«Κάντο όπως ο Πούτιν»: κάπως έτσι μπορεί να περιγραφεί η ανάλυση του κορυφαίου συντάκτη διεθνών ειδήσεων του Guardian, Τζούλιαν Μπόργκερ, για την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να πραγματοποιήσι στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και να απαγάγει τον πρόεδρο της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.

Στο άρθρο του, ο Μπόργκερ σημειώνει ότι σχεδόν κανείς δεν περίμενε το 2026 να είναι μια χρονιά ειρήνης, και μόλις τρεις ημέρες μετά την έναρξή της επιβεβαιώθηκαν οι χειρότεροι φόβοι. Τα νυχτερινά πλήγματα στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του ηγέτη της, Νικολάς Μαδούρο, καθώς και της συζύγου του έδωσαν ακόμη ένα συντριπτικό χτύπημα στο διεθνές δίκαιο και στους παγκόσμιους κανόνες. Όμως αυτό δεν είναι καν το πιο ανησυχητικό στοιχείο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ στέλνει φάλαγγες από μπουλντόζες μέσα σε αυτό το ολοένα και πιο εύθραυστο οικοδόμημα από τότε που ανέλαβε την εξουσία, σχεδόν έναν χρόνο πριν, και πλέον αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό μετατραπεί σε ερείπια. Της επιχείρησης στη Βενεζουέλα είχαν προηγηθεί αεροπορικές επιδρομές σε μικρά σκάφη στα ανοιχτά της Κεντρικής Αμερικής και τη δολοφονία των πληρωμάτων τους με βάση μη αποδεδειγμένες κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών, καθώς και από την ένοπλη κατάληψη βενεζουελάνικων πετρελαιοφόρων στην ανοιχτή θάλασσα.

Από την άποψη της παγκόσμιας σταθερότητας, το χειρότερο στοιχείο της σύλληψης του Μαδούρο είναι ότι πέτυχε. Η πίστη του Τραμπ στη δική του παγκόσμια παντοδυναμία και η επιθυμία του να αρπάξει εδάφη και φυσικούς πόρους άλλων χωρών συγκρατούνταν μέχρι τώρα από τον φόβο του να μπλεχτεί σε ξένους πολέμους. Ισχυριζόταν (ψευδώς) ότι είχε τερματίσει οκτώ πολέμους, και η μεγαλύτερη φιλοδοξία του το 2025 φαινόταν να είναι η κατάκτηση του Νόμπελ Ειρήνης. Πριν από λιγότερο από έναν μήνα επιδείκνυε ένα πρόχειρα κατασκευασμένο υποκατάστατο, το «βραβείο ειρήνης της FIFA».

Αυτή η πράξη αυτοεξευτελισμού από το παγκόσμιο ποδοσφαιρικό όργανο φαντάζει ακόμη πιο γελοία τώρα απ’ ό,τι όταν ο Τραμπ άρπαξε το χρυσό μετάλλιο και το πέρασε ο ίδιος στον λαιμό του. Ο φόβος του Τραμπ για τους ξένους πολέμους φαίνεται να υποχωρεί. Ήταν ξεκάθαρα ενθουσιασμένος από το δράμα της επιχείρησης κατά του Μαδούρο και από την αποτελεσματικότητα των Αμερικανών στρατιωτών που την εκτέλεσαν. Για έναν γηράσκοντα πρόεδρο, που γίνεται καθημερινά πιο κακότροπος, ευερέθιστος και ασυνάρτητος όσο παραμένει στην εξουσία – με μειούμενη δημοτικότητα και απελπισμένη ανάγκη να αποσπάσει την προσοχή από το σκάνδαλο Έπσταϊν – η όλο και πιο σφιχτή αγκαλιά με τη στρατιωτική ισχύ αποτελεί μια δυσοίωνη εξέλιξη.

Το πρωί του Σαββάτου, ο Τραμπ έμοιαζε μεθυσμένος από τη στρατιωτική επιτυχία. «Πολύ καλός σχεδιασμός και πολλά σπουδαία, σπουδαία στρατεύματα και σπουδαίοι άνθρωποι», είπε ο Τραμπ στους New York Times. «Ήταν μια πραγματικά λαμπρή επιχείρηση». Η επίθεση στη Βενεζουέλα (η οποία, σύμφωνα με μία αμερικανική αναφορά, είχε αρχικά σχεδιαστεί για την ημέρα των Χριστουγέννων) υποδηλώνει ότι η έλξη των ξένων εδαφών, του πετρελαίου και των ορυκτών λάμπει πλέον πιο έντονα από το βραβείο Νόμπελ.

Σε άλλους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ αφέθηκε κυρίως το έργο να ντύσουν την επίθεση με νομική γλώσσα και να υποστηρίξουν ότι ο Μαδούρο «οδηγείται στη δικαιοσύνη». Ο Βενεζουελανός ηγέτης είχε κατηγορηθεί στις ΗΠΑ στο τέλος της πρώτης θητείας Τραμπ για διαφθορά, διακίνηση ναρκωτικών και άλλα αδικήματα. Ο Μαδούρο είναι ένας δικτάτορας που κυβερνά ένα αυταρχικό κράτος από το 2013 με τη βοήθεια εκλογών που θεωρούνται ευρέως νοθευμένες. Όμως οι συγκεκριμένες κατηγορίες για ναρκωτικά που του αποδίδουν οι ΗΠΑ θεωρούνται από τους περισσότερους ειδικούς αδύναμες και δεν θα συνιστούσαν πειστική βάση, ούτε με βάση το διεθνές ούτε με βάση το αμερικανικό δίκαιο, για την επίθεση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Μαδούρο.

