Της Έλενας Γαλανοπούλου

Φέτος, για πρώτη χρονιά, ο κόσμος του θεάτρου πέφτει στα βαθιά.

Της Έλενας Γαλανοπούλου

Φέτος, για πρώτη χρονιά, ο κόσμος του θεάτρου πέφτει στα βαθιά. Το δεδομένο τις προηγούμενες χρονιές «μαξιλαράκι» των επιχορηγήσεων τοποθετείται πλέον στη σφαίρα της κρυφής ελπίδας ή του ευσεβούς πόθου. Και όλοι αναγκάζονται να κάνουν τους προγραμματισμούς τους με φειδώ και περίσκεψη. Τη στιγμή που ολόκληρη η ελληνική κοινωνία στροβιλίζεται στη δίνη της οικονομικής ύφεσης, το ζήτημα της τέχνης μοιάζει με μια μικρή λεπτομέρεια. Και ίσως έτσι να είναι. Με τη διαφορά πως στη χώρα μας, ακόμη και σε περιόδους «παχιών αγελάδων», η αντιμετώπιση ήταν πάντοτε η ίδια. Ο πολιτισμός δεν έτυχε ποτέ ενός οργανωμένου πολιτικού σχεδιασμού. Ακόμη κι όταν χρήματα υπήρχαν και δίδονταν.

Καλλιτεχνική πρόταση αντί για ντουντούκες

Η φετινή σεζόν αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τους γνωστούς θιασάρχες να αναμετρηθούν με τις δυνάμεις τους. Έχοντας βοηθηθεί για μια σειρά ετών και έχοντας αποκτήσει ήδη το κοινό τους, θα μπορούσαν φέτος να προχωρήσουν χωρίς τη βοήθεια του κράτους. Τι γίνεται όμως με τη νεότερη γενιά; Πώς καταφέρνει και φέτος να επιβιώνει; Ποιους εναλλακτικούς τρόπους επιστρατεύει; Ποιες ανέξοδες λύσεις προτείνει μέσα από το ίδιο της το παράδειγμα; Και τελικά, υπάρχει καλλιτεχνική πρόταση; Έχουν βρει οι νέοι καλλιτέχνες το δικό τους καλλιτεχνικό στίγμα που τους διαφοροποιεί από τους προηγούμενους και πάει την τέχνη ένα βήμα παραπέρα; Ή μήπως η ενέργειά τους χάνεται σε διεκδικήσεις κομματιού από μια πίτα που δεν υπάρχει; Το πλαίσιο των επιχορηγήσεων που ανακοινώθηκε τον περασμένο Μάιο, ευαγγελιζόταν «έμφαση στους νέους δημιουργούς». Και, ενδεχομένως, εάν τελικά δοθούν, τα πράγματα να είναι έτσι. Προς το παρόν, όμως, το μόνο δεδομένο είναι η αβεβαιότητα. Και με αυτήν πορεύεται η καλλιτεχνική κοινότητα του τόπου, που μοιάζει υπερδραστήρια παράγοντας 400 παραστάσεις ετησίως. Κυρίως οι νέοι που δεν κάθονται με σταυρωμένα χέρια, αλλά αναλαμβάνουν δράση.

Κίνηση Μαβίλη

Τέτοιο είναι το παράδειγμα της «Κίνησης Μαβίλη», που προχώρησε πρόσφατα σε κατάληψη του θεάτρου «Εμπρός». Αξιέπαινη η κίνησή τους να σηκώσουν μανίκια και να καθαρίσουν το κτήριο που παρέμενε ανεκμετάλλευτο και ερειπωμένο, την ίδια στιγμή που ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των νέων ομάδων είναι η στέγασή τους και τα υπέρογκα ενοίκια που αναγκάζονται να πληρώνουν. Αρκετοί πανεπιστημιακοί και καλλιτέχνες έσπευσαν να συνδράμουν την πρωτοβουλία ενός πιλοτικού δωδεκαημέρου δράσεων. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν και κάποιοι συνάδελφοί τους, που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό την όλη δράση τους, αναγνωρίζοντας στο βάθος και άλλα, λιγότερο αγνά, κίνητρα. Άλλωστε, σύμφωνα με τους ίδιους, η κινηματική τους δράση τούς εξασφάλισε το ομαδικό εισιτήριο για το περσινό Φεστιβάλ Αθηνών. Τα παιδιά της Κίνησης πάντως, από τη μεριά τους, ξεκαθαρίζουν πως ούτε το κτήριο επιθυμούν να τους παραχωρηθεί ούτε καν πρόταση για επιχορηγήσεις έχουν καταθέσει, με εξαίρεση μία ή δύο ομάδες.

«Έτσι όπως έχουν φέτος τα πράγματα, δεν ήμασταν σε θέση να ξεκινήσουμε μια νέα δουλειά. Πιστεύω πως πρέπει να υπάρχει ένας μικρός χρόνος στοχασμού πριν το επόμενο βήμα» μας λέει η Αργυρώ Χιώτη. Με την ομάδα της Vasistas ταξιδεύει αυτές τις μέρες στη Γαλλία και εξακολουθεί να αναζητά και να βρίσκει μόνη της τον δρόμο προς τη δικτύωση, μια και το υπουργείο μέχρι στιγμής αρκείται στις όμορφες εξαγγελίες.

