Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Ένας από τους μεγαλύτερους εν ζωή σκηνοθέτες, ο Μάρτιν Σκορσέζε, εξομολογείται τα πάντα γύρω από τη ζωή και τις ταινίες του στο νέο βιβλίο του και δηλώνει ότι δεν έγινε μαφιόζος ή παπάς επειδή έπασχε από μια βαρύτατη νόσο: την ανάγκη να κάνει ταινίες.

Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Ένας από τους μεγαλύτερους εν ζωή σκηνοθέτες, ο Μάρτιν Σκορσέζε, εξομολογείται τα πάντα γύρω από τη ζωή και τις ταινίες του στο νέο βιβλίο του και δηλώνει ότι δεν έγινε μαφιόζος ή παπάς επειδή έπασχε από μια βαρύτατη νόσο: την ανάγκη να κάνει ταινίες.

«Το σινεμά είναι μια ασθένεια… Όπως ακριβώς οι ηρωινομανείς χρειάζονται συνεχώς τη δόση τους, έτσι και οι άνθρωποι που κάνουν κινηματογράφο, έχουν ανάγκη να κάνουν συνεχώς ταινίες». Ποιος πάσχει από τέτοια εξάρτηση από τον κινηματογράφο, ώστε να τον συγκρίνει με ναρκωτικό; Ένας από τους μεγαλύτερους εν ζωή σκηνοθέτες, ο Μάρτιν Σκορσέζε, ο οποίος προσδιορίζει απόλυτα την ύπαρξή του μέσα από την έβδομη τέχνη: «Είμαι οι ταινίες που κάνω. Αν δεν πρόκειται κάθε φορά για μια πολύ προσωπική υπόθεση, δεν μπορώ να σηκωθώ από το κρεβάτι». Όλα αυτά τα εξομολογείται στο βιβλίο «Scorsese on Scorsese» («Ο Σκορσέζε για τον Σκορσέζε»), που υπογράφει ο σκηνοθέτης και ιστορικός κινηματογράφου Μάικλ Χένρι Γουίλσον (σε συνεργασία με τα Cahiers du cinema).

Ο Σκορσέζε σε πρώτο ενικό

Δεν είναι φυσικά το πρώτο βιβλίο που γράφεται για τον σκηνοθέτη που άλλαξε την ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου, με ταινίες όπως «Ο ταξιτζής», «Οργισμένο είδωλο», «Τα καλά παιδιά», «Καζίνο» κ.ά. Τη διαφορά εδώ κάνει ο… πρώτος ενικός. Το βιβλίο περιέχει συνεντεύξεις που πήρε ο Γουίλσον από τον Σκορσέζε τα τελευταία 30 χρόνια, ξεκινώντας από το 1974. Δεν συμπεριλαμβάνεται στις συζητήσεις το τελευταίο υπερπαραγωγικό πόνημά του, το τρισδιάστατο «Ούγκο» (στις αίθουσες 16 Φεβρουαρίου), μέσα από το οποίο ο Σκορσέζε ανακάλυψε τη μαγεία του 3D. Σε πρόσφατες μάλιστα δηλώσεις του δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να μετατρέψει την ιστορική ταινία «Taxidriver» σε 3D. Κάτι τέτοιο, βέβαια, το απευχόμαστε, αλλά έχουμε καιρό για αυτό.

Το νέο βιβλίο περιλαμβάνει φυσικά υλικό από το προσωπικό αρχείο του Σκορσέζε – οικογενειακές φωτογραφίες, σημειώσεις πάνω σε σενάρια, φωτογραφίες από το πλατό κ.τ.λ. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι μέσα από τις συνεντεύξεις μπορεί κανείς να μπει στο μυαλό… του σκηνοθέτη Σκορσέζε.

Πέρα από τις τεχνικές πληροφορίες – που είναι, βέβαια, θησαυρός για τους κινηματογραφιστές –, η γοητεία του βιβλίου είναι μάλλον ότι θυμίζει… ραντεβού με τον ψυχαναλυτή. Λόγω της ιδιαίτερης σχέσης του με τον Γουίλσον, ο Σκορσέζε είναι εξομολογητικός, αποκαλυπτικός, συναισθηματικός. Παρουσιάζει τον εαυτό του ως έναν ασθενή που πάσχει από βαρύτατη νόσο: την ανάγκη του να κάνει ταινίες. Αυτή ξεκίνησε ήδη από την ηλικία των έντεκα, όταν ο μικρός Μάρτιν σχεδίαζε το έπος «The eternal city» για την αρχαία Ρώμη. Τότε ακόμα δεν είχε αποφασίσει να γίνει σκηνοθέτης. Η ζωή του στην ιταλική συνοικία της Νέας Υόρκης τον προετοίμαζε για δύο «σταδιοδρομίες»: γκάνγκστερ ή ιερέας. Όλα, βέβαια, ενσωματώθηκαν στο σινεμά του, τόσο ο καθολικισμός και η πίστη, όσο και ο υπόκοσμος, η μαφία, τα αλάνια των κακόφημων δρόμων…

