Της Φωτεινής Μπάρκα

Η Χάρις Επαμεινώνδα, ετών 31, εκθέτει σήμερα στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Την τελευταία δεκαετία, καλλιτέχνες της νεότερης γενιάς, είτε ζουν στο εξωτερικό είτε στην Ελλάδα, δίνουν το στίγμα τους στη διεθνή εικαστική σκηνή.

Της Φωτεινής Μπάρκα

Η Χάρις Επαμεινώνδα, ετών 31, εκθέτει σήμερα στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Την τελευταία δεκαετία, καλλιτέχνες της νεότερης γενιάς, είτε ζουν στο εξωτερικό είτε στην Ελλάδα, δίνουν το στίγμα τους στη διεθνή εικαστική σκηνή.

Στο φιλμ που προβάλλεται, γλυπτά και άλλα έργα της αρχαιότητας, διαφορετικών πολιτισμών, στέκονται μόνα τους μπροστά σε έντονα χρωματισμένα φόντα. Κάποτε μονοπωλούσαν με την ομορφιά τους τις εικόνες βιβλίων Ιστορίας της Τέχνης. Το αριστοτεχνικό μοντάζ τα δείχνει να σαλεύουν κάπου – κάπου. Στο άλλο φιλμ η Ακρόπολη ισορροπεί αμφίθυμα ανάμεσα σε μια κατάσταση εντροπίας ή παρακμής. Το τρίτο φιλμ απλώς προβάλλει ένα ζευγάρι από φοινικόδεντρα, τα απομεινάρια ενός πάλαι ποτέ ακμάζοντος πολιτισμού, να πάλλονται αμήχανα από το αεράκι σε ένα γυμνό τοπίο. Οι εικόνες των τριών φιλμ περιβάλλονται από μια λιτή, μίνιμαλ, γλυπτή εγκατάσταση από πήλινα βάζα και άλλα αντικείμενα επιμελώς τοποθετημένα σε βάθρα. Είναι η έκθεση «Χρονικά» («Chronicles») που βλέπουν οι επισκέπτες στον δεύτερο όροφο του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης (ΜοΜA) της Νέας Υόρκης. Και ανήκει στη Χάρι Επαμεινώνδα, την 31χρονη εικαστικό – στην πρώτη της εμφάνιση στο διάσημο μουσείο, στο πλαίσιο της σειράς «The project series» που εδώ και 40 χρόνια (από το 1971) δίνει την ευκαιρία σε φρέσκους, ανερχόμενους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν την αβάν-γκαρντ δουλειά τους (έως 10 Φεβρουαρίου 2012). Κριτικές στα μεγαλύτερα περιοδικά τέχνης («ArtForum», «Frieze») και στις εφημερίδες συμπληρώνουν την έξοχη παρουσίαση της Επαμεινώνδα στην Αμερική. Γι’ αυτό και δεν θα μπορούσε να λείπει από το αφιέρωμά μας. Έναν χρόνο μετά την εξίσου πετυχημένη έκθεσή της στην Τate Modern του Λονδίνου αποδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο την ανοδική της πορεία στη διεθνή εικαστική σκηνή.

