Η επίκληση του Δόγματος Μονρόε από τον Ντόναλντ Τραμπ, στον απόηχο της στρατιωτικής επέμβασης των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, επαναφέρει στο προσκήνιο μια από τις πιο φορτισμένες και αμφιλεγόμενες αρχές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Πρόκειται για μια αναφορά που δεν αφορά το παρελθόν, αλλά λειτουργεί ως σαφές πολιτικό μήνυμα για το παρόν και το μέλλον της Λατινικής Αμερικής.

Το Δόγμα Μονρόε διατυπώθηκε το 1823 από τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Τζέιμς Μονρόε και συνοψίστηκε στη γνωστή αρχή «Η Αμερική στους Αμερικανούς». Στην αρχική του εκδοχή, στόχος ήταν να αποτραπεί η ευρωπαϊκή αποικιακή επέμβαση στο δυτικό ημισφαίριο, σε μια περίοδο όπου οι νέες δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής επιχειρούσαν να εδραιώσουν την ανεξαρτησία τους.

Ιστορικά, παρουσιάστηκε ως αμυντική αρχή: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονταν να μην αναμειγνύονται στις ευρωπαϊκές υποθέσεις, με αντάλλαγμα την αποχή της Ευρώπης από τη Λατινική Αμερική. Στην πράξη, όμως, το Δόγμα Μονρόε εξελίχθηκε σταδιακά σε εργαλείο αμερικανικής ηγεμονίας στην περιοχή.

Κατά τον 20ό αιώνα, χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει στρατιωτικές επεμβάσεις, πολιτικές παρεμβάσεις και ανατροπές κυβερνήσεων, αφήνοντας πίσω του μια βαριά ιστορική κληρονομιά καχυποψίας και αντιδράσεων σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Η αναφορά του Τραμπ στο δόγμα, μετά την επέμβαση στη Βενεζουέλα, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στην πράξη, σηματοδοτεί την επαναφορά της λογικής των «σφαιρών επιρροής», με τις Ηνωμένες Πολιτείες να δηλώνουν ότι θεωρούν το δυτικό ημισφαίριο ζώνη ζωτικών τους συμφερόντων. Το μήνυμα απευθύνεται τόσο προς τις κυβερνήσεις της περιοχής όσο και προς τρίτες δυνάμεις, όπως η Ρωσία και η Κίνα, των οποίων η αυξανόμενη παρουσία στη Λατινική Αμερική αντιμετωπίζεται ως απειλή.

Παράλληλα, η επίκληση του Δόγματος Μονρόε λειτουργεί ως έμμεση νομιμοποίηση της χρήσης στρατιωτικής ισχύος. Η επέμβαση στη Βενεζουέλα δεν παρουσιάζεται ως μεμονωμένο γεγονός, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής «αποκατάστασης της τάξης», ενισχύοντας την αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει σκληρά μέσα για να επιβάλει τις επιλογές της.

Για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, η ρητορική αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία. Πολλές κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται την αναβίωση του Δόγματος Μονρόε όχι ως εγγύηση ασφάλειας, αλλά ως επιστροφή σε μια εποχή παρεμβατισμού και περιορισμένης κυριαρχίας. Η ουδετερότητα ή η κριτική στάση απέναντι στις ΗΠΑ ενδέχεται να εκληφθούν ως εχθρικές ενέργειες, αυξάνοντας τον κίνδυνο πολιτικής και περιφερειακής αστάθειας.

Συνολικά, η επαναφορά του Δόγματος Μονρόε από τον Τραμπ δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναφορά. Αποτελεί πολιτική δήλωση ισχύος και προειδοποίηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σκοπεύουν να διατηρήσουν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στο δυτικό ημισφαίριο, ακόμη και με κόστος τη σύγκρουση ή την όξυνση των διεθνών εντάσεων.

Διαβάστε επίσης

Κρίσιμη συνάντηση Σι Τζινπίνγκ με τον πρόεδρο της Νότιας Κορέας Λι Τζε-Μιούνγκ στο Πεκίνο

Βενεζουέλα: Αυξάνονται οι οργισμένες αντιδράσεις για την απαγωγή Μαδούρο από τις ΗΠΑ – Το Πεκίνο ζητά την απελευθέρωσή του

Τραμπ: «Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα εγκατασταθούν στη Βενεζουέλα» – «Θα δαπανήσουν δισεκατομμύρια»