Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Τι μπορεί να κάνει ένας καλλιτέχνης που ζει στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και βλέπει την κρατική βοήθεια με το κιάλι; Να πάρει την τύχη στα χέρια του και να ψάξει υποστηρικτές – χρηματοδότες από το internet!

Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Τι μπορεί να κάνει ένας καλλιτέχνης που ζει στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και βλέπει την κρατική βοήθεια με το κιάλι; Να πάρει την τύχη στα χέρια του και να ψάξει υποστηρικτές – χρηματοδότες από το internet!

Είσαι σκηνοθέτης, για παράδειγμα, και ζεις στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης. Έχεις ιδέες, ταλέντο, μεράκι και θέλεις να ξεκινήσεις γυρίσματα, αλλά βλέπεις την προβλεπόμενη κρατική βοήθεια με το κιάλι την ώρα που οι ιδιωτικές χορηγίες για τον πολιτισμό περνούν από σαράντα κύματα. Τι μπορείς να κάνεις; Να στύψεις το κεφάλι σου για να κατεβάσεις ιδέες και να πάρεις μ’ έναν τρόπο την οικονομική τύχη της ταινίας σου στα χέρια σου αναζητώντας υποστηρικτές – χρηματοδότες από το internet!

Χάθηκαν, θα σκεφτείτε, οι παραδοσιακοί τρόποι χορηγιών ή χρηματοδοτήσεων; Όσον αφορά στην «επίσημη» οδό, τις επιχορηγήσεις από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, αυτές έχουν παγώσει μέχρι να εισπράξει το ΕΚΚ όσα του οφείλονται και την τακτική επιχορήγηση του υπουργείου Πολιτισμού. Όσο για το περίφημο νομοσχέδιο φοροαπαλλαγών, που έχει ψηφιστεί από το 2010 και προβλέπει φοροαπαλλαγές και στο σινεμά, ούτε αυτό έχει βοηθήσει… Προβλέπει 40% φοροαπαλλαγή στο ποσό που επενδύει ένας ιδιώτης ή μια εταιρεία που δεν δραστηριοποιείται στον οπτικοακουστικό χώρο και 20% αν δραστηριοποιείται. Ο μηχανισμός χορηγίας περνάει μέσα από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Ο γενικός διευθυντής του Γρηγόρης Καραντινάκης μας εξηγεί ότι «για να εφαρμοστεί ένα νομοσχέδιο πρέπει να ξεκινήσει πρακτικά για να δούμε στην πορεία αν υπάρχουν οποιαδήποτε προβλήματα. Μέχρι τώρα δεν έχει εμφανιστεί κάποιος χορηγός διατεθειμένος να επενδύσει χρήματα σε μια ταινία».

Το IndieGoGo και η Κωνσταντίνα Βούλγαρη

Μέσα σε αυτό το γενικό κλίμα οικονομικής δυστοκίας, διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως το IndieGoGo ή το Kickstarter, διευκολύνουν λίγο το κακοτράχαλο και συχνά γκρεμώδες μονοπάτι προς τη δημιουργία. Οποιοσδήποτε μπορεί να ανεβάσει τη σελίδα του και να «τρέξει» την καμπάνια υποστήριξης ενός πρότζεκτ. Αυτό μπορεί να είναι, στην κυριολεξία, οτιδήποτε: από τη διάσωση ενός σπάνιου ζωικού είδους και τη δημιουργία ενός videogame μέχρι ένα επιστημονικό πείραμα ή μια εφεύρεση. Και, φυσικά, μία καλλιτεχνική ιδέα – ταινία, δίσκος, event ή εκδοτικός οίκος. Ο καθένας προσφέρει όσο αντέχει η τσέπη του, ξεκινώντας από ένα ευρώ. Υπάρχουν και ανταλλακτικά οφέλη για τους υποστηρικτές – χρηματοδότες, που βλέπουν π.χ. το όνομά τους στους τίτλους συντελεστών ενός πρότζεκτ. Το αντίτιμο για την προβολή της καμπάνιας στο IndieGoGo είναι το 4% από το ποσό που έχει μπει ως στόχος. Αν πάρεις τα χρήματα πριν το ολοκληρώσεις, κρατάει το 9%. To Kickstarter ξεκινά με δέσμευση 9% των χρημάτων. Στο IndieGoGo στράφηκε η Κωνσταντίνα Βούλγαρη, η 32χρονη δημιουργός, που έκανε το εξαιρετικό ντεμπούτο πριν από τέσσερα χρόνια με το «Valse sentimental», μια ταινία λιτή στον τρόπο κινηματογράφησης και σύνθετη στην ουσία και στο περιεχόμενο. Κουράστηκε να αναβάλλει από χρόνο σε χρόνο την καινούργια ταινία της «Συγχαρητήρια στους αισιόδοξους», το σενάριο της οποίας έχει εγκριθεί από το ΕΚΚ για επιχορήγηση περίπου 170.000 ευρώ, τα οποία ακόμα δεν έχει δει.