Νευρικές κρίσεις και νοσηλείες σε νοσοκομεία

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο Σκορσέζε έγινε ένας σπουδαίος σκηνοθέτης. Αυτό που δεν ξέραμε είναι το κόστος που έπρεπε να πληρώσει για την επιλογή του, αφού αρρώσταινε συχνά και έφτανε τον εαυτό του στα άκρα. Να μια ιστορία από το βιβλίο που διηγείται ο ίδιος: «Θα σας πω τι μου είπε κάποτε ο Φελίνι όταν ήμουν ετοιμοθάνατος και έπρεπε να μπω στο νοσοκομείο: ‘‘Συνέχισε, φίλε μου. Να είσαι τρελός. Σκότωσε τον εαυτό σου. Να δουλέψεις μέχρι να εξοντωθείς!’’». Και για του λόγου το αληθές, ο ίδιος ο Γουίλσον καταγράφει ότι όταν πρωτοπήγε στον Σκορσέζε το 1974 να του πάρει συνέντευξη, ήταν κρεβατωμένος με βαριά κρίση άσθματος. Ακόμα και η επιτυχία της ταινίας «Κακόφημοι δρόμοι» (1973) τον οδήγησε σε νευρική κρίση, με αποτέλεσμα τέσσερις μέρες νοσηλεία σε νοσοκομείο. «Δεν ήθελα να ξανακάνω ταινία», λέει. Ο σκηνοθέτης και φίλος του Πολ Σράιντερ ήταν αυτός που τον στήριξε. Όταν βγήκε από το νοσοκομείο πήγαν οι δυο τους σε ένα νησί της Καραϊβικής για να χαλαρώσουν. Μέσα σε δέκα μέρες είχαν γράψει τις εκατό πρώτες σελίδες μιας ακόμη σημαντικής ταινίας του, το «Οργισμένο είδωλο» (1980).

Ο Σκορσέζε σαν καλός παραμυθάς, όπως όλοι οι μεγάλοι σκηνοθέτες, διηγείται ωραίες ιστορίες. Όχι μόνο στη μεγάλη οθόνη, αλλά και στις συνεντεύξεις του. Να πώς θυμάται τις προετοιμασίες που έκανε ο Ρόμπερτ ντε Νίρο για τον ρόλο του «Τράβις» στο περίφημο «Taxidriver», τη Βίβλο των σινεφίλ: «Οδηγούσε ένα ταξί για δύο βδομάδες. Μόλις είχε κερδίσει Όσκαρ β’ ανδρικού ρόλου για τον ‘‘Νονό 2’’ του Κόπολα. Ένα βράδυ μπήκε στο ταξί του ένας ηθοποιός και τον αναγνώρισε. Δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του και του είπε: ‘‘Μα καλά, το Όσκαρ δεν σε βοήθησε καθόλου; Έχεις τόση ανάγκη που έφτασες στο σημείο να οδηγείς ταξί;’’. Μια μέρα μπήκα και εγώ στο ταξί μαζί του. Οδήγησε μέχρι την 8η Λεωφόρο, που είναι κακόφημη γειτονιά. Ένιωθα ότι μπορούσε να συμβεί οτιδήποτε. Και σ’ αυτό το ‘‘οτιδήποτε’’ δεν έχεις κανέναν έλεγχο. Η ζωή σου δεν σου ανήκει πλέον. Αυτό ακριβώς έπρεπε να νιώθει ο χαρακτήρας της ταινίας. Πιστέψτε με, οποιοσδήποτε οδηγεί ταξί νύχτα στη Νέα Υόρκη, αργά ή γρήγορα, θα νιώσει σαν τον Τράβις».

Να σημειώσουμε ότι το εγχείρημα «Scorsese on Scorsese» ακολουθεί μια παλιά παράδοση έκδοσης βιβλίων με συγκεντρωμένες συνεντεύξεις ενός σκηνοθέτη, που λέγεται «Masters of cinema». Η αρχή είχε γίνει με τη μελέτη του Φρανσουά Τριφό πάνω στο έργο του Χίτσκοκ, ένα ακόμη απολαυστικό βιβλίο με συνεντεύξεις που πήρε ο Γάλλος πρωτεργάτης της νουβέλ βαγκ από τον μετρ του τρόμου.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.