Η Γροιλανδία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς γεωπολιτικής, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση τις διεκδικήσεις των ΗΠΑ επί του αρκτικού νησιού. Απέναντι σε μια ρητορική που πλέον συνοδεύεται από απειλές και σενάρια ακόμη και στρατιωτικής εμπλοκής, η Ευρώπη αναζητά επειγόντως τρόπους αποτροπής, ισορροπώντας ανάμεσα στη διπλωματία, τα οικονομικά κίνητρα και την ασφάλεια.

Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είχαν αντιληφθεί νωρίτερα ότι οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία ήταν σοβαρές, τώρα το γνωρίζουν, γράφει το Politico, σε δημοσίευμά του.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν αγνοούν πλέον την κλιμακούμενη ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ — και αναζητούν απεγνωσμένα ένα σχέδιο για να τον σταματήσουν.

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ που έχει ενημερωθεί για τις τρέχουσες συζητήσεις. «Βρίσκεται σε επιθετική φάση και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».

Earlier this week, we set out the steps Donald Trump could take to seize Greenland.

Now here’s the flip side: What Europe can do to stop him 👇https://t.co/5Vr9SU0AFp pic.twitter.com/YayBdaKYgm

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) January 8, 2026

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Τετάρτη ότι σχεδιάζει να συζητήσει με Δανούς αξιωματούχους την απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ την επόμενη εβδομάδα. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι η προτίμηση του Τραμπ θα ήταν να αποκτηθεί το έδαφος μέσω διαπραγμάτευσης και επίσης ότι θα εξεταζόταν η αγορά του νησιού — αλλά ότι μια στρατιωτική κατάληψη ήταν πιθανή.

Καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες εντάθηκαν στην Ευρώπη, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι ο ίδιος και οι ομόλογοί του από τη Γερμανία και την Πολωνία συζήτησαν μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ.

«Αυτό που διακυβεύεται είναι το ζήτημα του πώς η Ευρώπη, η ΕΕ, μπορεί να ενισχυθεί ώστε να αποτρέπει απειλές και επιθέσεις κατά της ασφάλειας και των συμφερόντων της», δήλωσε ο Μπαρό στους δημοσιογράφους. «Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και δεν είναι για κατάληψη … επομένως οι απειλές πρέπει να σταματήσουν».

Το POLITICO μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, ειδικούς και άτομα εκ των έσω του ΝΑΤΟ για να χαρτογραφήσει πώς θα μπορούσε η Ευρώπη να αποτρέψει τον πρόεδρο των ΗΠΑ από το να φτάσει τόσο μακριά και ποιες είναι οι επιλογές της αν το κάνει. Τους παραχωρήθηκε ανωνυμία ώστε να μιλήσουν ελεύθερα.

«Όλοι είναι πολύ σοκαρισμένοι και δεν γνωρίζουν τι ακριβώς έχουμε στη διάθεσή μας», δήλωσε ένας πρώην Δανός βουλευτής. «Κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι να κάνει, γιατί οι Αμερικανοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Αλλά χρειαζόμαστε απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα άμεσα. Δεν μπορούν να περιμένουν τρία ή πέντε ή επτά χρόνια».

Την Τετάρτη, το POLITICO παρουσίασε τα βήματα που θα μπορούσε να κάνει ο Τραμπ για να καταλάβει τη Γροιλανδία. Τώρα ακολουθεί η άλλη πλευρά: τι κάνει η Ευρώπη για να τον σταματήσει.

Συμβιβαστική λύση

Ο Τραμπ λέει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν κάνει αρκετά για να την προστατεύσει από την αυξανόμενη κινεζική και ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην Αρκτική.

Μια λύση μετά από διαπραγματεύσεις που θα επιτρέψει στον Τραμπ να βγει από τις συνομιλίες με κάτι που μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη και που θα επιτρέψει στη Δανία και τη Γροιλανδία να διατηρήσουν το κύρος τους είναι ίσως η ταχύτερη διέξοδος από την κρίση.

Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ πρότεινε ότι η συμμαχία θα μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και ΗΠΑ, όπως έχει κάνει με τα μέλη της συμμαχίας Τουρκία και Ελλάδα στις μεταξύ τους διαφορές.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε την Τετάρτη ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του δεν πιστεύουν ότι η Γροιλανδία είναι επαρκώς ασφαλισμένη. «Καθώς οι πάγοι λιώνουν και καθώς ανοίγουν οι διαδρομές στην Αρκτική και τον Υψηλό Βορρά … η Γροιλανδία γίνεται ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος ασφαλείας για την ηπειρωτική επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής».

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν επίσης νέες πρωτοβουλίες προς τον Τραμπ που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οποιαδήποτε άμεση απειλή από ρωσικά και κινεζικά πλοία προς το έδαφος είναι υπερβολική.