Κάν’ το μόνος σου

Το πρώτο βήμα ήταν, όπως λέει, «να περικόψουμε το μπάτζετ όσο πιο πολύ γίνεται». Η ταινία της «σηκώνει» μικρό προϋπολογισμό. «Έχει ηρωίδα μια 32χρονη κοπέλα – κάτι σαν τη Μαφάλντα των κόμικς –, καλλιτέχνη στα χαρτιά, με καταγωγή από μικροαστική οικογένεια. Έχει κάνει σπουδές στα εικαστικά, αλλά δεν θέλει να εξασκήσει το επάγγελμά της, γιατί έχει πρόβλημα με τον χώρο και δουλεύει ως baby sitter. Είναι ερωτευμένη με έναν τύπο, τον οποίο ο αντιτρομοκρατικός νόμος έχει οδηγήσει στη φυλακή. Παράλληλα, μέσα στη μοναξιά της αναπτύσσει μια φιλία με έναν πενηνταπεντάρη». (Πρωταγωνιστούν οι Μαρία Γεωργιάδου, Δημήτρης Ξανθόπουλος, Θέμις Μπαζάκα, Δημήτρης Πιατάς, Κώστας Γανωτής). Ευπρόσδεκτες είναι και οι χορηγίες σε είδος. Η ομάδα της παραγωγής βρίσκεται σε συζητήσεις με τον Δήμο Αθηναίων ώστε να παράσχει φυτά και παγκάκια και να στηθεί ένα πάρκο που χρειάζεται στην ταινία. «Δεν θα είναι ένα ακόμα κινηματογραφικό ντεκόρ, που θα ξεστηθεί μετά το τέλος των γυρισμάτων. Θα μείνει ως πάρκο στην πόλη», μας εξηγεί η σκηνοθέτις.

Το ελληνικό σινεμά ποντάρει στη συλλογικότητα. Δεν είναι επιλογή. Περισσότερο μονόδρομος. Έχει γίνει σχεδόν κανόνας, οι ταινίες να γυρίζονται με το ατού της ευγενικής καλοσύνης των φίλων. Ηθοποιοί, τεχνικοί, συνεργάτες δουλεύουν ενώ ξέρουν ότι θα πληρωθούν ελάχιστα ή έστω με καθυστέρηση. «Έχω ηθικό πρόβλημα απέναντι στους συνεργάτες μου όταν δεν μπορώ να τους πληρώσω. Τον εαυτό μου μπορώ να τον κουμαντάρω σε αυτή την περιπέτεια, γιατί πλέον το βλέπω μόνο ως χόμπι. Δεν ζεις από το σινεμά. Και εγώ πρέπει να δω τι θα κάνω στο μέλλον».

