαϊκού κλίµατος που διακατεί­χε τους δικτατορίσκους, αναπτύχτηκαν οι σχέσεις µε τις ΗΠΑ. Αποκορύφωµα των κακών σχέσεων µε την Ευρώπη υπήρξε η αποχώρηση της Ελλάδας από το Συµβούλιο της Ευρώπης τον Δεκέµβριο του 1969 προκειµένου να προλάβει την καταδίκη της για καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωµά­των, µια πρόταση που υποστήριξαν ενθέρµως οι σκανδιναβικές χώρες. Η καθοδηγούµενη από τα ανδρείκελα του δικτατορικού καθεστώτος αντι­ευρωπαϊκή εκστρατεία είχε αφορµή τη στάση του Συµβουλίου της Ευρώπης ως θεµατοφύλακα βα­σικών αξιών του εξελισσόµενου τότε δυτικοευρω­παϊκού συστήµατος συνεργασίας. Ωστόσο, στην ουσία της, η διατάραξη των σχέσεων µεταξύ των δυο µερών βασιζόταν στην ιδεολογική απόκλιση των ευρωπαϊκών ιδεωδών από το δικτατορικό κα­θεστώς. Το χουντικό καθεστώς ως µια πολιτειακή εκτροπή δεν µπορούσε έτσι κι αλλιώς να αντέξει επαφές µε δηµοκρατικές χώρες, µιας και αισθα­νόταν «άβολα» απέναντι στον κοινοβουλευτισµό. Έτσι, οι θλιβεροί δικτάτορες ένιωθαν ανετότερα µε το να συνάπτουν σχέσεις µε τριτοκοσµικά κι­νήµατα, παρά τις ιδεολογικές αποκλίσεις που είχαν. Έτσι ήρθαν, για παράδειγμα, σε επαφή με αφρικανικές χώρες όπως η Λιβύη, μια πολιτική που έμελλε να επανεμφανιστεί στο μέλλον υπό άλλες συνθήκες, αλλά πάλι στο πλαίσιο ενός αντιευρωπαϊσμού. Μάλιστα, η χούντα, παρά τον βαθύ της αντικομμουνισμό, δεν δίστασε να ανα­πτύξει εμπορικές σχέσεις με σοσιαλιστικά καθε­στώτα της εποχής. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε τις απαρχές του τριτοκοσμισμού και του αντιευ­ρωπαϊσμού στη χώρα μας. Πρόκειται για ένα ιδεολόγημα ισχυρό, που καλά κρατεί ώς τις μέρες μας και εκφράζεται ποικιλοτρόπως, τόσο από τους εραστές της Ακροδεξιάς όσο και από μερί­δα της Αριστεράς.

Οι εξελίξεις

Το 1973 η δικτατορία, υπό την ηγεσία του Γε­ωργίου Παπαδόπουλου και υπό την ασφυκτική πίεση των εξελίξεων, προσπαθεί να επιδείξει ένα νέο πρόσωπο μέσα από μια διαδικασία φιλε­λευθεροποίησης του καθεστώτος, που σαν δείγ­μα καλής θέλησης συμπεριλάμβανε αρχικά την αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων και με­ρική άρση της λογοκρισίας. Ταυτόχρονα, το τυ­ραννικό καθεστώς έκανε λόγο για νέο σύνταγμα και μάλιστα προσδιόριζε και ελεύθερες εκλογές για τον Φεβρουάριο του 1974, στην προσπάθειά του να ελέγξει τις πολιτικές εξελίξεις που δια-φαίνονταν. Παράλληλα, η χούντα από τις αρχές της επιβολής της θέλησε να χειραγωγήσει από­λυτα το φοιτητικό κίνημα. Το πρακτικό σκεπτικό αυτής της πολιτικής οδήγησε στην απαγόρευση των φοιτητικών εκλογών στα πανεπιστήμια. Επι­πλέον, επιδόθηκε σε στρατολόγηση φοιτητών επιβάλλοντας μη εκλεγμένους ηγέτες των φοι­τητικών συλλόγων στην Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας (ΕΦΕΕ). Αυτές οι ενέργειες, όπως ήταν φυσικό, δημιούργησαν έντονα αντιδικτατορι­κά αισθήματα στους φοιτητές. Χαρακτηριστική υπήρξε η θυσία του φοιτητή Γεωλογίας Κώστα Γεωργάκη, ο οποίος αυτοπυρπολήθηκε δημόσια στη Γένοβα της Ιταλίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στη δικτατορία! Αν εξαιρέσουμε αυτό το μεμονωμένο περιστατικό, η πρώτη δημόσια αντί­δραση ενάντια στη χούντα των συνταγματαρχών από φοιτητές πραγματοποιήθηκε στις 21 Φε­βρουαρίου του 1973.

Συγκεκριμένα, στις 5 Φεβρουαρίου οι φοιτη­τές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν να απόσχουν από τα προκαθορισμένα τους μαθήματα. Λίγες μέρες αργότερα, στις 13 Φεβρουαρίου, πραγ­ματοποιείται μέσα στο κτίριο του Πολυτεχνείου διαδήλωση. Η χούντα αμέσως δίνει εντολή στην αστυνομία να επέμβει παραβιάζοντας το πανεπιστημιακό άσυλο. Από την επιχείρηση της αστυ­νομίας συλλαμβάνονται και παραπέμπονται σε δίκη 11 φοιτητές. Ωστόσο, καθώς όλα δείχνουν, οι ενέργειες αυτές της δικτατορίας δεν επιδρούν κατευναστικά στους φοιτητές, οι οποίοι λίγες μέρες αργότερα, στις 21 Φεβρουαρίου, πραγ­ματοποιούν μια μαζική διαδήλωση που έφτανε περίπου στους 4.000 φοιτητές της Νομικής Σχολής και του Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι φοιτητές καταλαμβάνουν το κτίριο της Σχολής στο κέντρο της Αθήνας στην οδό Σόλωνος και ζητούν επιτα­κτικά την ανάκληση του νόμου 1347 που επέβα­λε τη στράτευση «αντιδραστικών νέων», καθώς 88 συμφοιτητές τους είχαν ήδη στρατολογηθεί με τη βία. Από την ταράτσα της Νομικής Σχολής πλήθος φοιτητών απαγγέλλουν τον όρκο:

«Εμείς οι φοιτηταί των Ανωτάτων Εκπαιδευ­τικών Ιδρυμάτων ορκιζόμαστε στο όνομα της ελευθερίας να αγωνισθούμε μέχρι τέλους για την κατοχύρωση: α) των ακαδημαϊκών ελευθερι­ών, β) του πανεπιστημιακού ασύλου, γ) της ανα­κλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και δι­αταγμάτων».

Η αστυνομία, αν και έλαβε εντολή να παρέμ­βει, περιορίστηκε να κυνηγήσει τους φοιτητές που βρίσκονταν στους γύρω δρόμους, ωστόσο αυτή τη φορά δεν παραβίασε το πανεπιστημια­κό άσυλο. Αυτά τα γεγονότα έμειναν στην Ιστο­ρία ως τα γεγονότα της Νομικής και θεωρήθηκαν ως προάγγελος της μεγάλης εξέγερσης του Πολυτεχνείου από όπου δρομολογήθηκαν οι ρα­γδαίες εξελίξεις που οδήγησαν στην πτώση της επτάχρονης χούντας, η οποία προκάλεσε ανυπο­λόγιστες, ανθρωπιστικές, πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές ζημιές στον ελληνι­κό λαό και το μέλλον του.

[email protected]

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.