Μεταξύ άλλων προτάσεων, η συμμαχία θα πρέπει να εξετάσει την επιτάχυνση των αμυντικών δαπανών στην Αρκτική, τη διεξαγωγή περισσότερων στρατιωτικών ασκήσεων στην περιοχή και την αποστολή στρατευμάτων για την ασφάλεια της Γροιλανδίας και την καθησύχαση των ΗΠΑ, εφόσον χρειαστεί, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Η συμμαχία θα πρέπει επίσης να είναι ανοικτή στη δημιουργία ενός σχεδίου «Αρκτικός Φρουρός» — μεταφέροντας στρατιωτικά μέσα στην περιοχή — παρόμοιου με τις πρωτοβουλίες Eastern Sentry και Baltic Sentry, ανέφεραν δύο από τους διπλωμάτες.

«Οτιδήποτε μπορεί να γίνει» για να ενισχυθεί η παρουσία της συμμαχίας κοντά στη Γροιλανδία και να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του Τραμπ «πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο», δήλωσε ένας από τους προαναφερθέντες διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Ο Τραμπ λέει επίσης ότι θέλει τη Γροιλανδία για τα τεράστια κοιτάσματα ορυκτών και τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αλλά υπάρχει ένας λόγος που η Γροιλανδία έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη: η εξόρυξη πόρων από το αφιλόξενο έδαφός της είναι δύσκολη και πολύ δαπανηρή, γεγονός που τους καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικούς από τις κινεζικές εισαγωγές.

Απεσταλμένοι της Δανίας λένε ότι προσπάθησαν επί χρόνια να προβάλουν το επιχείρημα των επενδύσεων στη Γροιλανδία, αλλά οι Ευρωπαίοι ομόλογοί τους δεν ήταν δεκτικοί — αν και ένας διπλωμάτης της ΕΕ που γνωρίζει το ζήτημα δήλωσε ότι υπάρχουν ενδείξεις πως αυτή η στάση αλλάζει. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει στηρίξει έντονα το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Το επιχείρημα είναι ότι αν το αρκτικό έδαφος αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας και συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα κατακλυστεί από αμερικανικά χρήματα.

Γενναία οικονομική ενίσχυση στη Γροιλανδία

Ενώ ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, έχει επίσης επιμείνει ότι τη θέλει να προσέλθει οικειοθελώς.

Η ΕΕ και η Δανία προσπαθούν να πείσουν τους Γροιλανδούς ότι μπορούν να τους προσφέρουν μια καλύτερη συμφωνία.

Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν να υπερδιπλασιάσουν τις δαπάνες τους για τη Γροιλανδία από το 2028, στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών σχεδίων που καταρτίστηκαν αφού ο Τραμπ άρχισε να προβάλλει διεκδικήσεις επί του δανικού εδάφους, σύμφωνα με προσχέδιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με τα σχέδια, τα οποία υπόκεινται σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών, η ΕΕ θα σχεδόν διπλασιάσει τις δαπάνες για τη Γροιλανδία στα 530 εκατομμύρια ευρώ για μια επταετή περίοδο που ξεκινά το 2028.

Αυτό προστίθεται στα χρήματα που στέλνει η Δανία στη Γροιλανδία στο πλαίσιο της συμφωνίας της με το αυτοδιοικούμενο έδαφος.

Η Γροιλανδία θα μπορεί επίσης να υποβάλει αίτηση για επιπλέον 44 εκατομμύρια ευρώ σε χρηματοδότηση της ΕΕ για απομακρυσμένα εδάφη που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο.

Η δανική και ευρωπαϊκή στήριξη επικεντρώνεται σήμερα κυρίως στην κοινωνική πρόνοια, την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και την πράσινη μετάβαση του εδάφους. Σύμφωνα με τα νέα σχέδια δαπανών, αυτή η εστίαση θα επεκταθεί στην ανάπτυξη της ικανότητας του νησιού να εξορύσσει ορυκτούς πόρους.

«Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους κάτω από το όριο της φτώχειας, οι υποδομές στη Γροιλανδία υστερούν και οι πόροι μας εξάγονται κυρίως χωρίς καλό κέρδος για τη Γροιλανδία, αλλά κυρίως προς όφελος δανικών εταιρειών», δήλωσε ο Κούνο Φένκερ, φιλοανεξαρτησιακός βουλευτής της αντιπολίτευσης της Γροιλανδίας.

Μια ελκυστική πρόταση από τη Δανία και την ΕΕ θα μπορούσε να είναι αρκετή για να κρατήσει τους Γροιλανδούς μακριά από την αμερικανική επιρροή.

Οικονομικά αντίποινα

Από την πρώτη θητεία του Τραμπ, «έχει γίνει πολλή προσπάθεια να σκεφτούμε πώς διασφαλίζουμε την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη σκανδιναβική ασφάλεια, την ασφάλεια της Αρκτικής, χωρίς την ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, Αμερικανός στρατιωτικός ειδικός στο Βασιλικό Δανικό Κολέγιο Άμυνας, το οποίο παρέχει εκπαίδευση και κατάρτιση στις δανικές ένοπλες δυνάμεις.