Καλλιτεχνικός πατριωτισμός

Ο Γιάννης Καλαβριανός και η ομάδα του sforaris το γνωρίζουν αυτό από πρώτο χέρι. Η συμμετοχή του στο Διεθνές Θεατρικό Φεστιβάλ της Αβάνας, για την οποία είχε εξασφαλίσει επίσημη πρόσκληση, ακυρώθηκε καθώς δεν ήταν δυνατόν να βρεθούν τα χρήματα για τα αεροπορικά τους εισιτήρια. «Βρισκόμαστε μπροστά στο εξής παράλογο. Να στελεχώνεται ένα ολόκληρο τμήμα στο υπουργείο για την Κινητικότητα, να δέχονται αιτήσεις, κι εμείς να τηλεφωνούμε κάθε εβδομάδα τη στιγμή που χρήματα για την ίδια την Κινητικότητα δεν υπάρχουν» μας λέει.

«Είμαστε αναγκασμένοι εκ των πραγμάτων να ερευνήσουμε νέους τρόπους και νέες μεθόδους εργασίας, χρηματοδότησης και έκφρασης εδώ που έχουμε φτάσει» τονίζει η Αργυρώ Χιώτη, επισημαίνοντας: «Είμαι υπέρ της ολικής αλλαγής του ήδη υπάρχοντος συστήματος».

«Λειτουργεί σαν βραχυκύκλωμα όλο αυτό» διαπιστώνει και ο Σάββας Στρούμπος, σκηνοθέτης της ομάδας Σημείο Μηδέν, που ιδρύθηκε το 2009. «Οι χώροι νοικιάζονται από κάποιους ακριβά για μεγάλο διάστημα κι εκείνοι με τη σειρά τους αναγκάζονται να τους επινοικιάζουν τα Δευτερότριτα σε ομάδες επίσης ακριβά, ώστε να βγουν κάποια έξοδα». Παρόλο που κάνουν νέες μεταφράσεις, διερευνούν νέους κώδικες σωματικού θεάτρου, οργανώνουν σχετικά συνέδρια και πάνε τις παραστάσεις τους στην επαρχία, δεν έχουν λάβει ποτέ καμία κρατική επιχορήγηση. Επιδοτούνται, όμως, από το Σωματείο Ηθοποιών και τον Οργανισμό Εταιρικών Θιάσων για τις δύο τελευταίες παραγωγές τους με 15 χιλιάδες ευρώ ετησίως. Ποσό που μόλις φθάνει για να καλύψει τα ένσημα πέντε ηθοποιών για τρεις μήνες. «Το να ζούμε από τη δουλειά μας είναι μια πάγια διεκδίκηση για τον καλλιτεχνικό χώρο» τονίζει, επισημαίνοντας πως «αυτό που λείπει είναι μια ουσιαστική μέριμνα συνεργασίας μεγάλων θιασαρχών, νέων ομάδων και υπουργείου για να βρεθεί μια φόρμουλα ενίσχυσης της θεατρικής ζωής στην Ελλάδα. Γιατί αυτό που συμβαίνει τώρα, επαφίεται καθαρά στον καλλιτεχνικό πατριωτισμό μας». Γι’ αυτό και αναλαμβάνουν δράση μόνοι τους, επαναλαμβάνοντας από 11 Δεκεμβρίου τους «Δίκαιους» του Καμύ στην ΚΝΟΤ Gallery και ανεβάζοντας τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα από 26 Απριλίου στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης «Είναι μονόδρομος. Εάν περιμέναμε από το κράτος, δεν θα κάναμε τίποτα. Ούτε την πρώτη μας παράσταση» καταλήγει.

Αυτόν ακριβώς τον κώδωνα του κινδύνου κρούει και ο Γιάννης Καλαβριανός, που παρουσιάζει τις επιτυχημένες «Παραλογές» του στο θέατρο Πορεία. «Όλοι οι γνωστοί σημερινοί σκηνοθέτες στην ηλικία μας είχαν κάνει τις παραστάσεις για τις οποίες είναι γνωστοί. Εμείς στα 35 μας συζητάμε για κάτι παραστάσεις… μικρής κλίμακας. Υπάρχει μια ολόκληρη γενιά εκπαιδευμένων ανθρώπων που τα παρατάνε. Δεν είναι εύκολο να διατηρείς την όρεξή σου» μας λέει και αναρωτιέται εύλογα: «Αρκεί να σου δώσουν 15 χιλιάρικα για να κάνεις μια παράσταση για δέκα μέρες; Και αριστούργημα να είναι δεν θα γεννήσει κάτι καινούργιο!».

Ο Δημήτρης Κουρούμπαλης, που με την ομάδα του so7 ετοίμασε δύο νέες παραγωγές, τον «Ηγέτη» στο Backstage Theatre Festival (από 6 Δεκεμβρίου) και την «Πολιτική ανυπακοή του Χένρι Ντέιβιντ Θορό το 2011» (30 Νοεμβρίου) στο Φεστιβάλ του Σπίρτου, προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο επιχορηγήσεων που θα απαιτεί από τους καλλιτέχνες να επιστρέφουν κάτι στην κοινωνία. «Πρόπερσι η Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς μας έδωσε ένα ποσό για να παίξουμε στις Φυλακές Ανηλίκων. Τα χρήματα έδωσαν μεγάλη ανάσα στην ομάδα, αλλά αποκτήσαμε και πολύτιμη εμπειρία». Και γίνεται ακόμη πιο τολμηρός: «Θα μπορούσαμε, συμβολικά, να πάμε να παίξουμε για υπουργούς ένα βράδυ, αφού φοβούνται τη γενική κατακραυγή και δεν έχουν καμία επαφή με τον έξω κόσμο» λέει. Και στο τέλος αναλογίζεται: «Μα καλά, είμαστε σοβαροί τώρα; Υπάρχει περίπτωση να δοθούν φέτος επιχορηγήσεις; Τότε οι άνεργοι τι πρέπει να κάνουν;».

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.