Σε επανειλημμένες δηλώσεις του, ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι τον ενδιαφέρει περισσότερο το πετρέλαιο της Βενεζουέλας (τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα στον κόσμο) παρά η παραπομπή του Μαδούρο σε δικαστήριο ή η αποκατάσταση της δημοκρατίας για τον λαό της χώρας. Οι διεθνείς νόμοι και κανόνες που ο Τραμπ έχει καταπατήσει είχαν ήδη χαλαρώσει από προηγούμενες αμερικανικές κυβερνήσεις. Η επιχείρηση μοιάζει περισσότερο με την εισβολή στον Παναμά το 1990 και την παράδοση του ισχυρού άνδρα της χώρας από την πρώτη κυβέρνηση Μπους.

Ακολούθησε ο νεότερος Τζορτζ Μπους με την εισβολή στο Ιράκ με ψευδή προσχήματα και τη συστηματική χρήση απαγωγών και βασανιστηρίων από την κυβέρνησή του. Ο Μπαράκ Ομπάμα απέτυχε να λογοδοτήσει για την κυβέρνηση του προκατόχου του και ακολούθησε τη δική του νομικά αμφισβητήσιμη εκστρατεία δολοφονιών υπόπτων τρομοκρατών με drones. Αυτές μπορούν να θεωρηθούν μεμονωμένες πράξεις υποκρισίας από προηγούμενους προέδρους, οι οποίοι διεκδικούσαν εξαιρέσεις από το διεθνές δίκαιο προς όφελος των αμερικανικών συμφερόντων, αλλά κατά τα άλλα αγκάλιαζαν τους παγκόσμιους κανόνες γνωρίζοντας ότι το «σύστημα βασισμένο σε κανόνες» ευνοούσε συντριπτικά τις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ τρέφει απόλυτη περιφρόνηση για αυτό το σύστημα. Βλέπει τον κόσμο με τα μάτια ενός ιμπεριαλιστή του 19ου αιώνα, αλλά με όπλα του 21ου. Δεν είναι σαφές πόσο μακριά σκοπεύει να φτάσει ο Τραμπ στη Βενεζουέλα για να προωθήσει τους στόχους του και πόσο μπορεί να αντισταθεί το σημερινό καθεστώς, όμως μια ειρηνική έκβαση μοιάζει εξαιρετικά απίθανη. Όσα εκτυλίχθηκαν στη Βενεζουέλα προκαλούν ανησυχία σε κυβερνήσεις όπως του Ιράν και της Δανίας, σε βάρος των οποίων ο Τραμπ έχει εκφράσει ενθουσιασμό για τη λήψη ριζοσπαστικών μέτρων.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν Ιρανούς αντικυβερνητικούς διαδηλωτές, ενώ αξιωματούχοι του διατηρούν έναν συνεχή καταιγισμό απειλών για την κατάληψη της Γροιλανδίας με κάθε αναγκαίο μέσο. Τον περασμένο μήνα, η Υπηρεσία Στρατιωτικών Πληροφοριών της Δανίας χαρακτήρισε τις ΗΠΑ κίνδυνο για την ασφάλεια — μια δήλωση που μέχρι πρόσφατα θα ήταν αδιανόητη για έναν σύμμαχο στο ΝΑΤΟ. Επιταχύνεται έτσι η διολίσθηση από έναν κόσμο κυρίως βασισμένο σε κανόνες σε έναν κόσμο ανταγωνιστικών σφαιρών επιρροής, που θα καθορίζονται από την ένοπλη ισχύ και την προθυμία χρήσης της. Ένας Αμερικανός σχολιαστής, ο Ντέιβιντ Ρόθκοπφ, το αποκάλεσε «εκπουτινισμό της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής».

Ρώσοι σχολιαστές έχουν συχνά υποστηρίξει ότι η Λατινική Αμερική ανήκει στη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ, όπως η Ουκρανία βρισκόταν υπό τη ρωσική σκιά. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν πιστεύει το ίδιο για μεγάλο μέρος της ανατολικής Ευρώπης. Ο Σι Τζινπίνγκ θα βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Ο κίνδυνος που γίνεται βάναυσα σαφής τις πρώτες ημέρες του 2026 είναι ένας κίνδυνος που, τελικά, θα αντιμετωπίσουν όλοι, καταλήγει ο Μπόργκερ.

Διαβάστε επίσης:

Το Δόγμα Μονρόε επιστρέφει: τι σημαίνει η επίκλησή του από τον Τραμπ μετά τη Βενεζουέλα

Κρίσιμη συνάντηση Σι Τζινπίνγκ με τον πρόεδρο της Νότιας Κορέας Λι Τζε-Μιούνγκ στο Πεκίνο

Βενεζουέλα: Αυξάνονται οι οργισμένες αντιδράσεις για την απαγωγή Μαδούρο από τις ΗΠΑ – Το Πεκίνο ζητά την απελευθέρωσή του