«Αυτό είναι δύσκολο, αλλά είναι εφικτό. Αλλά δεν ξέρω αν κάποιος έχει σκεφτεί σοβαρά τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής ασφάλειας απέναντι στην Αμερική. Είναι απλώς τρελό», είπε ο Κρόσμπι.

Η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να αποτρέψει τον Τραμπ: το Μέσο Αντι-Εξαναγκασμού, το «εμπορικό μπαζούκα» που δημιουργήθηκε μετά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, το οποίο επιτρέπει στην ΕΕ να ανταποδίδει σε περιπτώσεις εμπορικών διακρίσεων.

Η ΕΕ απείλησε να το ενεργοποιήσει αφού ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στο μπλοκ, αλλά το ανέστειλε τον Ιούλιο αφού οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία.

Με τις ΗΠΑ να εξακολουθούν να επιβάλλουν δασμούς στην ΕΕ, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να ξαναβγάλουν το «μπαζούκα».

«Έχουμε εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες λίγο πάνω από 600 δισεκατομμύρια ευρώ και για περίπου το ένα τρίτο αυτών των αγαθών έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50% και είναι απολύτως σαφές ότι αυτή είναι επίσης η δύναμη που έχουμε στα χέρια μας», δήλωσε ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Αλλά ο Τραμπ θα έπρεπε να πιστέψει ότι η ΕΕ μιλάει σοβαρά, δεδομένου ότι όλη η σκληρή ρητορική της την προηγούμενη φορά δεν οδήγησε σε τίποτα.

Στρατιωτική παρουσία

Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με στρατιωτική βία, οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να κάνουν ελάχιστα για να το αποτρέψουν.

«Δεν πρόκειται να επιτεθούν προληπτικά στους Αμερικανούς πριν αυτοί διεκδικήσουν τη Γροιλανδία, γιατί αυτό θα γινόταν πριν από μια πράξη πολέμου», δήλωσε ο Κρόσμπι, ο Δανός στρατιωτικός εκπαιδευτής. «Αλλά όσον αφορά την αντίδραση στην πρώτη κίνηση, αυτό εξαρτάται πραγματικά. Αν οι Αμερικανοί έχουν μια πολύ μικρή ομάδα ανθρώπων, θα μπορούσες να προσπαθήσεις να τους συλλάβεις, γιατί θα υπήρχε ποινικό αδίκημα».

Η κατάσταση είναι διαφορετική αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν δυναμικά.

Νομικά, είναι πιθανό η Δανία να υποχρεωθεί να απαντήσει στρατιωτικά. Βάσει μόνιμης διαταγής του 1952, τα στρατεύματα πρέπει «να αναλάβουν αμέσως μάχη χωρίς να περιμένουν ή να ζητήσουν εντολές» «σε περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος».

Οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να σταθμίσουν το ενδεχόμενο αποστολής στρατευμάτων στη Γροιλανδία — αν το ζητήσει η Δανία — ώστε να αυξηθεί το πιθανό κόστος μιας αμερικανικής στρατιωτικής ενέργειας, δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ, επαναλαμβάνοντας προτάσεις ότι το Βερολίνο και το Παρίσι θα μπορούσαν να στείλουν δυνάμεις για να αποτρέψουν οποιαδήποτε εισβολή.

Αν και αυτές οι δυνάμεις είναι απίθανο να μπορέσουν να αντέξουν μια αμερικανική εισβολή, θα λειτουργούσαν αποτρεπτικά.

«Θα μπορούσε να υπάρξει ένα φαινόμενο “σκανδάλης”, όπου θα έχεις κάποιες ομάδες ανθρώπων που βρίσκονται σωματικά στη μέση, όπως μια κατάσταση τύπου πλατείας Τιενανμέν, που θα μπορούσε ενδεχομένως να αναγκάσει τον στρατό [των ΗΠΑ] να χρησιμοποιήσει βία» ή να υποχωρήσει, είπε ο Κρόσμπι.

Αλλά αυτή η στρατηγική έχει υψηλό κόστος, πρόσθεσε. «Αυτό είναι εντελώς ανεξερεύνητο έδαφος, αλλά είναι απολύτως πιθανό να χαθούν ανθρώπινες ζωές στην προσπάθεια απόρριψης της αμερικανικής διεκδίκησης επί της Γροιλανδίας».

Διαβάστε επίσης:

Τάνκερ χτυπήθηκε από drone στη Μαύρη Θάλασσα (Video)

Μακρόν κατά Τραμπ: Απομακρύνεται από τους συμμάχους του και τους διεθνείς κανόνες

«Πειρατεία» στον Ατλαντικό: Ρωσία-Κίνα Vs. ΗΠΑ για την κατάσχεση του τάνκερ με ρωσική σημαία – «Eπικίνδυνες και ανεύθυνες ενέργειες»