Γεννημένη στη Λευκωσία το 1980 ζει και εργάζεται στο Βερολίνο. Απόφοιτος του Royal College of Art το 2003 έχει ήδη εκπροσωπήσει τη χώρα της στην 52η Μπιενάλε της Βενετίας (2007), ενώ (το 2008) συμμετείχε στην 5η Μπιενάλε του Βερολίνου. Το 2009 ήταν υποψήφια για το βραβείο ΔΕΣΤΕ ενώ το 2013 μεγάλη ατομική της έκθεση θα παρουσιαστεί στην Kunsthaus στη Ζυρίχη της Ελβετίας. Το όνομά της συναντά κανείς σε εκθέσεις πολύ σημαντικών ευρωπαϊκών γκαλερί. Η Επαμεινώνδα, όπως μαρτυρά και ο τίτλος του έργου της, «Χρονικά», απομονώνει σκηνές (ή στιγμές) στην ιστορία της ανθρωπότητας που αποτυπώνουν – έτσι όπως τις δείχνει αποσπασματικά και ξεκομμένα – όχι μόνο το πέρασμα του χρόνου αλλά και την ίδια την εξέλιξή μας. Με λίγα λόγια, μας καλεί στο μουσείο να ξανασκεφτούμε το ίδιο το περιεχόμενό του: την ιστορία, την κληρονομιά, την ατομική και τη συλλογική μνήμη. Το έργο της στηρίζεται κυρίως στη χρήση του βίντεο και του κινηματογράφου, του κολλάζ και της φωτογραφίας. Πάνω απ’ όλα όμως αντλεί από έτοιμο αρχειακό υλικό για να δημιουργήσει αυτόν τον πολυεπίπεδο – και τόσο όμορφο – μνημονικό άτλαντα. Την εκπροσωπεί η γκαλερί Rodeo με έδρα την Κωνσταντινούπολη, την οποία ίδρυσε και διευθύνει η Ελληνίδα Σύλβια Κούβαλη. Αυτό κι αν είναι ενδεικτικό της «διεθνιστικής» τάσης που χαρακτηρίζει αυτήν τη γενιά των Ελλήνων καλλιτεχνών. Την τελευταία 10ετία η γενιά αυτή, που σπούδασε στο εξωτερικό, μπορεί να μην ευτύχησε ακόμη να δει ακμαίους τους θεσμούς στην Ελλάδα, κατάφερε όμως (με τη βοήθεια και ορισμένων γκαλερί) να πάρει την τύχη στα χέρια της με λαμπρά αποτελέσματα.

Καλλιτέχνες με διεθνές όραμα

Νέοι καλλιτέχνες με όραμα και ιδιάζουσα εικαστική γλώσσα δίνουν το στίγμα της Ελλάδας στο εξωτερικό, όπως οι Στέφανος Τσιβόπουλος (Άμστερνταμ), Γιάννης Βαρελάς (Βιέννη), Γιώργος Δρίβας (Βερολίνο), Αθανάσιος Αργιανάς (Λονδίνο), Γιώργος Σαπουντζής (Βερολίνο), Ειρήνη Μίγα (Νέα Υόρκη), Θεόδωρος Σταματογιάννης (Γλασκώβη), Γεωργία Σαγρή (Νέα Υόρκη), Χριστίνα Δημητριάδη (Βερολίνο), Ευανθία Τσαντίλα (Βερολίνο), Ίρις Τουλιάτου (Παρίσι) κ.ά. Όχι μόνο συμμετέχουν σε μεγάλες εκθέσεις σε σημαντικά μουσεία, αλλά αποσπούν διακρίσεις και αναγνωρισιμότητα.

Την ίδια στιγμή, καλλιτέχνες όπως οι Βαγγέλης Βλάχος, Στέλιος Φαϊτάκης, Ανδρέας Αγγελιδάκης, Πάνος Κοκκινιάς, Κωστής Βελώνης, Ειρήνη Ευσταθίου κ.ά., μπορεί να ζουν μόνιμα στην Ελλάδα, διατηρούν όμως μια διεθνή παρουσία, εκθέτοντας στο εξωτερικό και συμμετέχοντας σε μεγάλες εικαστικές διοργανώσεις. Αν σκεφτεί κανείς ότι ζουν σε ένα περιβάλλον που δεν προσφέρει ούτε τα στοιχειώδη (και αυτονόητα στο εξωτερικό) για την παραγωγή ενός έργου, αντιλαμβάνεται ότι μιλάμε για επίτευγμα. Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια, με τη συμμετοχή και της νέας γενιάς των (ιδιωτών) ιδιοκτητών αιθουσών τέχνης σε φουάρ του εξωτερικού, έχει αναπτυχθεί ένα «δίκτυο» που προσφέρει ευκαιρίες. Αναμφίβολα, στο εξωτερικό ένας ταλαντούχος καλλιτέχνης έχει περισσότερες ευκαιρίες διότι υπάρχουν (και λειτουργούν) περισσότεροι φορείς που στηρίζουν την τέχνη. Αν και η χώρα μας έκανε απλώς ό,τι κάνει η Κύπρος, για παράδειγμα, η οποία εξασφαλίζει με υποτροφίες την παραμονή εικαστικών καλλιτεχνών στο εξωτερικό, τα πράγματα θα ήταν τελείως διαφορετικά για την ελληνική εικαστική σκηνή.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.