Πριν φτάσουμε στο μέλλον, υπάρχει το παρόν. Και αυτό λέγεται «Συγχαρητήρια στους αισιόδοξους». Αν όλα πάνε καλά, τον Μάρτιο θα ξεκινήσουν τα γυρίσματα. Θα έχει «ανέβει» στο indieGoGo η σελίδα της Βούλγαρη, που θα λέγεται «All you need is love». Έχει βάλει στόχο να συγκεντρώσει 25.000 δολάρια, που δεν φτάνουν ούτε κατά διάνοια, αλλά θα της επιτρέψουν να πει «μοτέρ πάμε». Το πρώτο πράγμα που θα βλέπει κανείς είναι ένα βίντεο της δημιουργού, στο οποίο μιλάει για την ταινία. Δίπλα υπάρχει ο… τιμοκατάλογος με τα ανταλλακτικά οφέλη, που έχουν το όνομα λιχουδιών, μιας και η ηρωίδα έχει «κόλλημα» με τη μαγειρική. Αν κάποιος συνεισφέρει δέκα δολάρια, μπαίνει στο πρόγραμμα «cheesecake». Κερδίζει δωρεάν downloading, εισιτήριο για την προβολή, ένα χαμόγελο και αγάπη. Αν δώσει 50, έχει περάσει στο «σουφλέ»: βλέπει το όνομά του στους τίτλους, λαμβάνει ένα box set της ταινίας και την πρώτη ταινία «Valse sentimental». Όσο αυξάνεται το ποσό, μεγαλώνουν τα προνόμια του χρηματοδότη, ο οποίος στα 5.000 δολάρια (Christmas pudding) κάνει μέχρι καμέο εμφάνιση στην ταινία. Η ύπαρξη εναλλακτικών δρόμων για την ανεύρεση χρημάτων για τη δημιουργία μιας ταινίας μοιάζει, όπως έχουν τα πράγματα, με φως στο τούνελ. Φυσικά δεν αρκεί. Είναι σαν ένα παυσίπονο που καταπραΰνει τον πόνο, αλλά δεν βοηθά στη θεραπεία.

Πώς σώθηκε το βιβλιοπωλείο «Ατλαντίδα»

Ένα παράδειγμα πετυχημένης καμπάνιας μέσα από το IndieGoGo είναι η διάσωση του βιβλιοπωλείου «Ατλαντίδα», που εδρεύει από το 2004 στην Οία της Σαντορίνης και λειτουργεί ως μια μικρή όαση λογοτεχνίας ανάμεσα στα δεκάδες μαγαζιά με ρούχα και κοσμήματα. Να πώς συστήνονται οι ρομαντικοί ιδιοκτήτες του, που έχουν καταγωγή από διάφορα μέρη του κόσμου και επέλεξαν το Αιγαίο για να φιλοξενήσει τα όνειρά τους. «Ιδρυθήκαμε το 2004, όταν μια μικρή ομάδα από την Αγγλία, την Κύπρο και τις ΗΠΑ, ήρθε στην Ελλάδα, υπέγραψε ένα νοίκι, υιοθέτησε έναν σκύλο, έχτισε μερικά ράφια και τα γέμισε με βιβλία. Όταν το βιβλιοπωλείο άρχισε να αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα και η βιωσιμότητά του απειλήθηκε, ξεκίνησε μια εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων με στόχο τα 40.000 δολάρια. Τα κατάφερε, και με το παραπάνω, αφού μάζεψε 40.570 δολάρια. Την περιπέτειά τους μας διηγείται ένας από τους ιδρυτές, ο Κρις Μπλούμφιλντ: «Ξέραμε ότι βρισκόμασταν στην κόψη αν συνεχιζόταν η παγκόσμια οικονομική κρίση. Οι τουρίστες εξακολουθούσαν να έρχονται στο νησί, αλλά δεν ψώνιζαν τόσο πολύ. Η πρώτη σκέψη ήταν να κλείσουμε. Αλλά μετά σκεφτήκαμε να ζητήσουμε τη βοήθεια ανθρώπων της κοινότητάς μας από όλο τον κόσμο. Μια online καμπάνια φαινόταν ο καλύτερος και πιο εύκολος δρόμος». Όσο για το ποιοι είναι τελικά αυτοί που έδωσαν τον οβολό τους, χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: «Φίλοι, άγνωστοι που έμαθαν για αυτό μέσα από το internet και άνθρωποι που είχαν περάσει μια βόλτα από το βιβλιοπωλείο, έστω και για δέκα λεπτά».

Links: www.indiegogo.com, www. kickstarter.com

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.